Almaniyanın kimya sektoru ölkə iqtisadiyyatının əsas dayaqlarından biri olaraq, avtomobil və mexaniki mühəndislikdən sonra üçüncü yerdə dayanır. O, hər il yüz milyardlarla gəlir əldə edir və təxminən yarım milyon insanı birbaşa işlə təmin edir.

Lakin son illərdə sənayedə böhran hökm sürür, yüksək enerji xərcləri, artan tənzimləyici tələblər, davamlı zəif iqtisadiyyat və xaricdən güclü rəqabət sənayenin üzərinə əlavə yük qoyub.

Kimyəvi istehsal böyük həcmdə enerji tələb edir; təkcə elektrik yox, həm də istilik, buxar və təzyiq lazımdır. Bu səbəbdən enerji qiymətləri yüksələndə firmaların qlobal rəqabətqabiliyyətliyi və gəlirliliyi zəifləyir.

2022-ci ilin fevralındaRusiyanın Ukraynaya genişmiqyaslı işğalı və ucuz Rusiya qazının itirilməsi nəticəsində Alman kimya şirkətləri dünya üzrə ən yüksək enerji qiymətləri ilə üzləşiblər.

Bu il ABŞ-İsrailin İranla müharibəsi bu problemləri daha da dərinləşdirib. Bu, enerji qiymətlərində yenidən kəskin artıma səbəb olubtəchizat zəncirlərinin pozulmasına və əsas xammullarda çatışmazlığa yol açıb.

"Enerji qiymətləri, xüsusilə təbii qazın qiyməti, Ukrayna müharibəsi başlayandan bəri iki dəfə artıb," deyə Almaniyanın infra strukturu və xidmətlər sahəsində fəaliyyət göstərən InfraLeuna şirkətinin baş direktoru Christof Günther bildirib. InfraLeuna ölkənin ən böyük inteqrasiya olunmuş kimya istehsalı olan Leuna Kimya Parkını idarə edir.

"Və enerji qiymətləri İran müharibəsi səbəbi ilə təkrar olaraq müvəqqəti iki dəfə artdı. Buna görə biz çox yüksək enerji xərcləri ilə üzləşirik," o, DW-yə deyib.

Yüksək enerji qiymətləri Almaniyanın kimya sənayesinə ciddi zərbə vurub

Bu videonu izləmək üçün zəhmət olmasa JavaScript-i aktiv edin və HTML5 video dəstəkləyən brauzerdən istifadə edinHTML5 video dəstəyini təmin edən brauzer istifadə edin

Bu il islahat əlaməti görünmür

Alman kimya şirkətlərinin ümumi gəliri 2022-ci ildən bəri təxminən 22% azalaraq 2025-ci ildə 220 milyard avro (256 milyard dollar) səviyyəsinə düşüb, Alman Kimya Sənayesi Assosiasiyası VCI-nin məlumatına görə.

Təqribən 2 300 şirkəti təmsil edən bu ticarət qrup deyir ki, bu il islahat əlaməti yoxdur və istehsalın daha da azalması, yaxud sabit qalması gözlənilir. Onlar Almaniyanı sənaye məkan kimi gücləndirmək üçün təbii qaz xərcinin azaldılmasının vacib olduğunu vurğulayıblar.

VCI xatırladıb ki,təbii qaz yalnız kimya sektorunun enerji mənbəyi deyil. Eyni zamanda, dərhal əvəzlənməsi mümkün olmayan çox vacib xammaldır, bu da şirkətləri davamlı qiymət təzyiqlərinə qarşı həssas edir.

"Biometan kimi alternativlər transformasiyaya dəstək ola bilər, lakin onlar hələ inkişaf mərhələsindədir və hazırda məhdud miqdarda mövcuddur," deyə assosiasiya DW-yə açıqlamasında bildirir.

Rəqabətqabiliyyəti necə bərpa etmək olar?

Münhen şəhərində yerləşən iqtisadi araşdırmalar mərkəzi ifo İnstitutunun kimya sənayesi eksperti Anna Vülf bildirib ki, sənaye enerji problemlərini aradan qaldırmaq üçün enerji effektivliyi və təkrar emal sahəsində əhəmiyyətli investisiyalar edib.

İndi yük siyasətçilərin üzərinə düşür, o, vurğulayıb ki,enerjinin "kifayət qədər miqdarda, beynəlxalq rəqabətə davamlı qiymətlərlə və kimya sənayesinin uzunmüddətli investisiya perspektivlərini təmin edə biləcək infrastruktur vasitəsilə mövcud olması təmin edilməlidir."

Etibarlı, münasib dəyərli enerji və onu çatdıracaq infrastruktur olmadığı təqdirdə "tənzimləmə, ticarət və ya innovasiya sahəsində digər heç bir tədbir rəqabətqabiliyyəti bərpa etməyə kifayət etməyəcək," mütəxəssis DW-yə deyib.

Almaniya iqtisadiyyatı təzyiq altında

Bu videonu izləmək üçün zəhmət olmasa JavaScript-i aktiv edin və HTML5 video dəstəkləyən brauzerdən istifadə edinHTML5 video dəstəyini təmin edən brauzer istifadə edin

Böhranın dərinləşməsinə səbəb olanAlmaniyada uzunmüddətli iqtisadi durğunluq və Avropada zəif iqtisadi inkişaf kimyəvi məhsullara olan regional tələbatın sönük qalmasına yol açıb.

"Son illərdə bazar şəraiti Alman kimya sənayesinin ziyanına dəyişib," deyə Almaniya İqtisadi Araşdırmalar İnstitutu (DIW Berlin) sənaye siyasəti üzrə tədqiqat direktor müavini Martin Gornig DW-yə bildirib.

O, əlavə edib ki, enerji problemlərindən əlavə bu, əsasən Avropada kimyəvi məhsullara zəif iqtisadi tələb ilə bağlıdır. "Avropada daxili iqtisadiyyat bərpa olunsa, Alman kimya sənayesinin perspektivi də yaxşılaşacaq."

İş yerlərinin və investisiyaların itirilməsi

Zəifbiznes mühiti artıq bir çox şirkəti investisiyaları gecikdirməyə, istehsalı azaltmağa və Almaniyada iş yerlərini ixtisar etməyə məcbur edib.

Məsələn,Alman kimya nəhəngi BASF öz daxili bazarında xərcləri kəskin azaltma kampaniyasına başlayıb, xaricdə isə xüsusilə Çində fəal investisiyalar aparır. Şirkət həmçinin işçi heyətinin ümumi strukturunun tərkib hissəsi kimi bəzi arxa ofis işlərini Almaniyadan Hindistan və Malayziya kimi Asiya ölkələrinə köçürmək planlarını açıqlayıb.

Ümumilikdə, sənaye 2022-ci ildən bəri 13 000-dən çox iş yerini itirib,kimya sektoru üzrə ixtisaslaşmış portal Chemeurope.com bildirir.

Çətin şəraitə baxmayaraq, Almaniya hazırda şirkətlərin əsas kimya istehsal əməliyyatlarının mərkəzində qalır.

Və sənayedə prosesslərin mürəkkəb və qarşılıqlı bağlı təbiəti ilə ölkədəki digər şirkətlərlə əlaqələr nəzərə alındıqda, ekspertlər tamamilə istehsalın xaricə köçürülməsinin qeyri-mümkün olduğunu bildirirlər.

Lakin əməliyyat şəraitində yaxşılaşma olmazsa, müəssisələrin istehsal gücünü başqa yerlərdə artırması istisna deyil.

Qaz qiymətlərində şok

Bu videonu izləmək üçün zəhmət olmasa JavaScript-i aktiv edin və HTML5 video dəstəkləyən brauzerdən istifadə edinHTML5 video dəstəyini təmin edən brauzer istifadə edin

İstehsalın xaricə köçürülməsi təchizat riskini artırır

Amma ifo institutunun eksperti Vülf Almaniya və Avropanın artıq bazar qüvvələrinə arxalanıb, rəqabətini itirən kimya kimi strateji önəmli sahələrin xaricə köçürülməsini qəbul etməyin mümkün olmadığını vurğulayıb.

"Bu məntiq etibarlı tərəfdaşların olduğu açıq dünya iqtisadiyyatında işləyirdi, amma etibarlı tərəfdaşlar indi azalıb," o, bildirib.

Daha mürəkkəb və etibarsız tərəfdaşlar olan dünyada isə sistemli əhəmiyyət kəsb edən sənaye sahələrinin itirilməsi Avropanın təchizat təhlükəsizliyinə zərbə vurmaq riski daşıyır, Vülf əlavə edib.

Sənayeni, o cümlədən digər enerji intensiv sahələri gücləndirmək üçün Almaniya hökuməti elektrik enerjisinin qiymətinə subsidiya vermək istəyir.

Həmçinin, şirkətlərin haqsız yük altında olduğunu bildirdikləri AB-nin karbon qiymətləndirmə sistemi üzrə islahatlar aparılır. Berlin bu planların sənayenin rəqabətqabiliyyətliyinin qorunması və eyni zamanda iqlim məqsədlərinin təşviqi üçün dəyişdirilməsini istəyir.

VCI görülən tədbirləri alqışlayır, lakin əlavə addımların lazım olduğunu bildirərək vergi güzəştlərini, uzunmüddətli qaz təminatının zəmanətini və biometanın daha geniş istifadəsini tələb edir.

O, həmçinin uzun icazə prosedurlarının və artan tənzimləyici yükün aradan qaldırılmasının vacibliyini vurğulayaraq bunların investisiyaları və istehsalı ləngitdiyini deyib. "Sənaye təcili olaraq etibarlı və beynəlxalq rəqabətə davamlı çərçivə şəraitinə ehtiyac duyur. Ayrı-ayrı tədbirlər artıq kifayət etmir."

Bu məqalənin hazırlanmasında Sami Behbehani də iştirak edib.