ABŞ mədən şirkəti Alcoa-nın Qərbi Avstraliyanın jarrah meşələrində apardığı açıq üsulla mədənçilik fəaliyyəti mühafizə olunan qara kokatu, quokka və numbat kimi növlərin yaşayış sahələrinin məhv olunması və ətraf mühit qanunlarının "qəsdən təkrarlanan pozuntusu" səbəbindən əlavə araşdırmaya cəlb edilib.

Alcoa-nın cənub-qərbi Avstraliyada boksit çıxarılması Perth şəhərinin su təchizatına təhlükə törədir, 60 il ərzində təxminən 280 kvadrat kilometr jarrah meşəsini məhv edib və şirkət həmin əraziləri bərpa etməyib. Alumina istehsalı zamanı isə civə ilə zəngin emissiyalar, çirklənmiş yeraltı sular və milyonlarla ton qeyri-sabit, zəhərli boksit qalıqları əmələ gəlir.

Şirkət, Perth şəhərinin ən böyük içməli su anbarı olan Serpentine ətrafında yerləşən Huntly mədəninin genişləndirilməsinə icazə üçün Qərbi Avstraliya və federasiya hökumətlərinə təzyiq edir.

Fevralda əldə edilən razılaşmaya əsasən, Alcoa hökumətin 2023 və 2024-cü illərdə apardığı araşdırma zamanı “qəsdən təkrarlanan pozuntu” adlandırdığı, 318 hektarın təmizlənməsi ilə bağlı 40 milyon dollar xərcləməyi öhdəsinə götürüb.

Qərbi Avstraliya Meşə Alyansının rəhbəri Cess Boys bildirib ki, federasiya hökumətinin pozuntunu "qəsdən təkrarlanan pozuntu" kimi təsnif etməsi şirkətin ətraf mühit qanunlarına qarşı açıq-aşkar hörmətsizliyi ilə hərəkət etdiyini göstərir. O, əlavə edib ki, hökumət iki il ərzində təmizləməni dayandırmaq əvəzinə bunu davam etdirməyə necə imkan verib və indi Alcoa-ya davam etmək üçün güzəşt verib.

Alcoa isə qorunan növlərin yaşayış sahəsinin məhv edildiyini etiraf etsə də, qanunu pozmaqda ittihamları rədd edib. Pozuntu nəticəsində "3 000 hektar ərazidə əvəzləmə məsuliyyəti" yaranıb və federasiya hökuməti şirkətə 2026-cı ilin sonuna qədər ən azı 40 milyon dollar dəyərində torpaq alğı-satqısına sərf etməyi tələb edən məcburi öhdəlik qoyub.

Alcoa 2019-2023-cü illərdə təxminən 1 777 hektar jarrah meşəsini təmizləyib ki, bu da Perth-in dörd "Kings Park"ına bərabərdir. Şirkətin nümayəndəsi bildirib ki, mədən fəaliyyəti 1960-cı illərin əvvəllərində başlayıb və əvvəllər Qərbi Avstraliya qanunlarına uyğun həyata keçirilirdi.

Onun sözlərinə görə, əməliyyat federal EPBC Aktından əvvəl başlayıb və şirkət həmişə qanunun "nənə hüququ" (bölmə 43B və 43A) müddəalarına əsasən fəaliyyət göstərdiyini bəyan edib. Son dəyişikliklərdən sonra 43B bölməsi Huntly üçün etibarsız olub, amma 43A dəyişməyib.

Huntly mədəninin çoxu su yığım ərazilərində yerləşir və Alcoa-nın Pinjarra alumina emalı zavoduna xammal verir. Yeni açılmış araşdırma Alcoa-nın Wagerup zavodunu təmin edən cənubdakı Willowdale mədənində mümkün qanunsuz təmizləməyə aiddir. Burada isə Avstraliya, Yaponiya və ABŞ hökumətlərinin dəstəklədiyi qalium zavodu tikilir.

Cess Boys qeyd edib ki, ölkədə çoxmillətli şirkətlərin sevdiyimiz yerləri məhv etməsi ciddi problemdir və qanunlar, hökumətlər onları dayandırmaqda tamamilə qənaətbəxş deyil.