Yuxarı otaqda bir dil ölür. Nonna yataqdadır və biz onun ayaqlarındakı şişkinliyin keçməsini gözləyirik. Anam və mən Londonun digər ucundan ona yardım etmək üçün tələsdik. O, 93 yaşında ailənin rəhbəri və on bir uşağın ən kiçiyidir. Nonna doğulduğu yerdən 1.300 kilometr aralıda yaşayır.

Müasir tibb və anamın qayğısı onu İngiltərənin şimalında, Holloway Road yaxınlığındakı 1950-ci illərin evində saxlayır. Mən uşaqlığımın yarısını orada keçirmişəm. Nonno on il əvvəl vəfat edib, amma onun qoyduğu terrazzo mərtəbəsi hələ də yerindədir. Bu ev mənim üçün İtaliya mənzərəsi kimi idi: arxa bağçada pomidorlar yetişirdi, mətbəxdə isə daim ragù hazırlanırdı. Lakin illərdir pomidorlar orada bitmir və son dəfə Nonna-ya mən ragù bişirmişdim.

Ziyarət zamanı anam alman dilində — yəni dialektdə — Nonna ilə danışır. Mən bu dili qəzəbli fransız dilinə oxşadırdım və standart italyancaya çevrilməsi mənim üçün görünməz idi. Uşaq vaxtı ailə xaricində olanlarla danışanda dil dəyişirdi, mən isə bu fərqi dərk etmirdim. Mən onların dilini başa düşürdüm, amma cavab verə bilmirdim.

Dil zənginliyi dərin biliklərin itirilməsi, mədəni homogenləşmə, tarix silinməsi və bəzən sağlamlıq problemlərinin qarşısını almaq üçün ən təsirli vasitələrdəndir. Ancaq bu zənginlik indiyədək olduğundan daha ciddi təhlükə altındadır.

Mənim kimi başqa miqrant uşaqları da ailələrinin köhnə dilini bilmirdi, yalnız yeni danışılan dili öyrənmişdilər. Məktəbdə italyanca tədris olunmadığı üçün həm evdə, həm məktəbdə öyrənməmişdim və buna görə utanırdım. Lakin fransızca və ispan dili asan gəldi, dünyanı və müxtəlif dilləri öyrənməkdən zövq aldım. Bu, mənə sevdiyim kitabı orijinal dildə oxumaq və beynəlxalq jurnalistika sahəsində çalışmağa imkan yaratdı. Sonradan isə doğma dilimi öyrənmək istəyi yarandı.

Maraq mənim internetdə dil itkisi barədə hesabatları oxumağıma səbəb oldu. Bir gün italyanca haqqında oxuyarkən dünyanın bütün dillərinin siyahısını tapdım və vəziyyətin faciəli olduğunu anladım.