Cənubi Afrikada 2026-cı ilin mart ayının sonlarından etibarən yeni və ölümcül miqrant əleyhinə zorakılıq dalğası yayılmaqdadır ki, bu da azı yeddi nəfərin ölümü ilə nəticələnib. Təşkilatlanmış anti-miqrant hərəkatları gərginliyi artırır; bu gərginlik geniş yayılmış işsizlik və davamlı bərabərsizliklə daha da ağırlaşır.

Onlayn yayılan videoların bir çoxu narahatverici və zorakı səhnələr göstərərək Cənubi Afrikada afrikalı miqrantlara qarşı mart ayının sonunda başlayan yeni zorakılıq dalğasını sənədləşdirir. Bir narahatverici videoda, vətəndaş müdafiəçilərinin sənədsiz olmaqda ittiham edilən bir kişini çubuqlarla döydüyü, digər videolarda isə silahlı qrupların küçələrdə patrul çəkdiyi görünür.

Bu görüntülərin çoxu Durban şəhərində çəkilib və gərginliklərin, zorakılığın narahatverici şəkildə artdığını göstərir. Sözügedən “göy qurşağı milləti”ndə şəhərlər boyunca miqrant əleyhinə etiraz aksiyalarının sayı çoxalır.

Bu etirazların arxasında duran populist, ksenofob qruplardan biri “Operation Dudula” adlanır. Bu qrup Souetoda anti-miqrant fəal Nhlanhla “Luks” Dlamini (Nhlanhla "Lux" Dlamini) tərəfindən təsis edilib. 2023-cü ildə o, Zandile Dabula adlı, ölkənin ən tanınmış anti-immiqrant simalarından biri tərəfindən idarə olunan siyasi partiyaya çevrilib.

Etirazların arxasında duran digər təşkilat “March and March” adlanır. O, 2025-ci ildə ölkədə artan ksenofobiyanın digər əsas müdafiəçisi hesab edilən keçmiş radio aparıcısı Yasinta Nqobese-Zuma (Jacinta Ngobese-Zuma) tərəfindən təsis edilib. “March and March” özünü siyasi partiya deyil, xalq hərəkatı kimi təqdim edir.

Bu iki təşkilat, sənədsiz immiqrasiyanın Cənubi Afrikada işsizliyə və təhlükəsizlik problemlərinə səbəb olduğuna inanır və 2026-cı il yerli seçkiləri ərəfəsində bir sıra mühafizəkar siyasi partiyaların dəstəyini qazanıblar. Bu vəziyyət, 2008 və 2015-ci illərdəki oxşar dalğalar kimi, ölümcül ksenofob zorakılığın son dalğası üçün zəmin yaradıb.

'Düşmənçilik həm milliyyətə, həm də irqə əsaslanır'

“İnsan Hüquqları Üzrə Vəkillər” təşkilatında işləyən və “Kopanang Africa Against Xenophobia” dərnəyinin üzvü olan Mpo Makxubela (Mpho Makhubela) bu zorakılıqlara məruz qalan insanlarla müntəzəm əlaqədədir:

"Tək bir səbəb yox idi. İndi gördüyümüz gərginliklər illərdir artmaqdadır, lakin seçkilər ərəfəsində, miqrant əleyhinə ritorikanın güclənməsi kimi müəyyən anlarda daha görünən və intensiv olur.

Qurbanlar təcrid olunmuş zorakılıq halları deyil, təşkilatlanmış qorxutma halları təsvir edirlər. İnsanlar hədələnir, öz icmalarını tərk etmələri əmr olunur və biznesləri talan edilir. Güclü irqçi element var: hədəf alınanların böyük əksəriyyəti qara afrikalı miqrantlardır. Cənubi Afrika məhkəmələri 'ksenoirqçilik' terminini, yəni həm milliyyətə, həm də irqə əsaslanan düşmənçiliyi istifadə edir. Qorxu geniş yayılıb və bir çox qurban baş verənləri bildirmir, çünki qorunacaqlarına inanmırlar."

Vətəndaşlar tərəfindən idarə olunan qeyri-qanuni nəzarət-buraxılış məntəqələri

Anti-immiqrasiya hərəkatları etirazlardan xeyli kənara çıxaraq, hazırda vətəndaş müdafiəçilərindən ibarət milislərə sahibdir. Cənubi Afrika media orqanları tərəfindən yayımlanan videolardan birində bu cür vətəndaş müdafiəçilərindən bəziləri bağlı bir mağazanın qarşısında bir kişini döyürlər.