ABŞ prezidenti Donald Trampın (Donald Trump) İranın müharibəyə son qoymaq təklifini "tamamilə qəbuledilməz" adlandırmasından sonra Asiyada səhər ticarətində neft qiymətləri yüksəlib.

Tehran təklifi iki tərəf arasında vasitəçi rolunu oynayan Pakistan vasitəsilə göndərib. İranın yarı-rəsmi Tasnim xəbər agentliyinin məlumatına görə, təklifdə münaqişənin dərhal dayandırılması və ABŞ-İsrailin İrana yeni hücumlarının qarşısının alınması üçün zəmanətlər tələb olunurdu.

Beynəlxalq neft benchmarkı Brent 4,1% bahalaşaraq bir bareli 105,50 dollar olub, ABŞ-da ticarət edilən xam neft isə 4,4% artaraq 99,80 dollara çatıb.

Əsas Hörmüz boğazı su yolu müharibənin fevralın 28-də başlamasından qısa müddət sonra effektiv şəkildə bağlanıb və bu, qlobal neft və qaz təchizatını ciddi şəkildə pozub.

Tramp Tehranın şərtlərinə sosial mediada cavab verərək yazıb: "Mən İranın sözdə 'Nümayəndələrinin' cavabını yeni oxudum. Bəyənmədim – TAMAMİLƏ QƏBULEDİİLMƏZ."

ABŞ xəbər portalı Axios-un məlumatına görə, Vaşinqtonun şərtlərinə Hörmüz boğazı vasitəsilə sərbəst tranzitin bərpası və İranın nüvə zənginləşdirmə fəaliyyətlərinin dayandırılması daxil idi.

İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu (Benjamin Netanyahu) da İrana qarşı müharibənin, onun zənginləşdirilmiş uran ehtiyatları "aradan qaldırılana qədər" bitməyəcəyini bildirib.

Sülh danışıqlarına vaxt qazandırmaq üçün aprelin əvvəlində elan edilmiş atəşkəs, bəzi tək-tək atışmalara baxmayaraq, əsasən pozulmayıb.

Aprelin 21-də Tramp İrana "vahid təklif" təqdim etməsi üçün vaxt vermək məqsədilə atəşkəsi qeyri-müəyyən müddətə uzadıb.

Enerji qiymətləri münaqişə başlayandan bəri kəskin şəkildə dəyişib, Brent markalı xam neft isə aprelin 8-də atəşkəs qüvvəyə mindikdən sonra yenidən 100 dollar barel səviyyəsindən yuxarı qalxıb.

Qlobal neft və qaz daşımalarının təxminən beşdə birinin keçdiyi Hörmüz boğazı, Tehranın ABŞ-İsrail hücumlarına cavab olaraq onu keçməyə cəhd edən gəmilərə hücum edəcəyi ilə hədələməsindən sonra effektiv şəkildə bağlanıb.

Neft və qaz qiymətlərinin dünya bazarlarında sürətlə artması ilə iri enerji şirkətlərinin mənfəətləri də sıçrayış edib.

Bazar günü "Aramco" bildirib ki, ilin ilk üç ayında gəlirləri 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 25%-dən çox artıb.

Səudiyyə Ərəbistanı enerji nəhənginin ölkə daxili boru kəməri "özünü kritik təchizat arteriyası kimi sübut edib" və İran müharibəsinin yaratdığı göndərmə fasilələrindən qaçmağa kömək edib, deyə "Aramco"nun rəhbəri Əmin Nəssər (Amin Nasser) bildirib.

Ötən ay "BP" ilin ilk üç ayında mənfəətinin iki dəfədən çox artdığını, "Shell" isə ötən həftə gəlirlərinin sıçrayış etdiyini elan edib.