Türkiyədə kişi və qadınların fitnes vərdişlərində yüngül irəliləyişlər olsa da, 2025-ci ilin sağlamlıq statistikası ciddi bir gerçəyi üzə çıxarır: əhalinin 86 faizdən çoxu hələ də kifayət qədər fiziki aktivlik nümayiş etdirmir.

Türkiyə Statistika İnstitutunun (TÜİK) 2 iyun tarixində yayımladığı nəticələrə görə, ümumi əhalinin 86,6 faizi fiziki aktiv deyildi. Kişilərdə bu göstərici 85,3 faizdən 83,5 faizə, qadınlarda isə 92,7 faizdən 89,7 faizə qədər azalmışdır.

Bu rəqəmlər Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) tövsiyə etdiyi həftədə ən az 150 dəqiqə orta intensivlikdə aerobik fiziki fəaliyyətə təşviq edən məsləhətləri ilə kəskin ziddiyyət təşkil edir. 2025-ci ildə yalnız kişilərin 4,1 faizi, qadınların isə 2,7 faizi həftədə 150-300 dəqiqə idmanla məşğul olduğunu bildirmişdir.

Eyni zamanda, piylənmə səviyyəsi artmaqda davam edir. 15 yaş və yuxarı şəxslər arasında piylənmə nisbəti 2022-ci ildə 20,2 faizdən 2025-ci ildə 21,8 faizə yüksəlib. Qadınlarda 24,8 faiz piylənmiş, 32,2 faizi isə artıq çəkidədir. Kişilər arasında isə müvafiq göstəricilər 18,7 faiz və 43,1 faizdir.

Bu nəticələr Türkiyənin Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən ölkə üzrə həyata keçirilən artı çəkini önləmək məqsədli genişmiqyaslı skrininq proqramından sonra açıqlandı. Kampaniya çərçivəsində bütün 81 vilayətdə 10 milyondan çox insanın boy və çəkisi ölçülüb. Səhiyyə naziri Kemal Memişoğlu bildirib ki, yoxlamalarda iştirak edənlərin təxminən 70 faizi normal çəkidən artıqdır, onların 25 faizi isə piylənmə kateqoriyasına daxildir. 5,5 milyondan çox şəxs ilkin səhiyyə müəssisələri və ailə səhiyyə mərkəzlərində pulsuz qidalanma və fiziki aktivlik məsləhəti üçün müraciət edib.

Piylənmə ilə yanaşı, əzələ-skelet problemləri ölkənin ən yayılmış sağlamlıq narahatlığı olaraq qalır. Ötən il 15 yaş və yuxarı əhalinin 24,3 faizi bel ağrısı, 16,9 faizi yüksək təzyiq, 16,7 faizi boyun xəstəlikləri, 11,9 faizi şəkər xəstəliyi və 10,1 faizi qan lipidlərinin yüksəlməsi ilə üzləşib.

Məişət funksionallığında ən çox şikayət edilən problem pilləkənləri qalxmaq və ya enməkdə çətinlikdir. Bu, qadınların 8,3 faizini, kişilərin isə 3,7 faizini əhatə edir.

TÜİK-in yayımladığı başqa 2025 təhsil statistikası isə təhsil səviyyəsində davamlı inkişaf olduğunu göstərir. 25-34 yaş arası şəxslər arasında universitet məzunlarının payı 45,6 faizə çataraq 2008-ci ilin 13,5 faizindən xeyli artmışdır. Bu göstərici Türkiyəni Aİ orta səviyyəsinə yaxınlaşdırır (48,7 faiz). Eyni yaş qrupundakı qadınlar kişilərdən üstün olub, müvafiq göstəricilər 50,3 faiz və 41 faizdir.

25 yaş və yuxarı əhalinin 26,1 faizi ali təhsilə malikdir, 2008-ci ildə bu göstərici 9,8 faiz idi. Orta tədris müddəti 9,6 il təşkil edir, qadınlar üçün 8,9 il, kişilər üçün isə 10,3 ildir. Okuryazarlıq da davamlı artaraq 6 yaş və yuxarı əhali arasında 97,9 faizə çatıb, qadınlarda 96,4 faiz, kişilərdə isə 99,3 faizdir.