İsrail bayrağı şənbə günündən bəri cənub Livandakı Fort Bofort üzərində dalğalanır. Qismən atəşkəs razılaşmasına baxmayaraq, İsrail ordusu ilə ABŞ, Almaniya və bir neçə sünni ərəb ölkələri tərəfindən terror təşkilatı elan edilən İran bağlı şiə Həzbullah milisaları arasında cənub Livanda döyüşlər davam edir.

Almaniya İnkişaf Naziri Riem Alabali Radovanın Livana səfəri təhlükəsizlik vəziyyətinin pisləşməsi səbəbindən son dəqiqədə yarımçıq qaldı.

Əvvəlcə İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu və Müdafiə Naziri İsrail Kats Beyrutun cənub qəsəbələrində Həzbullahın mövqelərinə qarşı "terror hədəflərinə" zərbələrin endirildiyini bildirib. İsrail hökuməti zərbələri atəşkəsin təkrarlanan pozulmasına cavab olaraq açıqlayıb.

Eyni zamanda İranın bəyanatına görə, İsrailin hərəkətləri ABŞ-la atəşkəs sazişinin əldə edilməsini gecikdirir. Media xəbər verir ki, insanlar yenidən Beyrutun cənub qəsəbələrindən qaçır; Livan Prezidenti Cozef Aun "əzəmətli İsrail təcavüzü"nü qınayıb.

Livan hakimiyyətinə görə, 2 mart tarixindən bəri 3 mindən çox insan həlak olub; İsrail tərəfdə isə 24 əsgər və dörd mülki şəxs həyatını itirib.

'Gərginliyi hiss etmək mümkündür'

Friedrich Ebert Fondunun Beyrut ofisinin rəhbəri Merin Abbass rəsmi atəşkəsə baxmayaraq konfliktin davam etdiyini deyib. "Bu günə qədər Beyrutun cənub qəsəbələrinə bomba hücumları barədə təhdidlər mövcuddur. İlk təxliyələr artıq həyata keçirilib. Gərginlik çox hiss olunur," o bildirib.

Eskalasiyanın səbəbi olaraq İsrailin hərbi əməliyyatlardan nə əldə etməyi planlaşdırdığı sualı önə çıxır. Rəsmi açıqlamaya görə, məqsəd Həzbullahı zəiflətmək və silahsızlandırmaqdır. İsrailin şimal ərazilərinə qarşı davam edən raket və pilotsuz təyyarə hücumları hələ də təcili təhdid olaraq qiymətləndirilir.

Abbass İsrail hökumətinin daxildə siyasi təzyiq altında olduğunu vurğulayıb: "İsrail daxilində Həzbullahla mübarizənin kifayət qədər qətiyyətli aparılmadığı barədə ciddi tənqidlər var." O əlavə edib ki, Litani çayından şimalda İsrailin irəliləməsi indiyə kimi tətbiq edilən strategiyanın yetərli olmadığını göstərir.

Almaniyanın Hamburqdakı Ümumdünya və Regional Tədqiqatlar İnstitutunun (GIGA) Yaxın Şərq eksperti Yan Vilkens də hesab edir ki, əməliyyatın hədəfi Həzbullahın hərbi gücünü zəiflətməkdir.

Lakin Vilkens bildirir ki, İsrailin hücumu siyasi maliyyətlərə səbəb olacaq: "Beynəlxalq hüququn baxımından dövlət suverenliyinin fundamental pozuntusunu görürük."

İsrail Livanda strateji qala ələ keçirdi

Livanın dövlət institutlarının zəifləməsi

Bəzi analitiklər narahatdır ki, İsrailin hərəkətləri Livandakı siyasi həllə sadiq qüvvələrin zəifləməsinə gətirib çıxara bilər. "Strategiya və Beynəlxalq Tədqiqatlar Mərkəzi" (CSIS) xəbərdarlıq edib ki, İsrailin hazırkı hücumları Livanın dövlət institutlarını zəiflədə və bununla da Həzbullahın yeganə təhlükəsizlik təminatının silahlı müqavimət olduğunu əsaslandıran arqumentlərini gücləndirə bilər.

Vilkens İsrailin təcavüzünün Livan hökumətinin hərəkət azadlığını məhdudlaşdırdığını vurğulayıb: "İsrail Livana birtərəfli həll yerişdirməyə çalışdıqca, uzunmüddətli və tərəflərin razılaşa biləcəyi saziş üçün imkanlar daralır."

Abbass əsas problemin vəziyyətin fundamental asimmetriyasından irəli gəldiyini bildirib: "Bir tərəfdə çox güclü hərbi İsrail, digər tərəfdə isə nisbətən zəif Livan dövləti mövcuddur."

Abbass əlavə edib ki, İsrail Həzbullahla mübarizəni davam etdirməyi tələb edir, amma hökumətin Həzbullah üzərində az təsiri olan Beyrut isə atəşkəsin qorunması və məcburi köçkünlərin geri qayıtmasını tələb edir. "Danışıqlar başladığından bəri mövqelər çox dəyişməyib," deyə o bildirib.

Həmçinin o qeyd edib ki, Həzbullahın özünün danışıqlara marağı çox azdır. Şimal İsraili məqsəd alan davamlı raket və pilotsuz təyyarə hücumları diplomatik prosesin pozulmasına hesablanmış ola bilər.

Vilkens hesab edir ki, bu danışıqlar hərbi vəziyyətin siyasi baxımdan möhkəmləndirilməsinə xidmət edə bilər. İsrailin irəliləməsi "konsensuslu, geniş və rəsmiləşdirilmiş həll üzrə danışıqlara imkanları azaldır."

ABŞ-ın vacib rolu

İsrailin ən mühüm müttəfiqi və həmçinin hər iki tərəfə təsir imkanına malik yeganə xarici güc kimi ABŞ bu münaqişədə əsas rol oynayır.

Vaşinqtonun Yaxın Şərq siyasəti institutunun pro-İsrail mövqeyi Həzbullahın mərhələli şəkildə silahsızlandırılmalı və Livan Silahlı Qüvvələrinə dəstək artırılmalı olduğunu bildirir. Eyni zamanda ABŞ-ın Beyrut və Yerusəlim arasında "Həzbullahın silahsızlandırılması və iki tərəfli sülh əldə edilməsinə dair mühüm danışıqların başlanmasına yardımçı ola biləcəyi" təklif edilir.

Abbass deyir ki, yalnız hərbi təzyiq həll yolunu gətirməyəcək. "İsrail öz əhalisini qorumaq və müdafiə etmək istəyir. Eyni zamanda məncə, Livan paytaxtında bütün rayonların tamamilə məhv olunması nisbətsiz olar."

İsrail qüvvələri cənub Livana hücumunu davam etdirir

‘Bütün şəhərlər və kəndlər dağıdılır’

Vilkens bildirir ki, gərginliyin azaldılması hələ mümkündür, amma yalnız zorakılıq dayandırılarsa. "Həzbullah hərbi əməliyyatları dayandırmalıdır, eyni zamanda İsrail Livan torpağından çıxmalıdır." Yalnız bundan sonra real danışıqların əsası qoyula bilər, o deyib.

Abbass beynəlxalq təzyiqin artırılmasını vacib sayır: "Bütün şəhərlərin və kəndlərin dağıtdığı bir vaxtda sadəcə narahatlığın ifadə olunması kifayət etmir. Daha aydın siyasi reaksiyalar tələb olunur."