İran İnqilab Qvardiyası (İQ) Hörmüz boğazından icazəsiz keçidə qarşı xəbərdarlıq edib, belə gəmilərin "cəzalandırılacağını" və yeni marşrutla əlaqədar tənqidlər səsləndirib.

Boğaz gələcəkdə enerji tədarükü üçün həyati əhəmiyyətə malikdir və ABŞ ilə İran arasında 100 gündən çox davam edən müharibə dövründə faktiki bağlanmışdı. Bu, tərəflər arasında danışıqlarda əhəmiyyətli mübahisə mövzusudur.

Tehran gələcəkdə dəniz xidməti haqları tətbiq etməyi planlaşdırır, ABŞ isə bu su yolunu beynəlxalq hesab edib, keçidin ödənişsiz olması tərəfdarıdır.

İQ bildirib ki, Hörmüz boğazından keçid üçün təkcə İslam Respublikasının elan etdiyi marşrut icazəlidir.

İcazəsiz keçid "qəbulolunmaz və son dərəcə təhlükəlidir", Qvardiyanın bəyanatında bildirilib.

Həmçinin bəzi hakimiyyətlərin yeni marşrut elan etməsinə qarşı sərt tənqid səsləndirilib.

Tanker marşrutu

Bu xəbərdarlıq Liberiya bayrağı altında yüaqlanan "Stoic Warrior" neft tankerinin cümə axşamı günü Oman sahillərinə yaxın olan marşrutla Hörmüz boğazından keçməsindən sonra gəlib.

AP agentliyinin məlumatına görə, tanker BƏƏ və Oman sahillərini izləyərək buradan Hörmüz boğazına daxil olub.

Tanker Omanın Musandam yarımadasına yaxın keçərək başda BMT-yə bağlı Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının təsdiqlədiyi marşrut üzrə hərəkət edib.

Tehrandan məlumat verən Al Jazeera müxbiri Resul Serdar İran İnqilab Qvardiyasının bu yeni marşrutdan narazı olduğunu bildirib.

"Yeni marşrut İQ-nin Hörmüz boğazına nəzarətini mənasız edir," deyə jurnalist söyləyib.

Serdar əlavə edib ki, Hörmüz boğazı müharibənin əvvəlindən İran üçün rəqiblərinə və qlobal iqtisadiyyata qarşı böyük təzyiq vasitəsidir.

"İran qeyd edir ki, tərəflər (ABŞ və İran) son razılığa gəlsələr belə, bu təzyiq vasitəsindən vaz keçməyəcək və boğazda İran nəzarəti qalacaq," bildirilir.

Hörmüz boğazı İran və Oman arasında yerləşən, dünya xam neftinin və sıxılmış təbii qazının təxminən 20 faizinin keçdiyi dar su yoludur.

Ən dar hissəsində eni təxminən 30 kilometrdir.

İranın hazırda icazə verdiyi tək marşrut ölkə sahilini izləyir.

Vaşinqton və Tehran arasında cümə axşamı razılaşma imzalanıb və bu müddət ərzində ticari gəmilərin boğazdan ödənişsiz keçidi plandadır. Lakin müharibənin davam etdiyi kontekstdə sonrakı tədbirlər naməlumdur.

İran və Oman boğazın idarə olunması ilə bağlı xidmətlərə qoyulan "xərcləri" araşdıracaqlarını bəyan ediblər.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio isə Körfəz ölkələrinə səfəri zamanı hər hansı rüsum və ya ödənişi qəbul etməyəcəklərini bildirib.