Berlin qraffiti ilə dolu bir şəhərdir: Rəngarəng və gurultulu, təxəyyülə açıq, bəzən narahatedici və tez-tez siyasi. Boya qutuları şəhəri çoxdan fəth etmiş kimi görünür.

Lakin bu il aprelin 11-də Prenzlauer Berq (Prenzlauer Berg) rayonundakı bir binanın divarına ingilis dilində yəhudilərin hamısının öldürülməsinə çağıran üç böyük söz yazılması hiddət və şoka səbəb olub. Sözlər tez bir zamanda örtülüb və üzəri boyanıb – lakin diqqətlə baxdıqda yazı hələ də görünür. Berlinin xarakterinə uyğun olaraq, vətəndaş cəmiyyəti cavab verib: Sakinlər anma mərasimi keçiriblər. İndi işıq dirəklərindən və yol nişanlarından göy-ağ lentlər asılıb, üzərində "Bütün antisemitizmə qarşı" sözləri və David ulduzu var.

**"Nifrətə yer yoxdur"**

Uşaqlar təxminən yüz metr uzunluğundakı küçənin səkisini təbaşirlə ürəklər və "Nifrətə yer yoxdur", "Hörmət", "Birlik" və "Məhəlləmiz bir yerdə dayanır" kimi mesajlarla örtüblər. Ərazidəki evlərin qapılarına polis bildirişləri yapışdırılıb, üzərində "Qraffiti vasitəsilə əmlaka ziyan vurmaqla müşayiət olunan antisemit nifrətə təhrik" yazısı olub.

Anma mərasimindən bir gün sonra, Qərbi Berlindən bir neçə kilometr aralıda, mərkəz-sağ Xristian Demokrat İttifaqının (CDU) icraiyyə komitəsi, partiya sədri Fridrix Mersin (Friedrich Merz) rəhbərliyi ilə (düzəliş edildi), yəhudi "Chabad" hərəkatının kampusunda toplanıb. Onları paytaxtın ən görkəmli ravvinlərindən biri, yaxşılığa fokuslanmağa, ümid əlamətlərinə diqqət yetirməyə çağıran Ravvin Yehuda Tayxtal (Yehuda Teichtal) qarşılayıb. Ravvin dərslikləri və çoxməqsədli zalı, uşaq bağçası və kafesi olan möhtəşəm bir kompleks – kampus inşa edib. Bütün bunlar aeroportun təhlükəsizlik nəzarət məntəqəsinə bənzəyən möhkəmləndirilmiş giriş sahəsinin arxasında yerləşir.

Açıq havada, məktəblilər siyasətçiləri mahnı ilə qarşılayıblar. Mers onlara cavab olaraq deyib: "Biz sizi qoruyuruq." Uşaqların təhlükəsizliyini təmin etmək üçün mətbuat nümayəndələrinə şagirdləri çəkməmək tapşırılmışdı. Mers kameralar qarşısında bildirib: "Almaniyada yəhudi həyatı uzun müddətdir olmadığı qədər təhdid altındadır." Bu günlərdə Almaniya mətbuatında Mersin rəhbərlik tərzi və onun empatiyadan məhrum olması barədə çox yazılıb. Lakin keçən payız Berlində və Münhendə o, Nasist Almaniyasının yəhudi xalqına qarşı kütləvi qətllərinin dəhşətlərini xatırlayan və yəhudi qadın və kişilərinin yenidən hiss etdiyi qorxuya toxunan iki çıxışında qısa müddətə göz yaşlarını saxlamağa çalışmışdı.

Partiya rəhbərliyinin icraiyyə komitəsinin yəhudi təşkilatında ilk dəfə keçirilən belə bir görüşü diqqətli hazırlıq tələb edirdi – bu, sadəcə qraffiti ilə bağlı hiddətə cavab deyildi. Lakin öz bəyanatında Mers təkcə "kəskin şəkildə artan cinayətlərin və hücumların" sayını deyil, həm də "antisemit məzmunlu ev divarlarında çirkli yazıları" açıq şəkildə qeyd edib. O əlavə edib ki, Almaniyada yəhudi həyatına hücum edən hər kəs "cəmiyyətimizə və demokratiyamıza hücum edir".

Digər icraiyyə komitəsi üzvləri ilə birlikdə Mers, "Chabad" kampusundakı sinaqoqda qəbulda iştirak edib. Ravvin sülh və tolerantlıq üçün qısa bir dua edib və hər qonağa hədiyyə verilib: Adları həkk olunmuş yəhudi zəbur kitabı. Lakin partiya rəhbərliyi siyasi bir siqnal da göndərmək istəyirdi.

**"Antisemitizmin hər cür forması ilə mübarizə"**

Partiya rəhbərliyinin sonradan qəbul etdiyi beş səhifəlik qətnamədə "Yəhudi həyatı Almaniyanın bir hissəsidir" deyilirdi.