Piylənmə və artıq çəkili olmaq kolon, süd və qaraciyər xərçəngi ilə yanaşı digər 10 xərçəng növü üçün əsas risk faktorudur. Bu barədə yeni tədqiqat nəticə verib.

Əvvəlki araşdırmalarda hesab edilirdi ki, bütün xərçəng halları 2-8 faiz arası artıq bədən çəkisi ilə əlaqəlidir. Lakin Almaniya Onkologiya Araşdırmalar Mərkəzinin (DKFZ) epidemioloqu Hermann Brennerin rəhbərlik etdiyi komandanın yeni tədqiqatı bu rəqəmlərin ciddi şəkildə aşağı qiymətləndirildiyini göstərir.

Tədqiqatda xərçənglərin 11,5 faizə qədərinin artıq çəkidən qaynaqlandığı bildirilib.

Regensburg Universitetinin epidemioloqu Maykl Laitsman DW-ə açıqlamasında deyib ki, DKFZ tədqiqatçıları mövcud risk dəyərləndirmələrini yeniləyiblər və artıq çəki ilə xərçəng arasındakı əlaqənin əvvəlkindən az qiymətləndirilib-qiymətləndirilmədiyini araşdırıblar.

Tədqiqatda iştirak etməyən Laitsman universitetin Epidemiologiya və Profilaktika İnstitutunda pəhriz, bədən çəkisi, fiziki fəaliyyət və xroniki xəstəliklərin inkişafı mövzularını tədqiq edir və Almaniya Onkologiya Yardımına məsləhət verir.

Qarın piyinin “tetikçi” rolu

DKFZ komandası yeni tədqiqat üçün metodologiyanı dəyişib. Əvvəlki araşdırmalarda artıq çəkini ölçmək üçün boy və çəkiyə əsaslanan bədən kütləsi indeksi (BMI) istifadə olunurdu. Lakin BMI piy və əzələ kütləsini ayırmır, həmçinin piyin bədəndə necə paylandığını göstərmir.

Bu vacib məsələdir, çünki bütün piy eyni deyil. Qarın ətrafında toplanan piy hüceyrələri bədənin digər yerlərindəki piy kimi sadəcə əlavə kalori anbarı deyil. "Onlar xroniki iltihabi metabolik vəziyyəti tetikler," Laitsman izah edib.

Artıq qarın piyləri adipokin adlanan müxtəlif siqnal molekullarını ifraz edir. Bu molekullar qan dövranı vasitəsilə bədənin müxtəlif hissələrinə gedir və hüceyrələrin böyüməsi, bölünməsi və proqramlaşdırılmış hüceyrə ölümünün əngəllənməsi kimi metabolik proseslərə təsir göstərir. "Bunların hamısı şişlərin yaranması və inkişafına səbəb ola bilən mexanizmlərdir," deyə Laitsman əlavə edib.

Bu səbəbdən DKFZ tədqiqatçıları təkcə BMI-yə deyil, həm də bel ətrafı ölçüyə və bel-bud nisbətinə diqqət yetirib. Araşdırma üçün dünyanın ən böyük səhiyyə verilənlər bazalarından biri olan UK Biobank-dan 458 min 543 nəfərin məlumatları götürülüb. İştirakçılar ortalama 12 il izlənilib və bu müddətdə 50 mindən çox yeni xərçəng halı qeydə alınıb.

Əvvəlki az qiymətləndirmələrin səbəbini anlamaq

Alimlər əvvəlki araşdırmalarda metodoloji səhvlərin aradan qaldırılmasına çalışıblar. Onlar xərçəng inkişaf etməzdən əvvəl piylənmənin çəkidə azalma ilə əlaqəli ola biləcəyini nəzərə alıblar. Bu, xərçəng inkişaf edən zaman bədən çəkisinin azalması ehtimalını ifadə edir.

Bu, əvvəlki tədqiqatlarda piylənmə ilə xərçəng arasında əlaqəni görməkdə çətinlik yaradıb, çünki xərçəng diaqnozu qoyulmazdan əvvəl iştirakçılar artıq çəkilərini itirmiş ola bilər.

Buna görə də tədqiqatçılar analiz zamanı iştirakçıların qeydiyyatından sonrakı ilk illəri xaric ediblər. Yalnız müşahidə başlanandan yeddi il sonra ortaya çıxan xərçəng hallarına baxılıb və bu da artıq çəki ilə xərçəng arasında daha aydın statistiki əlaqə əldə etməyə imkan verib.

Meksikada süni intellekt süd vəzi xərçənginin skrininqini genişləndirir

Bu videonu izləmək üçün zəhmət olmasa JavaScript-i aktiv edin və HTML5 video dəstəkləyən brauzerdən istifadə edin. HTML5 video dəstəyinə malik brauzer istifadə edin

Risk qrupundakı qadınlar

Tədqiqat göstərir ki, artıq çəkisi olan qadınlarda xərçəngə tutulma nisbəti kişilərlə müqayisədə daha yüksəkdir. Laitsman isə bu nəticələri ehtiyatla şərh etməyi tövsiyə edir. Nəticələrin təkrar olunub-olunmadığını yoxlamaq üçün oxşar dizaynda əlavə tədqiqatlar aparmaq lazımdır.

Laitsman piylənmənin qadınlarda niyə daha ciddi təsir göstərə biləcəyinə dair nəzəriyyəsini irəli sürüb. Onun sözlərinə görə, artıq çəki əsasən süd vəzi, uşaqlıq və yumurtalıq xərçəngi ilə bağlıdır. "Qadınlarda rast gəlinən bu xərçəng növləri hormonlara bağlıdır," deyə o bildirib. Məsələn, estrogen hormonu süd vəzi xərçənginin inkişafını stimullaşdırır və artıq qarın piyləri estrogen səviyyəsinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər.

Laitsman vurğulayıb ki, artıq insanların çoxu piylənmənin ürək-damar xəstəlikləri və 2-ci tip diabet riskini artırdığını bilir. Eyni zamanda çəkisini azaltmaq insult, infarkt və şəkər xəstəliyi riskini də aşağı salır.

DKFZ-nin tədqiqatı piylənmənin riskini vurğulasa da, Laitsman bunu ümidverici hal sayır: "Məncə, bu, piylənmənin qarşısını almaqla xərçəngə qarşı daha böyük təsir göstərə biləcəyimizi göstərir."

Bu məqalə ilkin olaraq alman dilində yazılıb.