Müasir ədəbiyyatda çətin oxunuşun önəmi
Maris Kreizman müasir oxucu mədəniyyətində kitabların qısa xülasələrinə üstünlük verilməsini tənqid edir. O, ədəbiyyatda zəngin və mürəkkəb mətni oxumağın vacibliyini vurğulayır.
Maris Kreizman kitabların sadə xülasələrlə təqdim edilməsini tənqid edən məqalə yazıb. Onun fikrincə, kitabları oxumağın və onlarla məşğul olmağın mənası sadəcə kiçik, qısa məlumat parçalarını əldə etmək deyil.
Lakin mövcud texnoloji asılılıq və rahatlıq mədəniyyətində ədəbiyyatın və oradakı çətinliklərin önəmi azalır. Son həftələrdə “Axios” nəşrinin baş redaktoru Nikolas Conson süni intellektin onun “oxumaq dostu”na çevrildiyini, hansı ki, ağır və bəzən mürəkkəb ədəbiyyatı başa düşməkdə kömək etdiyini qeyd edib. Conson demək istəyir ki, oxumağın çətinliyini süni intellekt vasitəsiylə kənara qoyur və oxumağı sadələşdirir.
Kreizman vurğulayır ki, bugün ədəbiyyatdakı belə mürəkkəb yazılar oxucuya qeyri-müəyyənlik və hətta narahatlıq yaşadır, bu isə təsəvvür qabiliyyətini genişləndirir və düşüncəyi inkişaf etdirir. O bildirir ki, bu cür oxu təcrübəsi, xüsusilə ali təhsil səviyyəsində, insanların fərdi inkişafı üçün önəmlidir. Çox zaman oxuma sürətinə və sadəliyə üstünlük verilməsi müasir kitab senzurasının və qadağalarının artmasına səbəb olur.
Həmçinin təhsil sahəsindəki araşdırmalar göstərir ki, uşaqlar sözləri oxuya bilir, lakin onlardan məna çıxarmaqda çətinlik çəkir, bu da kitab oxumağın əsas məqsədidir. Nəşrlərin kitab təhlillərindən daha az istifadə etməsi və daha rahat formatlara keçməsi də oxucu üçün mücərrədliyi azaltmaqdır. Kreizman kitab tənqidində məhz bu məqamın, yəni mücərrədliyə yer verilməsinin əhəmiyyətindən danışır.
Müəllif Missuri Uilyamsın yeni romanı "The Vivisectors"i oxuyarkən bəzi hissələrinin anlamsız olduğunu, bəzi hissələrinin isə onu təşvişə saldığını qeyd edir. Buna baxmayaraq, o, mətnin poetik təsiri ilə zövq aldığını, kitabın saxladığı qeyri-müəyyənlikləri qəbul etdiyini vurğulayır. Kreizman fikrini yekunlaşdıraraq bildirir ki, oxucu olaraq belə narahatlıq və qeyri-müəyyənliklə barışmaq vacibdir və məhz bu, ədəbiyyatın gözəlliyidir.
Literary Hub
In Praise of “Wordy, Old Prose.” (Or, F*ck Your AI Reading Buddy)
Orijinal məqaləyə keç


