Mən 16 yaşımdan heykəltəraşlıq və rəsmlə məşğulam, lakin 40 yaşımda qısa hekayələr və romanlar yazmağa başlayanda heykəltəraşlığa marağım azaldı. Hələ də bir neçə daş parçam, çəkiclərim və ülgüclərim var, heykəltəraşlıq altıncı romanım olan "Acqınlıq və Susuzluq"da əsas mövzu kimi işlənib. Ancaq illərdir heykəltəraşlıq alətlərimdən istifadə etməsəm də, yazı prosesimdə bu təcrübə özünü göstərir və heykəltəraşlıq sahəsindən hələ də öyrənəcəyim şeylər olduğuna inanıram.

1980-ci illərdə sənət məktəbində taxta və daş oyma üzrə ixtisaslaşıb, oradan ayrıldıqdan sonra bir il squatta həyət və qarajda heykəltəraşlıqla məşğul olmuşam. Daha sonra rəsmi işə başlayıb ailə həyatı qurduqdan sonra həftədə bir gün studiyamda yaradıcılıqla məşğul olurdum. Həmişə yanımda sketç dəftəri gəzdirir, bir il boyunca hər gün rəsm çəkərək sonra sərgi də təşkil etmişdim. İllər ərzində bir neçə heykəl satmış, qrup sərgilərində iştirak etmişəm, amma bundan dolanmaq mümkün olmayıb.

İkinci həyat yoldaşımla tanışlıqdan sonra yazmağa başladım. Biz birgə ictimai sənət layihələri həyata keçirirdik və mən həmin işlərin yaratdığı narahatlıq və sonrasında hiss edilən nailiyyət duyğusunu yaşamaq istəyirdim. Qısa hekayələr gecəsi üçün qeydiyyatdan keçdim, az sonra isə yaradıcı yazı üzrə magistratura proqramına daxil oldum. Orada ilk romanımı yazdım və o, ABŞ-da "Tin House", Böyük Britaniyada isə "Penguin" tərəfindən nəşr edildi. Heykəltəraşlıq alətlərim unuduldu, yarımçıq daş parçası masanın üzərində qaldı. Sonra onları toplayıb yazı işimə davam etdim.

Oğlum musiqişünasdır, ən kiçiyim isə işdən kənar vaxtlarda rəsm çəkir. Musiqi, vizual sənət və yazıda yaradıcılıq prosesləri oxşardır. Yəqin ki, hamısı qarışıqlıq və sərbəst oyunla başlayır. Gitara ilə sərbəst oynamaq, həyat modelini qısa poza ilə çəkmək, şüurlu zəkadan istifadə etmədən yazmaq – bunlar yaradıcılıq prosesinə aiddir. Dinləmək, müşahidə etmək, ritmə fikir vermək, mükəmməllikdən əl çəkmək və intuisiyaya uyğunlaşmaq vacibdir.

Yazarkən, eləcə də heykəltəraşlıqda mövzu və ya plan olmadan hərəkət edirəm. Mənim üçün sənət instinktiv şəkildə yaranmalıdır. Nəyi uğurlu, nəyi uğursuz hesab etmək qarın duyğusuna bağlıdır. Yaşadıqlarım, biliklərim və tələbatlarım isə təbii şəkildə ortaya çıxır: təkrarlanan mövzular, üstünlük verdiyim yerlər, personajların tipləri. İlk layihəni yazanda, heykəltəraşlıqda olduğu kimi, beynimin analiz hissəsini keçməyə çalışır, qəbul etməyən daxili səsi kənara qoyuram.

Taxta və ya daş oyduranda işə başlayanda mövcud materialla işləməlisiniz. Yazıda planlama çatışmazlığı buradan yarana bilər. Daim materialın istiqamətinə və içindəki kiçik qüsurlara diqqət etmədən işləsəniz, məqsədə çatmaq çətindir. Amma ən azından ümumi təsəvvür, yüksələn hərəkət və çatılacaq bir böhran olmalıdır. Roman yazanda nə olacağını bilməsəniz belə, bu, faydalıdır.

İrəlilədikcə özünüzə suallar verə bilərsiniz. Məsələn, bu hissəni necə incəldə bilərəm, bunun başqa bölməyə təsiri nə olar? Bütün vizual sənətdə və musiqidə nümunələrə baxa bilərsiniz. Yazıda isə mövzu, təkrarlanan simvollar və ya əsərin başlanğıcla sona bağlanması şəklində ortaya çıxar.

Heykəltəraşlıqda isə ilkin layihə hazırlamaq mümkün deyil. Düzgün alınması üçün yalnız bir şans var.