Cümə günü Hindistanın Qucarat ştatının paytaxtı Ahmedabad yaxınlığındakı sıx məskunlaşmış ərazidə baş vermiş Air India Boeing 787 Dreamliner təyyarəsinin qəzasının birinci ildönümü qeyd olunub. Hadisədə 260 nəfər həlak olub, burada sərnişin və ekipaj üzvləri olan 242 nəfərlik heyət ilə yanaşı, qəzanın baş verdiyi əraziyə yaxın 19 nəfər də həyatını itirib.

Qəza qurbanlarının ailələri hadisə yerində toplaşaraq, təyyarənin uçuşdan dərhal sonra niyə qəzaya uğramasının səbəblərini öyrənmək istədiklərini deyiblər.

Hindistan hakimiyyətləri yaxın günlərdə müvəqqəti hesabat açıqlayacaq. Mətbuat mənbələrinin məlumatına görə, təyyarənin mühərrikinə dair analiz tamamlanmadığı üçün yekun hesabatın təqdimatı gecikir.

Air India təyyarəsinə nə olub?

Təyyarə London Gatvik hava limanına uçuş üçün havaya qalxandan qısa müddət sonra Ahmedabad şurasının yaxınlığında, Meghani Nagar yaşayış sahəsində bir tibb kollecinin yataqxanasına çırpılıb.

Flightradar24 uçuş izləmə saytının məlumatına görə, təyyarənin son siqnalı yerli vaxtla saat 13:38-də qəbul olunub. O, 190 metr yüksəklikdə olduqdan sonra yerə düşüb.

Uçuşdan əvvəl təyyarə hava nəzarətinə yanacağın kəsilməsi barədə mayday xəbərdarlığı göndərib və sonra əlaqə kəsilib.

Qazada neçə nəfər həyatını itirib?

Təyyarədəki 242 nəfərdən yalnız biri sağ qalıb. Öldürülənlər arasında 169 hindistanlı və 52 britaniyalı var idi. Qəzaya yaxın ərazidə 19 nəfər də dünyasını dəyişib, 67 nəfər isə yaralanıb.

Sağ qalan yeganə sərnişin Vishwash Kumar Ramesh britaniyalı vətəndaşdır, onun qardaşı qəza zamanı öldürülüb.

Rameshin nümayəndəsi Sanjiv Patel deyib ki, "Air India" Rameshə, həyat yoldaşına və beş yaşlı oğluna dəstək məqsədilə 21 min 500 funt (28 min 800 dollar) məbləğində təzminat ödəyib. Başqa ailələrə oxşar ödənişlərin verilib- verilmədiyi məlum deyil.

Qəza qurbanlarının ailələri cümə günü Ahmedabadda hüquqşünaslar, aviasiya və hava təhlükəsizliyi üzrə mütəxəssislər tərəfindən təşkil olunan konfransda görüşəcək və gün batandan sonra şam işığında anım mərasimi keçiriləcək.

İlkin hesabatlar nələri göstərib?

Bu, Boeing 787 Dreamliner tipli sərnişin təyyarəsində baş vermiş ilk qəzadır.

Hindistan Təyyarə Qəzalarının Araşdırılması Bürosu (AAIB) beynəlxalq qanunlara uyğun olaraq qəza hadisəsindən bir ay sonra 15 səhifəlik ilkin hesabat dərc edib.

Hesabatda mühərriklərin yanacaq təchizatının qəza baş verməzdən əvvəl kəsildiyi bildirilib və pilot yanılma ehtimalı nəzərə alınıb.

Hesabatda pilotla köməkçi pilot arasındakı yanacağın kəsilməsi barədə söhbət də dərc olunub ki, bu, pilot intihar teoriyasına yol açıb.

Lakin sənəd yanacaq vanalarının niyə söndürüldüyünü aydınlaşdırmayıb. Buna görə de, pilot səhvi yoxsa texniki qüsur olduğu barədə məlumat verilməyib. Boeing və GE Aerospace şirkətləri üçün təhlükəsizlik təklifləri təqdim edilməyib.

Qəza həmçinin "Air India"nın özəl sektora keçdikdən sonra qarşılaşdığı çətinliklərə zərbə vurub. Yenidənqurma prosesi təchizat problemləri, Pakistanın Hindistan təyyarələrinə uçuş qadağası və ABŞ-İsrail-İran münaqişəsi səbəbindən ləngiyib.

Araşdırmanın hazırkı vəziyyəti necədir?

Beynəlxalq qaydalara əsasən, qəza hadisəsindən sonra mümkün olduqda bir il ərzində yekun hesabat verilməlidir. Əgər araşdırma uzanarsa, hər ildönümündə ara hesabat açıqlanmalıdır.

Hazırda araşdırma davam edir. AAIB bu mərhələdə yalnız müvəqqəti hesabat rəsmiləşdirəcək.

Hindistan Pilotlar Federasiyası "Air India" və Boeing-dən təyyarənin texniki məlumatlarını almağı tələb edir ki, AAIB tərəfindən irəli sürülən pilot intiharı nəzəriyyəsinə qarşı arqument hazırlansın.

Federasiya prezidenti Çaranvir Randhava bildirib: "Yalnız müvəqqəti hesabat daha çox şayiə və yanlış anlamalara yol açacaq". O əlavə edib ki, hökumət və AAIB-dən interim hesabat açıqlamamağı xahiş ediblər.

Ötən il ABŞ rəsmiləri Reuters agentliyinə bildirmişdi ki, qəza baş verməmişdən əvvəl pilotlar arasındakı söhbətdə kapitanın mühərriklərin yanacaq təchizatını kəsdiyini təsdiqləyən ifadələr var idi. AAIB isə həmin vaxt "hər hansı qəti qərar vermək üçün vaxtın tez olduğunu" qeyd etmişdi.

Araşdırma çərçivəsində apreldə mühərriklər üzərində test aparılıb, ötən ay isə mühərrik idarəetmə bloku təhlil üçün Fransaya göndərilib.

"Bloomberg" agentliyinin xəbərinə görə, mühərriklərin ABŞ-da aparılan təhlillərindən sonra üç ay ərzində qəza barədə yekun hesabat gözlənilir.

Qəza kapitanının atası Hindistan Ali Məhkəməsindən qəzanın digər səbəblərini, pilotun şüurlu hərəkəti xaricində faktları araşdıracaq müstəqil tədqiqat tələb edib. Belə nümunə Almaniyanın 9525 saylı Germanwings təyyarəsinin 2015-ci ildə Fransada qəzaya uğramasında da müşahidə olunub. O qəza 150 nəfərin ölümünə səbəb olmuşdu.