JPMorgan Chasein (NYSE: JPM) CEO-su Ceymi Daymon investorları narahat olmağa çağırıb. Şirkətin ikinci rübdəki gəlir hesabatında o, geosiyasi gərginliklər, inflyasiya, büdcə kəsirləri və aktivlərin yüksək qiymətlərini risklər sırasına daxil edib. CNBC-yə verdiyi müsahibədə isə margin borcunun rekord səviyyədə olduğunu qeyd edib. Bu isə bazarın yüksəlmə dövrünü poza biləcək təhlükədir.

Margin borcu: dövrün göstəricisi

Ceymi Daymonun ikinci rüb hesabatında diqqət çəkdiyi məsələlər arasında aktivlərin yüksək qiyməti xüsusilə fərqlənir. Wall Street-də məşhur ifadə var ki, bazar narahatlıq divarını dırmaşır. Bu səbəbdən bəzi investorlar vəziyyəti görməməzlikdən gələ bilərlər. Lakin margin borcunun rekord səviyyədə olması vəziyyətə başqa cür baxılmasına səbəb olur.

Margin borcu investorun portfelini girov qoyaraq brokerdən aldığı kreditdir. Bu kredit investor tərəfindən istənilən məqsəd üçün istifadə oluna bilər (məsələn, avtomobil almaq üçün). Lakin əsasən əlavə investisiyalar üçün xərclənir. Kredit riski böyük sayılmır, çünki borc portfel tərəfindən təmin edilir. Lakin broker kredit açıq qalması üçün investorun müəyyən səviyyədə girov saxlamasını tələb edir. Məsələ burada mürəkkəbləşir.

Az margin borcu geniş problem yaratmaya bilər. Amma investor margin kreditlərindən çox istifadə edirsə, səhm qiymətləri azaldıqda onun girovu zəifləyə bilər. Bu halda broker əlavə girov tələb edən margin çağırışı edir. İnvestor əlbəttə hesabına pul əlavə edə bilər, amma çox vaxt problemi həll etmək üçün səhmlər satılır. Əgər investor vaxtında əlavə girov təmin etməsə, broker hesablardan səhmləri sata bilər.

Problemin miqyası əsas məsələdir

Bir investor margin çağırışı alarsa, bu sistemik problem yaratmaz. Lakin çoxlu investor eyni anda margin çağırışları alarsa, bu satqıların dalğasına səbəb ola bilər. Bu dalğa səhmlərin qiymətini azaldar, əlavə margin çağırışları və satış dalğalarını artırar. Beləcə bazar aşağıya yönələ və ciddi ayı bazarına çevrilə bilər. Margin borcunun rekord səviyyədə olması və bazarın hələ yüksək zirvələrdə qalması bu baxımdan narahatedicidir, xüsusən Ceymi Daymonun vurğuladığı digər mənfi məqamlara nəzər saldıqda.