Long Island-da yaşayan iki uşağın anası Linda Mancuso əlil oğlunun haitili qulluqçusunun işdən çıxarılmasından sonra onun yenidən işə dönməsi üçün hər gün dua etdiyini bildirib.

Mancuso deyir ki, müvəqqəti iş icazəsi olan Jean iyulun sonunda intellektual və inkişaf qüsurlu şəxslərə dəstək verən qeyri-kommersiya təşkilatından çıxarılmaqla onun üçün "dəhşətli" itkidir. Oğlu Maykl 23 yaşındadır, 5 fut 10 düym boyunda və danışmır.

“Yuyunmaq, yatmaq, yemək, ayaqqabı bağlamaq - maykl ayaqqabısını bağlaya bilmir - bütün bunlar üçün əl əməyi lazımdır, bunu Jean edirdi,” deyir Mancuso.

Linda Mancuso oğlunu 19 yaşında yaşayış baxım evinə yollamağa razılaşdıqda həyəcanlı idi və bunu həyatının ən çətin işi adlandırır.

Lakin oğlunun yetişkin baxım evində Jean ilə tanışlığı ona rahatlıq vermişdi.

Jean barədə deyir: “Bir insanın içində təbii qabiliyyət olur. O, doğrudan da can simididir.”

Bir neçə həftə əvvəl Mayklın bu "can simidi" əldən getdi. İşəgötürən Jean da daxil olmaqla 19 haitili işçini işdən çıxarmağa məcbur oldu.

Müvəqqəti qorunmuş statusları (TPS) - təhlükəli ölkələrdən olan uyğun xarici vətəndaşlara ABŞ-da işləməyə icazə verən status - müddəti bitdi.

Tramp administrasiyası ilk dəfə 2025-ci ilin iyununda haitililər üçün TPS-in ləğv ediləcəyini açıqladı. Bu məsələ uzun hüquqi mübarizədən sonra Ali Məhkəmə tərəfindən təsdiqləndi.

Nəticədə iyul sonunda 350 min haitili TPS-dən məhrum oldu. Bu, həmin şəxslərin ABŞ-da qanuni işləmək hüququnun itirilməsi və deportasiya riskinin yaranması deməkdir.

Səhiyyə sahəsi, haitili işçi qüvvəsinə əsaslanan sektorlardan biri olaraq, xüsusilə zərər görüb. İşəgötürənlər xəstələrlə birbaşa işləyən TPS sahiblərini işdən çıxarmağa məcbur olub.

Tramp miqrasiya məhdudiyyətləri dalğası çərçivəsində TPS-i ləğv edib. Miqrasiya məsələsi 2024-cü il prezident seçkisində əsas mövzulardan biri olmuşdu. Long Island bölgəsinin hər iki dairəsində Tramp dəstəkləndi.

Onun ikinci dönəmində ondan çox ölkənin TPS-i dayandırılıb. Haitililər isə təsirlənən TPS sahiblərinin təxminən üçdə birini təşkil edir.

Baxım sektoru əziyyət çəkir. Paraprofessional Healthcare Institute-in siyasət və tədqiqat üzrə vitse-prezidenti Kezia Skeylz qeyd edib ki, haitililər ABŞ-da birbaşa qulluq işçi qüvvəsinin ilk beşliyindədir.

Bu sektor əvvəldən kadr çatışmazlığı ilə üzləşmişdi, evdə sağlamlıq köməkçilərindən tutmuş yaşlı baxım xidmətlərinə bir çox sahələrdə gözləmə siyahıları uzundur.

“Bizim daxili bazarda, miqrantları çıxsaq, bu işləri dolduracaq kifayət qədər insan yoxdur,” Skeylz BBC-yə deyib.

Milli müdafiə qrupları uzunmüddətli işçi qüvvəsini gücləndirəcək siyasətləri, o cümlədən “xarici baxım işçiləri üçün qanuni yolun genişləndirilməsini” təşviq edir.

Daxili Təhlükəsizlik Departamentinin nümayəndəsi isə BBC-yə bildirib ki, "Müvəqqəti Qorunmuş Status tamamilə müvəqqətidir".

“Əgər sağlamlıq sektorunu dəstəkləməyin yeganə yolu təsdiq olunmamış qanunsuz miqrantların ölkədə qalmasıdırsa, bu tamamilə yanlış və rahatlıq axtarışıdır,” deyə nümayəndə əlavə edib.

Haiti bayrağı yelləyən fəal Nyu-Yorkda haitililər üçün Müvəqqəti Qorunmuş Statusa dəstək aksiyasında iştirak edir.

Jean-in işlədiyi AHRC Nassau təşkilatının baş direktoru Stenford Peri deyir ki, ötən il qeyri-qanuni miqrasiya ilə bağlı tədbirlər güclənərkən 22, bu il isə 19 haitili işçi işdən çıxarılıb.

“Bu sahədə bir nəfəri işə qəbul etmək, təlimatlandırmaq və intellektual/qüsurlu şəxslərə qayğı göstərməyə hazırlamaq aylar alır,” deyir o.

“Mən fast-food, ərzaq mağazaları və pərakəndə satışla rəqabət aparıram, çünki onlar bizdən daha çox maaş verirlər,” Peri vurğulayıb.

Maykl boyu 5 fut 10 düym, çəki 200 funtdan çoxdur və danışmır. O, 24/7 qayğıya ehtiyac duyur.

Bu problem bütün ölkədə yayılıb. Cənubi Florida Yəhudi İcma Xidmətləri 18 haitili TPS sahibi itirib, qalan işçilər əlavə iş saatları işləyir.

“Bu, bizim kimi qeyri-kommersiya təşkilatları üçün böyük maliyyə yüküdür,” deyə təşkilatın strateji kommunikasiya və marketinq direktoru Sara Katsenştayn bildirib.

TPS sahibi qulluqçuların itirilməsi Yusuf təşkilatının xidmət göstərdiyi yaşlılara pis təsir göstərib. Onların çoxu Holokostdan sağ qalanlardır və uzun illər həmin qulluqçularla münasibət qurublar, deyə Katsenştayn əlavə edib.

“Holokostdan sağ qalanlar yad insanlara güvənməkdə çətinlik çəkir. Bu münasibətlər çox şəxsi xarakter daşıyır, ona görə də TPS sahibi haitili qulluqçuların itirilməsi müştərilər üçün dağıdıcıdır,” deyir o.

Yəhudi İcma Xidmətləri Senatın 4814 saylı qanun layihəsini dəstəkləmək üçün rəsmi şəxslərə məktub göndərib. Həmin layihə Nümayəndələr Palatasında qəbul edilmiş iki partiyalı təşəbbüsə uyğun olaraq haitililər üçün TPS-in uzadılmasını nəzərdə tutur. Lakin Sena səviyyəsində Respublikaçılar buna mane olur.

Ali Məhkəmənin qərarından sonra yüzlərlə haitili deportasiya edilərkən ölkədə zorakılıq halları artıb. Ağ Ev rəsmi nümayəndəsi Tom Homan CNN-ə müsahibəsində deportasiyaları müdafiə edib.

“Hakimlər onlara evlərinə qayıtmalı olduqları barədə qərar verib. Onlar evlərinə qayıtmalıdır... Biz sadəcə qanunu icra edirik. Və bunu amerikalıların istədiyi kimi edirik,” deyib Homan.

Keçən ay AP-NORC tərəfindən yayımlanan sorğu göstərir ki, Trampın miqrasiya siyasətinə dəstək ikinci dövrün başlanğıcından bəri 10 faiz azalıb. Sosial-iqtisadi məsələlərlə müqayisədə dəstək hələ də nisbətən yüksəkdir. Sorğuda iştirak edənlərin yarısı deportasiyaların sərt olduğunu deyir, bu göstərici ilin əvvəlindən dəyişməyib.

Pyu Tədqiqat təşkilatının 2025-ci ilin iyununda keçirdiyi sorğu göstərib ki, haitilərin TPS-in ləğv edilməsini 39 faiz amerikalı dəstəkləyir, 59 faizi isə buna qarşıdır.

Long Island-a qayıdarkən Linda Mancuso oğluna kömək edən Jean-ı itirdiyinə görə kədərlənir.

“Bu, valideynlərin ən çox narahat olduğu məsələlərdəndir. Bu uşaq başqa insanlardan sevildiyini anlayırmı?” deyə o bildirib.

“Məncə, o bunu Jean-dan duyub - bu sadəcə iş deyil.”

Maykl bunu ifadə edə bilməsə də, Mancuso bilir ki, o Jean-ı darıxır və niyə artıq yanında olmadığını başa düşmür. Oğlunun sağlamlığı ilə bağlı narahatlıq isə daha da artır.

“Jean yanımda olanda mənim heç bir qayğım yox idi,” deyir o.

Mancuso yalnız oğluna deyil, həmçinin qeyri-kommersiya təşkilatının xidmət göstərdiyi digər ailələrə, xüsusilə Jean kimi TPS sahiblərinə narahatdır.

“Ümid edirəm ki, məsələ həll olunacaq. Mən onun insan kimi qayğısına qalıram, onun dolanışığa ehtiyacı var – bu onun gəlir mənbəyi idi və o, yaxşı işləyirdi, oğluma kömək edirdi.

“Jean burada olmadıqda oğluma təsir edir – onu geri istəyirəm.”