Braziliya sahilindən beynəlxalq sularda keçirilən dəniz biologiyası ekspedisiyası iki həftə ərzində 31 yeni növ aşkar edib.

Tədqiqatçılar bildiriblər ki, yeni növlərin sürətlə tapılması və müəyyən olunması elmi və mühəndislik komandası tərəfindən hazırlanmış müasir texnologiya sayəsində rekord göstərici ola bilər. Gəmidə ilk dəfə mikroorqanizmlərin canlı 3D hüceyrə strukturunu “Squid” adlı texnoloji yenilik vasitəsilə müşahidə etmək mümkün olub.

İyirmi dörd beynəlxalq mütəxəssis ABŞ, Avstraliya, Braziliya və Yaponiya nümayəndələri ilə birlikdə Schmidt Ocean Institute tərəfindən idarə olunan və Western Australia Universitetinin dəstəyi ilə bir neçə başqa qurumun iştirak etdiyi Falkor (too) tədqiqat gəmisində araşdırma aparıblar.

Salvador, Bahia şəhərindən yola çıxan heyətin diqqəti okeanın orta sularına – dəniz dibindən günəş işığının çatdığı səthə qədər olan nahiyəyə yönəlib. Tədqiqatçılar bildiriblər ki, bu zonalar Yer üzündəki ən böyük yaşayış mühitidir, planetimizin 90 faiz yaşayış sahəsini təşkil edir və ən az araşdırılmış bölmələrdəndir.

Aşkarlananlar arasında xərçənglərlə əlaqəli amfipod; sürətlə hərəkət edən incə teldən ibarət solucan; doqquz meduza; yeddi koloniya quruluşlu sifonofor, meduza və mercanlarla bağlı orqanizmlər; yeddi parlaq tükçəkli kombmeduza və ya ktenofor; dörd lamvasean – sümük quruluşu yaradan, selik evlərində yaşayan və insanlara omurgasızlardan daha yaxın olan balıqcıq başlı canlılar; iki nəhəng rizariy – gözlə görünən təkhüceyrəlilər var.

“Bu, çox həyəcanlı an idi,”- deyə ekspedisiyanın baş alimı, Smithsonian Milli Təbii Tarix Muzeyindən Dr. Karen Osborn bildirib. “Orta su təbəqəsində inanılmaz canlılar var ki, onları hələ yaxşı tanımırıq. Burası əvvəllər araşdırılmamış sahədir və yeni növlər tapmaq üçün çox imkan var. Bu, qısa müddətdəki yeni heyvanların kəşfində rekord ola bilər.”

Texnoloji yeniliklərdən biri gəmidə tətbiq olunan fırlanan təkərli konfokal mikroskop, “Squid” ləqəbli cihazdır. Bu cihaz canlıların mikroskopik quruluşunu lazer ilə skan edir. Osborn bildirib: “Bu kəşf tamamilə yeni bir tədqiqat aləmi açdı. Hüceyrələrin qarşılıqlı əlaqəsini, maddə mübadiləsini və skelet quruluşunu gəmidə canlı izləyə bildik. Adətən bunun üçün bir neçə həftə boyama və montaj etmək gərəkir.”

Tədqiqatçılar həmçinin prototip görüntüləmə sistemlərindən, genetik təhlildən və sürətli növ tanıması üçün taksonomik ekspertlərdən ibarət komanda yaradıb.

Araşdırma nəticələri okeanda həyatın bölgüsü barədə bilikləri artırır. Osborn qeyd edib: “Mən bunu təbəqə tortu kimi düşünürəm. Oxşar dərinlikdə, məsələn, Yaponiya və Kaliforniyada eyni canlıların tapılması çox yayğındır.”

Lakin gecə vaxtı böyük şaquli hərəkət də müşahidə olunur. Gün ərzində dərinlikdə gizlənən canlılar gecə qaranlığında yemək üçün səthə yaxınlaşır. Bu, okeanların karbon tuta bilməsinə böyük təsir göstərir.

Ekspedisiya ABŞ Donald Tramp administrasiyasının dünyanın ən vacib dərin dəniz müşahidə sistemlərindən biri olan 368 milyon dollar dəyərindəki Ocean Observatories Initiative layihəsini ləğv planı ilə üst-üstə düşüb. Bu sistem okean sağlamlığı, su cərəyanları, iqlim dəyişiklikləri və dəniz biomüxtəlifliyi barədə məlumata görə 900-ə yaxın cihazdan istifadə edir.

Osborn deyib ki, bu ekspedisiya elm sahəsində əməkdaşlığın və okeanı daha yaxşı öyrənməyin vacibliyini təsdiqləyib. “Düşünürəm ki, biz bunu daha çox etməliyik. Ortak məqsəd daşıyan komandaları toplayıb yeni baxış üsullarını sınamaq lazımdır,”- o qeyd edib.

“İnsanlığın bu günə qədər tapdıqları buzdağının yalnız görünən hissəsidir. Həyat problemlərini qeyri-adi yollarla həll edən saysız-hesabsız canlılar var. Onları daha yaxşı başa düşdükcə, onlardan nələr öyrənə biləcəyimizi təsəvvür edin.”