Almaniyada sentyabrda keçiriləcək üç yerli seçkidə vəziyyət gərgindir. Saxoniya-Anhalt əyalətində seçicilər bazar günü səs verəcək. Burada sağçı Almaniya üçün Alternativ (AfD) birbaşa çoxluq qazanmaqla tarixi dəyişə bilər.

AfD-nin Saxoniya-Anhalt şöbəsi Almaniyada müvafiq daxili kəşfiyyat agentliyi tərəfindən “təsdiqlənmiş sağçı ekstremist təşkilat” kimi qeyd edilib. Partiya II Dünya Müharibəsindən sonra Almaniyada ilk sağçı əyalət hökumətini yarada bilər.

Poçtla səsvermə, yəni Almaniyada “Briefwahl” adlanan üsul seçkilərdə geniş yayılır. Lakin poçtla səsvermənin artması təhlükəsizlik və sistemin bütövlüyü barədə şübhələrə və iddialara səbəb olub.

DW Fakt yoxlaması sosial mediada yayılan saxtakarlıq iddialarını və mövcud sübutları təhlil edib.

Poçtla səsvermə seçki nəticələrini manipulyasiya edir?

İddia: Poçt səsverməsində saxtakarlıq hallarının olması sistemin etibarsız olduğunu göstərir.

Bu iddia sosial mediada, o cümlədən TikTok, Facebook və X platformalarında təkrar-təkrar gündəmə gəlir. Bəzi paylaşımlarda fərdi poçt saxtakarlığı hallarını nümunə göstərərək bütün sistemin qüsurlu olduğu vurğulanır. Məsələn, AfD loqolu təsdiqlənmiş bir X hesabı iki hadisəyə istinad edib – yaşlı demensiya xəstəsi qadın adından poçt səsi verilməsi və Maqdeburqda 440 seçicinin çoxsaylı səs bülletenləri alması –, sonra dərhal poçt səsverməsinin islahatlara ehtiyacı olduğunu bəyan edib.

DW Fakt yoxlaması: Bu paylaşımlar yanıltıcıdır. Yaşlı qadınla bağlı hadisə Dessau şəhərində baş verib. Polis demensiya xəstəsi 95 yaşlı qadın adından səs verilməsi barədə şikayət araşdırıb, lakin saxtakarlıq aşkar etməyib. Maqdeburqda isə 440 seçiciyə əlavə səs bülletenləri verilib. Bununla belə, əlavə bülletenlər etibarsız sayılıb və əlavə səs kimi istifadə olunmayıb.

Poçt bülletenlərində seçki pozuntuları həm poçtla, həm də seçki məntəqələrində səsvermə zamanı qeydə alınıb. Məsələn, 2024-cü ilin yerli seçkilərində Drezdendə bir nəfər poçt səsini əsasən Sağçı Azad Saxoçlar və AfD üçün manipulyasiya edib. 2026-cı ilin martında keçiriləcək Bavariya seçkilərində isə keçmiş mer poçt sənədlərini manipulyasiya etməkdə ittiham olunub.

1998-2017-ci illər aralığında keçirilən Almaniya federal seçkilərində poçt səsverməsində müəyyən səhvlər və təşkilati problemlər müşahidə olunub. Martin Luther Universitetindən tədqiqatçı Daniel Hellmann bildirir ki, bu hallar əsasən inzibati və logistika məsələlərinə bağlıdır, genişmiqyaslı saxtakarlıqdan söhbət getmir. 2021-ci il tədqiqatı poçt səsverməsinin ümumilikdə təhlükəsiz olduğunu təsdiqləyib və hər hansısa hadisənin seçkinin nəticələrinə təsir göstərməyəcəyini ortaya qoyub.

Lukas Stötzer, Vitten/Herdekke Universitetinin seçki tədqiqatçısı, DW-yə bildirib: “Əgər problem yaranıbsa, qanuni yollarla araşdırılıb və zəruri tədbirlər görülüb. Poçtla səsvermə sistemi işləyir və təhlükəsizdir, ona görə də daha da yayılır.”

AfD-nin aparıcı namizədi Ulrix Ziqmund poçtla səsverməni yalnız əsaslı istisnalarla tətbiq etməyi istəyir. Lakin rəsmi şəxslər poçt səsverməsini təhlükəsiz və qəbul edilmiş prosedur kimi müdafiə edirlər.

Poçtla səsverməni asanlıqla manipulyasiya etmək mümkündür?

İddia: Poçt səsverməsini saymaq zamanı rahat şəkildə manipulyasiya edilə bilər.

Bu iddia sosial mediada, o cümlədən bəzi satirik və süni intellekt tərəfindən hazırlanmış karikaturalarda da yayımlanır. Məsələn, TikTokda yayılan bir video göstərir ki, səs sayan şəxs AfD səslərini mərkəz-sağçı CDU partiyasına çevirir və bunu kansler Friedrich Merz-ə xəbər verir.

DW Fakt yoxlaması: Bu, yanlış iddiadır. Almaniyada poçt bülletenlərinin idarə edilməsi və sayılması üçün detallı qaydalar mövcuddur.

Seçicilər seçki prosesini izləmək imkanına malikdirlər. Poçt bülletenlərinin sayılması ictimaiyyət və partiya nümayəndələrinin müşahidəsi altında həyata keçirilir. Seçki işçiləri ictimaiyyət qarşısında, qapalı qapılar arxasında işləmirlər.

Almaniyada seçki işçisi olmaq üçün yerli hakimiyyətlər seçiciləri çağırır və qanunla bu vəzifəni qəbul etmək tələb olunur.