Müxalifətçi Maria Korina Maçado uzun müddətdir ABŞ-dan Venesuelaya qayıtmaq niyyətindədir. İyun ayında La Guira sahilində baş vermiş iki güclü zəlzələdən sonra doğru zaman olduğuna inanıb. 2025-ci ilin Nobel Sülh Mükafatı laureatı olan o, video mesajında Venesuelanın müvəqqəti hökumətini Deltsi Rodrigez rəhbərliyində fəlakətə yardım işlərini əngəlləməkdə ittiham edib. Bu fikri zəlzələ qurbanları və bəzi yardım təşkilatları da dəstəkləyir.

Maçado videonu Panamada çəkib. Oradan Venesuelaya uçmağı planlaşdırırdı. Onun yaxın mənbələri bildirir ki, Venesuela hökuməti Maçado təyyarədə olduğu halda hava yolu şirkətinə enişi qadağan etməklə hədələyib. Copa Airlines və Venesuela hökuməti bu iddianı təsdiq və ya inkar etməyib.

Videoda Maçado iyulun əvvəlində "The Wall Street Journal"ın xəbər verdiyi bir hadisədən bəhs etmir. Məqaləyə görə, iyun ayında Maçado ABŞ-dan Karib dənizində olan Niderlandın Curaçao adasına özəl təyyarə ilə getmək, sonra isə Venesuelaya gəmi ilə keçmək istəyib. Dekabrda isə gizlicə eyni marşrut üzrə əks istiqamətdə səfər edərək Nobel Mükafatı mərasiminə qatılıb.

"The Wall Street Journal"ın yüksək səviyyəli mənbələrinə istinadən, Maçado üçün ayrılmış özəl təyyarə Şimali Karolinə hava sahəsində olarkən ABŞ hökuməti onu geri çağırıb. Dövlət Departamenti bunun səbəbini zəlzələdən sonra yardım işlərinin siyasi mübahisələrlə çətinləşə biləcəyindən narahatlıq kimi göstərib.

Qonservativ Maçado uzun müddət ABŞ prezidenti Donald Tramp üçün Venesuelanın müxalifətində ən vacib müttəfiq sayılırdı. "New York Times"da Maçado ilə Tramp administrasiyası arasında yaranmış uçurum "ABŞ Venesueladakı müxalifət liderinin qayıdışına mane olur" başlığı altında işıqlandırılıb.

Maçado fürsətdən yararlanır

Beynəlxalq Böhran Qrupundan Filip Ganson Venesueladan "DW"yə deyib ki, ABŞ hökumətinin Maçadoya keçid siyasətçisi kimi baxmadığı açıqdır. Bunun səbəblərindən biri odur ki, "O, 2024-cü ildə müxalifətin qələbəsi üçün vacib idi. Amma danışıqları apara bilən şəxs deyil. Öz tərəfdaşları ilə belə razılığa gəlməkdə çətinlik çəkir."

Venesuelanın seçki komissiyası mövcud prezident Nikolas Maduroyu 2024-cü ilin seçkilərinin qalibi elan edib. Nəticə ölkədə və xaricdə narazılıqla qarşılanıb. Beynəlxalq müşahidəçilər müxalifət namizədi Edmundo Qonsalesin açıq şəkildə seçkini qazandığını bildiriblər. Maçado özü məhkəmə qərarı ilə namizədliyinə icazə verilməməsinə baxmayaraq, kampaniya zamanı onlara aktiv və qətiyyətləstək verib.

2026-cı il yanvarın 3-də ABŞ qoşunları Maduroyu həbs edib ölkəyə gətirib. Ondan sonra Deltsi Rodrigez Venesuelanın icraçı prezidenti olub.

Maçadonun prezidentlik ambisiyaları əvvəllər də bilinirdi. Lakin xaricdə uzun müddət qalmaq onun ölkədə populyarlığını zəiflədə bilər. Zəlzələ fəlakəti onun üçün Venesuelaya qayıtmaq üçün münasib vaxt kimi görünürdü və o, ABŞ hökumətində dəstəkçiləri ilə münasibətlərinin pozulmasını gözüaçıq riskə atmağa hazır idi.

Ganson deyib: "Onlar ona dəfələrlə 'Bu sənin zamanın deyil' deyiblər. Amma o, bunu qəbul etməyib və planı ilə davam edir. Geri qayıtmaq üçün çox həyəcanlıdır."

ABŞ stabilliyi üstün tutur

ABŞ hökuməti Maçadonun tezliklə Venesuelanın prezidenti olmasını istəmir. Tramp bir neçə dəfə, o cümlədən İran məsələsində açıq bildirib ki, onun üçün başqa ölkələrin demokratikləşməsi ABŞ maraqlarından sonra gəlir. Buna görə də demokratik seçkilər ABŞ hökumətinin Venesuela üçün üç maddəli planında ən aşağı pillədədir: sabitləşmə, bərpa və barışıq, eləcə də demokratik keçid.

Ganson bildirib: "O, demokratiyaya yüksək qiymət vermir. Avtoritar rəhbərləri daha sadə və effektiv hesab edir."

"Hazırkı plan əsasən iqtisadi və kommersiya planıdır, həm də Venesuelanı ABŞ-ın bir qədər istəksiz müttəfiqinə çevirmək məqsədi güdür," deyə Ganson əlavə edib. Başqa sözlə, bu plan Venesuelanın təbii sərvətləri, ABŞ şirkətləri üçün investisiya imkanları və Amerikada Çinin təsirinin zəiflədilməsindən ibarətdir.

ABŞ siyasətində fikir ayrılıqları

Son günlər baş verənlər Maçado ilə ABŞ hökuməti arasındakı prioritet fərqləri və Tramp administrasiyasındakı gərginlikləri göstərir. Karakasdakı Universidad Katolika Andres Bello-nun siyasi elmlər üzrə mütəxəssisi Beninqo Alarkon Deza "Americas Quarterly" jurnalında yazıb ki, "Venesueladakı zəlzələlər ABŞ siyasətindəki fikir ayrılıqlarını açıq göstərir." O, bunu ABŞ-ın uzun müddətli xarici siyasətindən ayrılma kimi izah edib. Bu siyasət soyuq müharibədən bəri sosialist hökumətlərini zəiflətməyə yönəlmişdi.

Tramp "çavizmin qalıqlarını" qoruyur

Alarkon yazır ki, Tramp açıq şəkildə "çavizmin qalıqlarını qorumaq" siyasətini seçib, yəni vəfat etmiş solçu-populist Hugo Çavez-in siyasətlərini müdafiə edir.

ABŞ hökumətinin tutarlı strategiyası yoxdur kimi görünür. Trampın ən yaxın çevrəsindəki bəzi şəxslər Maçadonu fürsətçilikdə ittiham edir. Lakin Dövlət Katibi Marko Rubio "The Wall Street Journal"a görə onun Venesuelaya tez qayıtmaq istəyini anlayışla qarşılayıb. Rubio Latın Amerikasında "demokratikləşmə" proseslərini açıq dəstəkləyir. Onun Venesuelanı və Kübanı ABŞ tərəfdaşlarına çevirmək öhdəliyi ilə tanındığı bildirilir. BBC-nin ABŞ Dövlət Departamentini işıqlandıran müxbiri Tom Bateman podkastda deyib ki, Rubio Tramp xarici siyasətinin bəzı istiqamətlərindən, məsələn, Qrinlandiya barədə şərhlərdən və Karib dənizində narkotik qaçaqmalçılığı gəmilərinə zərbələrdən kənarlaşır və məsuliyyəti Trampın üstünə atır.

Hazırda Maçado Venesuelanın ən tanınmış və populyar müxalifətçilərindən biridir. Ganson bildirir ki, onun bu mərhələdə qayıdışı ölkəni siyasi baxımdan daha da qeyri-sabitləşdirə bilər. Bu mövqedən Trampın Maçadonun Venesuelaya buraxılmaması qərarı ABŞ prezidentinin hansı motivlərdən asılı olmayaraq, doğru ola bilər. Ganson əlavə edib: "Vaşinqtonun indi Maçadonun qayıdışını təsdiq etməməsi öz mənfəətinə xidmət etsə də, həmişə pis deyil. İndi əsas diqqət dərhal xilasetmə işlərinə yönəlməlidir; Maçadonun maraqları əsasən siyasi xarakter daşıyır."

Venesuelada zəlzələ fəsadlarına qarşı etirazlar

Venesuelada zəlzələyə reaksiyaya qarşı əsəbilik davam edir.