ABŞ Ali Məhkəməsi Prezident Donald Trampın Ağ Evdə qurduğu 400 milyon dollar dəyərində zal layihəsinin müvəqqəti dayandırılmasına dair məhkəmə qərarını qüvvədə saxlamayıb və tikintinin davam etməsinə icazə verib.

Baş məhkəmə hakimi Con Roberts cuma günü qərar verərək Tramp administrasiyasının təcili müraciətinə baxılanadək işlərin davam etməsinə icazə verib.

Aşağı instansiya məhkəmələri layihəyə Konqresin razılığı olmadan başlanmasını qanunsuz sayaraq işi dayandırırdı. Bu qərarın qüvvəyə minəcəyi gün də cümə günü idi. Roberts Vaşinqtondakı belə işlərin apellyasiyasını idarə etdiyi üçün qərarı verib.

İş Ali Məhkəmənin qarşısına Prezident Trampın hakimiyyətini genişləndirmək və paytaxtı öz istəklərinə uyğun formalaşdırmaq cəhdi ilə çıxıb.

Tramp administrasiyası ali məhkəmənin təcili işlər siyahısında bir neçə qələbə qazanıb. Lakin məhkəmə tamam araşdırdıqdan sonra bəzi əsas siyasətlər barədə mənfi qərar verib.

Məhkəmədə altı sağçı, üç solçu hakim fəaliyyət göstərir.

Uzunmüddətli məqsəd

Trampın Ağ Evdə zal tikmək arzusu ilk prezidentlik dövründən qabaq yaranıb.

2010-cu illərdə Respublikaçı liderin bu barədə keçmiş Prezident Barak Obama administrasiyasına da müraciət etdiyi bildirilir.

2025-ci ildə Prezidentliyinə ikinci dəfə başladıdan sonra Tramp Vaşinqtonda tikinti və bərpa işlərini daha aqressiv aparır.

Administrasiya hesab edir ki, prezident Ağ Ev və digər federal binaları tamamilə istədiyi kimi təmir etmək hüququna malikdir.

Oktyabrda Tramp ictimaiyyətdən xəbər vermədən Ağ Evdəki əsrlik Şərq qanadını dağıdaraq zal üçün yer açıb.

Tramp administrasiyası məhkəmədə layihənin milli təhlükəsizlik səbəbindən tamamlanmasının vacib olduğunu bildirib. Ancaq ilkin planlarda təhlükəsizlik ön planda olmayıb.

O, dövlət naharları və digər tədbirlər üçün əlavə yer lazım olduğunu əsas gətirib. Zalın sahəsi təxminən 8.400 kvadrat metr, yəni Ağ Ev əsas binasından qat-qat böyükdür.

Layihə özəl ianələrlə maliyyələşdiriləcək, deyə Tramp bildirib. Tənqidçilər isə vergi ödəyicilərinin dəsaitlərinin istifadə edildiyini vurğulayırlar.

Uzunmüddətli hüquqi mübarizə

Milli Tarix Qoruqlar Fondu dekabrda zalın tikintisinin dayandırılması üçün məhkəməyə müraciət edib. Fond Trampın təkbaşına bu işi həyata keçirmək səlahiyyəti olmadığını deyir.

Fondun hüquqşünasları administrasiyanı məhkəmə qərarlarına baxmayaraq tikintini sürətləndirməklə məhkəməni aldatmaqda ittiham edirlər.

Tramp administrasiyası işlərin 65 faizinin tamamlandığını açıqlayıb.

ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin vəkilləri məhkəməyə layihə üzərində gündə 20 saat, həftədə yeddi gün iş görüldüyünü bildiriblər. Onlar əlavə olaraq layihəyə 200 milyon dollar özəl ianənin sərf olunduğunu və ya öhdəlik altına alındığını deyiblər.

Ötən aprel ayında ABŞ federal məhkəmə hakimi Riçard Leon, keçmiş Prezident Corc Buş dövründə təyin olunub, zalın yerüstü tikintisinə müvəqqəti qadağa qoyub.

Leon bildirib ki, prezident Ağ Ev sahibi deyil və bu cür dəyişikliklərin Konqres tərəfindən təsdiqlənməsi lazımdır.

Lakin o, zalın altındakı çoxmərtəbəli bunker kimi milli təhlükəsizliklə bağlı tikintinin davamına icazə verib. Orada xəstəxana və hərbi obyektlər yerləşdiriləcək.

Ayın əvvəlində apellyasiya məhkəməsinin üç hakiminin çoxluğu Leonun qadağasını dəstəkləyib.

İki demokrat təyinli hakim zalın tikintisinin qərarının Konqresə aid olduğunu və bu qərarın İcra Hakimiyyətinin təkbaşına verə bilməyəcəyini vurğulayıb.

Tramp tərəfindən təyin olunan üçüncü hakim isə Milli Tarix Qoruqlar Fondunun məhkəməyə müraciət etmək hüququnun olmadığını söyləyib. O, məhkəmə qadağasını "açıq-aşkar hüquq pozuntusu" adlandırıb.

Apellyasiya məhkəməsinin qərarının qüvvəyə minməsi 14 gün dayandırılıb ki, Tramp administrasiyası Ali Məhkəməyə müraciət etsin. Bu müddət cümə günü başa çatmalı idi.