Pakistan Ali Məhkəməsi çərşənbə axşamı həbsdə olan keçmiş baş nazir İmran Xanı İslamabadda yerləşən Shifa International Hospitalına köçürməyi əmr edib. Xanın ailəsi və siyasi tərəfdarları Adiala həbsxanasındakı 73 yaşlı şəxsin sağlamlığının pisləşməsi ilə bağlı dəfələrlə narahatlıqlarını bildiriblər.

Müxalifətin Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI) partiyasının qurucusu İmran Xan avqust 2023-cü ildən bəri həbsdədir və siyasi səbəblərlə irəli sürülən korrupsiya ittihamları üzrə 14 illik cəza çəkir.

Keçmiş baş nazir 2022-ci ilin aprelində parlamentdə səsvermə ilə vəzifəsindən kənarlaşdırılıb. Xan və tərəfdarları deyirlər ki, Pakistanın nüfuzlu ordusu onu siyasətdən uzaqlaşdırmağa çalışır, ordu isə bu iddiaları təkzib edir.

Həbsdə olsa da, Xan siyasi populyarlığını itirməyib. Onun həbsindən sonra PTI-yə qarşı aparılan basqılara baxmayaraq, onun dəstəklədiyi namizədlər 2024-cü ilin fevralındakı seçkilərdə uğur qazanıblar.

ABŞ-da yaşayan pakistanlı siyasi təhlilçi Raza Rumi "Üç illik həbs müddəti Xanı Pakistan siyasətindən çıxarmayıb. O, PTI üçün ən böyük siyasi aktiv olaraq qalır, amma partiyanın ona çox bağlılığı rəhbərlik və təşkilat zəifliklərini göstərib," deyib.

Xan üçün yeni razılaşma ehtimalı spekulyasiyalarını rədd edirlər

Xanın tibbi qiymətləndirilməsi üçün xəstəxanaya köçürülməsi onun gələcəyi və siyasi danışıqlarla bağlı müzakirələrə səbəb olub.

Lakin Xanın müşaviri Sayed Zulfi Bukhari məhkəmə qərarının hökumətlə hər hansı siyasi razılaşmanın nəticəsi olması iddialarını təkzib edib.

Bukhari deyib: "İmran Xanla heç kim arasında razılaşma yoxdur. Bu, Ali Məhkəmənin qərarıdır və çox müsbət qarşılanır."

Pakistan Qanunlar naziri Azam Nazeer Tarar çərşənbə axşamı gecə yaydığı video bəyanatda hökumətin Ali Məhkəmənin qərarını qanunsuz hesab edərək mübahisələndirəcəyini söyləyib.

Nazir qeyd edib ki, məhkum qanuna əsasən ya həbsxanada, ya da dövlət xəstəxanasında müalicə almalıdır. O əlavə edib ki, Tibbi müayinələrin özəl klinika yox, dövlət xəstəxanasında aparılması üçün müraciət edib.

Hüquq eksperti Osama Malik DW-yə bildirib: "Hüquqi baxımdan Xan nə vəkalət alıb, nə də ittihamları dayandırılıb. O, məhbus olaraq qalacaq və xəstəxananın icbari şöbəsi həbsxana kimi fəaliyyət göstərəcək. Təəssüf ki, daha ağır xəstəlikləri olan adi məhbuslara belə şərait məhkəmələr tərəfindən nadir hallarda verilir."

Pakistanın Daxili İşlər üzrə Dövlət naziri Talal Çaudhri DW-yə deyib: "Xanın işləri məhkəmələr tərəfindən həll olunacaq."

Xanın sağlamlıq problemləri

PTI-dən Bukhari DW-yə deyib ki, Xan həbsxanada lazımi tibbi xidmət almır.

O əlavə edib: "Bu səbəbdən vəziyyət bu həddə çatıb. Onu tam təcrid şəraitində saxlayırlar ki, bu da sağlamlığını daha da pisləşdirib."

PTI bildirir ki, Xan görmə zəifliyi, qan təzyiqinin dəyişkənliyi və ailəsi ilə məhdud əlaqə kimi narahatlıqlar var, habelə mütəxəssis tibbi yardım ala bilmir.

Bəzi təhlilçilərin fikirləri

Bəzi mütəxəssislər hesab edir ki, sağlamlıq problemləri Ali Məhkəmənin müdaxiləsinə səbəb olub.

Rumi bildirib: "Tibbi məsələlərdən əlavə, bu, eyni zamanda inamla bağlıdır. PTI və Xanın ailəsi onun həkimlərlə görüşmə imkanlarında və müalicənin şəffaflığında şübhələrini ifadə ediblər."

O əlavə edib: "Üç illik həbs və yaşını nəzərə alaraq, sağlamlıqda pisləşmə böyük siyasi nəticələrə yol aça bilər. Dövlətin etibarlı və şəffaf tibbi xidmət təmin etmək üçün səbəbi var."

Məhkəmə müalicəni nəzarətdə saxlayacaq tibbi heyət formalaşdırıb. Heyətə Xanın bacısı Dr. Uzma Xan və şəxsi həkimi Dr. Faisal Sultan daxildir.

Xanın və PTI-nin gələcəyi

İranın həbsdə qalması PTI-nin siyasi gücünü qoruyub saxlamağa imkanlarını sınayıb. Partiyanın gələcəyi liderinin siyasi mövcudluğu olmadan dəstəyi saxlaya bilməsinə bağlıdır.

Siyasi təhlilçi Qamar Çiema deyib: "Xanın siyasi gələcəyi parlaq deyil; o, siyasi gələcəyindən güzəştə getməli olacaq. Həbsdə qalacaq və hətta PTI hakimiyyətə gəlsə belə, Xan hökumətdə olmayacaq."

Digər tərəfdən, onun davam edən populyarlığı hakimiyyət orqanları üçün onu tamamilə siyasətdən uzaqlaşdırmağı çətinləşdirir.

Rumi vurğulayıb: "Dövlət üçün dilemmanın davam etdiyini deyə bilərik: Xanı saxlaymaq onun təsirini neytrallaşdırmayıb, azad etmək isə qarşıdurmanı artırmaq riskini daşıyır."

O əlavə edib ki, hər hansı davamlı siyasi razılaşma ordunun iştirakı olmadan mümkün deyil.

"Belə bir razılaşma Xanın qanuni xilasını, PTI üçün siyasi məkanın genişlənməsini və onun azad edilməsini təmin edə bilər. Qarşılığında PTI ordu ilə qarşıdurmanı yumuşaldaraq siyasi prosesi dəstəkləyə bilər. Lakin dərin inamsızlıq buna mane olur, Xanın güzəştə getməməsi isə perspektivləri məhdudlaşdırır," Rumi deyib.

Çiema hökumət və Xanın arasında razılaşma olmayacağı fikrindədir.

O bildirib: "Bu, Ali Məhkəmənin Xana düzgün tibbi xidmət verilməsi barədə qəbul etdiyi düzgün qərardır."