ABŞ prezidenti Donald Tramp administrasiyasının İranın rəhbərliyini təslim olmağa məcbur etmək məqsədilə tətbiq etdiyi ən sərt sanksiyalar "iqtisadi D-günü" adlandırılır və fevraldan bəri hərbi təzyiqin əldə edə bilmədiyini aradan qaldırmaq niyyətindədir.

Bu sanksiyalar neft, bank, qızıl, gəmiçilik, aviasiya və bəzi texnologiya sektorları daxil olmaqla İranın əsas gəlir və ticarət mənbələrini hədəfə alır. ABŞ rəsmiləri həmçinin kriptovalyutalara daha çox diqqət yönəldir.

Bitcoin kimi ənənəvi bank və dollar əsaslı maliyyə sistemindən kənar fəaliyyət göstərən rəqəmsal valyutalar İran tərəfindən pul köçürmələri, ticarət əməliyyatları və neft biznesində getdikcə daha çox istifadə olunur.

İran həmçinin Hörmüz boğazından keçən neft daşımalarda kriptovalyutalardan istifadə üsullarını araşdırır. "Fars" xəbər agentliyinin məlumatına görə, bu təşəbbüs on illərdir İranın sanksiyalarını aşmaqda mühüm rol oynayan iş adamı Babak Zəncani tərəfindən irəli sürülüb.

Zəncani ötən il azadlığa çıxıb və İrana kölgə iqtisadiyyatında keçid dövrlərində kömək edən nüfuzlu biznes şəbəkəsinin aparıcı simalarından hesab olunur. Bu şəbəkədə olan şəxslər İslam Respublikası daxilində təsirli fiqurların dəstəyi ilə öz fəaliyyətlərini sürdürür və mənfəətin bir hissəsini həmin əsas şəxslərlə bölüşürlər.

İlin bir neçə Zəncani kimi şəxslərin təşəbbüsü və təcrübəsi İranın münaqişələr və sanksiyalardan qorunmasına imkan verir. Ötən illərdə ABŞ tərəfindən sanksiyalara məruz qalan çoxsaylı şirkətlər onun şəbəkəsinin tərkibində olub.

2016-cı ildə dahil olduğu böyük korrupsiya işində Zəncani dövlətə 2,6 milyard dollar dəyərində neft gəlirlərini qaytarmamaq ittihamı ilə ölüm hökmünə məhkum edilib.

ABŞ 2016-cı ildə Türkiyə-İran əsilli iş adamı Rza Zərabın sanksiyaları pozmaq, pul yuma ittihamı ilə həbsindən sonra İran sanksiyalarının yan keçmə yolları barədə mühüm biliklər əldə edib. Zərab ABŞ-a əməkdaşlıq edib və yeni kimliklə orada yaşayır.

İqtisadçı Jamşid Assadiyə görə, sanksiyaları pozan ənənəvi şəbəkələr artıq ABŞ tərəfindən yaxşı tanınır və təzyiqlərə məruz qalmaq təhlükəsi ilə üzləşir. Bununla belə, İran uzun illər iqtisadi təzyiqə adaptasiya olub və yeni yollar axtarır. Bu günlərdə isə Zəncani kimi iş adamlarının yenidən fəallaşması Tehranın köhnə təcrübəsinə geri qayıtdığını göstərir.