Fransız senatorları kolonial dövrdə Parisdə “insan zooparkı” kimi bilinən yerdə sərgilənmiş yerli xalqların qalıqlarının Fransız Qvianasında, Cənubi Amerika sahilində yerləşən əcdad torpaqlarına qaytarılması üçün qanun layihəsini yekdilliklə qəbul edib. Bu layihə Fransanın dənizdən kənar ərazilərində yaşayan yerli icmaların uzun müddətdir gözlədiyi tələbə cavab verir və ölkənin keçmişindəki qaranlıq bir dövrü etiraf edir.

Parisdə 150 ildən çox tarixi olan Jardin d’acclimatation əyləncə parkı XIX əsrdə fransız imperiyasından gətirilmiş ekzotik növlərə maraq səbəbindən belə adlandırılıb. Lakin bu park təkcə bitkilərlə və heyvanlarla məhdudlaşmayıb. 1877-1931-ci illərdə əyləncə parkında bir çox “etnologiya şouları” təşkil olunub, burada koloniyalaşdırılmış torpaqlardan olan yerli qruplar “ənənəvi” paltarlarda sərgilənib və Parislə yanaşı Avropadan çox sayda ziyarətçi cəlb edib.

Bu sərgilərdə Kalina və Arawak xalqına aid olan 33 uşaq, yeniyetmə və gənc iştirak edib. Onların 1892-ci ildə Paris əyləncə parkında yaşadıqları dözülməz şərait Fransız Senatı tərəfindən humanitar müzakirəyə çıxarılıb və yekdilliklə qəbul edilən qanunla altı Kalina üzvünün kolonial sərgi zamanı xəstəlikdən vəfat etmiş qalıqları onların əcdad torpaqlarına geri qaytarılacaq.

Mərkəzçi qanunverici Katerin Morin-Desayli bildirib: “Biz torpağından, xalqından və ləyaqətindən ayrı düşmüş, insan olan kişilərdən və qadınlardan danışırıq”. Qanun layihəsinin komunist, sağ və mərkəzçi deputatların əməkdaşlığı ilə hazırlandığını söyləyib.

Senat tərəfindən qəbul olunan qanun layihəsi bu qalıqların antropoloji tədqiqat üçün XIX əsrin sonlarında qazılıb çıxarıldığını və o vaxtdan bəri ictimai kolleksiyalarda saxlanıldığını bildirir. Qalıqlar 7 min kilometrdən çox məsafədəki Kalina xalqının əcdad torpaqlarına geri qaytarılacaq. Bundan başqa, Parisdəki Təbiət Tarixi Muzeyində saxlanılan ölən şəxslərin bədən hissələrinin səkkiz surəti də yerinə veriləcək.

“Onların adlandırılması insanlıqlarını bərpa edir,” deyə Katerin Morin-Desayli vurğulayıb. “Bu, 130 ildən çoxdur muzeydə naməlum, adı məlum olmayan vəziyyətdə qorunan insanlara kimlik verir.”

“İnsan zooparkları” dedikdə XIX-XX əsr boyunca Avropada və ABŞ-da təxminən 35 min insanın Afrikadan, Asiyadan, Amerikadan və Okeaniyadan gətirilərək burada “təhsil” və əyləncə məqsədilə sərgiləndiyi nəzərdə tutulur. Bu tarix və Fransanın dənizdən kənar ərazilərindəki insanların belə sərgilənməsi faktının tanınması Fransız dövləti üçün və koloniyalaşdırılmış bütün insanlar üçün böyük irəliləyişdir.

Konservator deputat Maks Brisson Senatdakı çıxışında Kalina qalıqları məsələsinin “bəzən muzey kolleksiyalarının yaradılmasının əsasını təşkil edən insanlığa zidd münasibətin dərhal tanınmasının vacibliyini” bir daha vurğuladığını söyləyib.

Bu cür təşəbbüslər Fransanın aparıcı muzeylərində aktiv şəkildə davam edir. Toka-Devilliers adlı hüquq müdafiəçisi “Musée du quai Branly – Jacques Chirac” və Təbiət Tarixi Muzeyinin tərkibindəki “Musée de l’Homme” muzeylərinə kömək etdikləri üçün təşəkkür edib.