Avropa İttifaqı Çinlə ticarətdə ABŞ-ın təcrübəsindən istifadə etməyi düşünür. Çin məhsullarının ixrac üstünlüyü və ticarət defisiti 27 üzv ölkədə ciddi narahatlıq doğurur.

Cümə axşamı Brüsseldə keçirilən iclasda Avropa İttifaqının liderləri Çin məhsullarının iqtisadi təhdidini müzakirə edib. 2025-ci ildə blokun Çinlə ticarət defisiti 360 milyard avro (413 milyard dollar) səviyyəsinə çatıb. Liderlər tədbirlər görməzdən əvvəl Avropa Komissiyasına plan təqdim etməyi müzakirə ediblər.

Avropa İttifaqının ticarət rəhbəri Maros Şefçoviç həftə əvvəl xarici işlər nazirlərinin görüşündən sonra bildirib ki, "Çinlə ticarət münasibətlərimiz tənzimləmə tələb edir. Mübahisə yox, balanslaşdırma lazımdır. Mövcud vəziyyət iqtisadi və siyasi baxımdan davamlı deyil."

Bu balanslaşdırma ABŞ-ın uzun müddətdir istifadə etdiyi tarif siyasəti ilə həyata keçirilə bilər. Bir neçə lider, o cümlədən Fransa Prezidenti Emmanuel Makron "Section 301" qanununa oxşar Avropa versiyasının yaradılmasını təklif edir. Bu qanun ABŞ Prezidenti Donald Tramp tərəfindən ticarət tərəfdaşlarına 12,5 faizədək yeni tariflər tətbiq etmək üçün istifadə olunur.

Avropa İttifaqı metallara, kimyəvi maddələrə, avtomobillərə və yaşıl enerji məhsullarına sektor spesifik tariflər qoya, habelə yapışdırıcı və subsidiya əleyhinə tariflər tətbiq edə bilər. Bunlar qiymətləri süni şəkildə aşağı saxlayan və ya hökumətdən ədalətsiz subsidiyalar alan şirkətlərə yönəlib. İttifaq artıq 172 təşkilata qarşı belə tədbirlər görüb və onların çoxu Çin mərkəzlidir.

Blok həmçinin 2023-cü ildə hazırlanmış Anti-Coercion Alətini—"ticarət bazukasını"—tətbiq etməyi nəzərdən keçirir. Bu vasitə qeyri-ədalətli və ya zərərli ticarət təcrübələrinə qarşı sərt iqtisadi sanksiyalar, o cümlədən tariflər və ixrac məhdudiyyətləri tətbiq etməyə imkan verir, amma bu addım ehtimalı azdır.

"Financial Times"ın çərşənbə xəbərində bildirilir ki, Almaniya, Polşa, Belçika və Niderland Fransanın təklifini dəstəkləyərək Avropa blokuna Çinə tarif tətbiq etmək imkanı verilməsini istəyir.

Bu məsələ bu həftə Fransanın Évian-les-Bains şəhərində keçirilən G7 sammitində də əsas mövzulardan olub. Makron, Almaniya kansleri Fridrix Merts, İtaliya baş naziri Corcya Meloni, Böyük Britaniya baş naziri Kir Starmer, Kanada baş naziri Mark Karney, Yaponiya baş naziri Sanae Takaici və ABŞ Prezidenti Donald Trampın iştirakı ilə keçirilən görüşdən sonra ortaq bəyanat verilib. Bəyanatda ticarət fərqliliklərinin həllinin önəmi vurğulanıb.

Bildirilir ki, "dünya iqtisadiyyatında balanssızlıqlar davam edir və son illərdə genişlənib. Bu isə iqtisadi təhlükəsizlik və davamlı inkişaf naminə risklər yaradır." Onlar "balanslı və davamlı inkişafın, iqtisadi təhlükəsizliyimizin və dayanıqlılığımızın təmin edilməsinə sadiqdirlər".

Bəyanatda qeydə alınıb: "Biz qeyri-bazar siyasətləri və təcrübələri və onların yaratdığı mənfi təsirlər, o cümlədən davamlı bazar pozuntuları, qlobal struktur artıqlığı və onun nəticəsində yaranan balanssızlıqlar, qlobal, regional və daxili bazarlardakı zərərli təsirlər və artan iqtisadi asılılıqlar barədə narahatlığımızı ifadə edirik."

Avropa liderləri məsələyə son aylarda daha çox diqqət ayırır. Xüsusilə Emmanuel Makron mövzunu açıq danışır.

Fransa Prezidenti ABŞ tariflərinin təsiri ilə bağlı deyib: 2025-ci ildə ABŞ-ın Çinə tarifləri 47 faiz civarında olub və bu, Çinin ixrac modelində ciddi dəyişiklik yaradıb. ABŞ sifarişlərinin azalması fonunda Çin məhsullarını geniş şəkildə Avropa bazarına yönəldib. Bu isə Avropa sənayesinə ciddi zərbə vurur, "demək olar ki, böyük hissəsini məhv edir".

Avropanın ən böyük iqtisadiyyatı və ixrac bazarı olan Almaniya Çinlə bağlı sanksiya və tarif məsələsində ehtiyatlıdır. Karşılıqlı təzminat tədbirlərindən qorxur. Amma son aylarda sərt mövqe sərgiləyir. Fridrix Merts fevralda Çinin lideri Si Cinpinlə görüşündə ölkələr arasındakı iki illik, 2025-ci ildə 90 milyard avro (103,1 milyard dollar) səviyyəsində olan ticarət balanssızlığını vurğulayıb. O bildirib ki, "istəyirik əsasən Çindəki artıq istehsal gücündən yaranan bu balanssızlığı azaldaq."