Mənim üçün kitab başlığı tapmaq həmişə komanda işi olur. İlk kitabım üçün, Yer üzərində Ədəm və Həvvanın Cənnətini axtaran insanların qəribə tarixçəsi, "Paradise Lust" (Cənnət Ehtirası) başlığı təklif ediləndə qərar verməkdə çətinlik çəkirdim. Həqiqətən, həmin adda başqa kitablar da var idi, amma başlığı müəllif hüququ ilə qorumaq mümkün deyil, üstəlik heç kim mənim kitabımı Taylanda çəkilmiş yüngül romantikadan ayırmayacaqdı. "Paradise Lust" (Grove Press, 2011) kitabın tarixə baxış tərzini – həm təbəssümlü, həm də düzgün – ifadə edirdi: kitab həqiqətən cənnətə "ehtirasla can atmaqdan" bəhs edirdi.

İkinci kitabım üçün başlıq tapmaq isə bir məsələ idi. ABŞ-da din tarixini "ilk təmas" dövründən başlayaraq Tramp dövrünə qədər əhatə edən bir təkcildlik əsərini 2016-cı ildə Grove nəşriyyatı sifariş etmişdi və mənim köməyə ehtiyacım olacağını bilirdim, amma nə qədər böyük olduğunu bilmirdim.

Doqquz il boyunca kitab başımda və kompüterimdə "God and Country" (Tanrı və Vətən) adı ilə yaşadı. Düşünürdüm ki, bu başlıq "Paradise Lust" kimi ümumi bilinən ifadəni zarafatlı şəkildə istifadə edir, amma yerdə qalır. Hərçənd başqalarına bu adın mənasını izah edəndə məni çaşqınlıqla qarşılayırdılar – biri hətta dedi ki, "God and Country" dəniz piyadalarının və Yale Universitetinin şüarıdır – amma mən bunu qəbul etmirdim.

2024-cü ilin iyun ayının ortalarında redaktorum mənə bildirdi ki, "God and Country" başlığı kütlə üçün çox ümumidir: dini mövzularda başqa çoxlu kitabların başlığında istifadə olunur və belə bir adla kitabımı onlayn aydın şəkildə seçmək mümkün deyil; bu həm satıcılar, həm də marketoloqlar üçün böyük problem yaradır. Buna baxmayaraq, mən başlıqdan çox razı idim və əvəzini tapa bilmirdim. Nəticədə, bir aylıq geniş bir axtarış başladı. Bu prosess agentim və iki Grove redaktoru ilə e-poçt dialoqu, 80 illik dostlarımla böyük Facebook mövzusu, bir həftəlik ailə tətili zamanı axşam söhbətləri şəklində keçdi.

Tezliklə başlıq tapmaq problemlərinin Amerikanın dini mövzuda kitablara yanaşma çətinliyi ilə üst-üstə düşdüyü anlaşıldı. Oxucular mövzuda əvvəlcədən bölünmüş olaraq gəlirlər. Başlıq yalnız Google axtarışında seçilməməli, həm də bütün spektrdən – inanclılardan ateistlərə qədər – oxucuları çəkməli, yoxsa uzaqlaşdırmamalıdır.

Əlbəttə ki, mən kitabı yazanda daha spesifik bir auditoriya üçün nəzərdə tuturdum: dinə özü üçün marağı olmayan oxucular üçün. Mənim kimi insanlar: 90-cı illərin ortalarında ikinci kursda valideynlərimə din ixtisasına keçəcəyimi söylədikdə anam (keçmiş yəhudi feminist) narahat oldu – mənim keşiş olacağımdan qorxdu.

Amma səkkiz il ərzində kitabı hazırlayıb yazarkən Nyu-Yorku tərk edib Şapel-Hill, Şimali Karolinaya köçdüm və dini elmlər üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsi aldım. Bu müddət ərzində "dini inancların əhəmiyyəti" kimi bir sıra dəyişməzlər formalaşdı. Məsələn, "ağ qala" mənə öyrətdi ki, din inanc deyil. Din hərəkət, praktika, ritual, icma, yemək, geyim, musiqidir. Kitabda və başlıqda bu dəyişimi əks etdirmək vacib idi. Problem ondadır ki, "inanc" və "iman" hər tanınan dini ifadədə yer alır – həm oxuculara tanış, həm də başa düşüləndir.

Amerikalı məşhurların sitatları təklif edildi. Altbaşlıqlarda yardımçı sifətlər müzakirə olundu (narrativ? çox abstrakt. insanların? çox Zinn-spesifik. insan? çox açıq. ruhlu? kokteyllərə oxşayır). İfadələrdə "_____dan _____a qədər" formulları gətirildi, amma təsirli qafiyələr tapılmadı: "Kolumbustan COVID-ə" nümunəsi cəlbedici deyildi. Dostlarım böyüyən narahatlığımı dindirmək üçün getdikcə gülməli təkliflər verdilər.

Qeyd: Orijinal mətndə bu hissə dəqiqləşdirmə tələb edir.