Sakit okean adası olan Vanuatu beynəlxalq ədliyyə məhkəməsi (İƏM) qarşısında Fransa nəzarətində olan iki kiçik ada üzərində suverenlik iddiası ilə müraciət edib.

Haaqa məhkəməsi çərşənbə axşamı yayımladığı bəyannamədə Vanutunun müraciətinin Umaenupne, başqa adı ilə Matthew adası və Umaeneg/Leka, yaxud Hunter adası ilə bağlı olduğunu bildirib.

İş bölgənin kolonial tarixində köklənmiş onilliklərdir davam edən ərazi mübahisəsini həll etməyi məqsəd götürür. Fransadakı sağçı partiyalar bu məsələdən siyasi vasitə kimi istifadə etmək istəyirlər.

Dünya məhkəməsi kimi tanınan İƏM işə dərhal baxmayacaq, çünki Fransa digər dövlətlərlə mübahisələrdə məhkəmənin məcburi yurisdiksiyasını qəbul etməyib.

Vanutunun müraciəti Fransaya göndərilib və Paris məhkəmənin işə baxmasına razılıq verib-verməyəcəyini müəyyən edəcək.

Məhkəmə bildirib ki, “Fransa iş üzrə məhkəmənin yurisdiksiyasına razılıq verənədək iş üzrə tədbir görülməyəcək”.

Mübahisə Fransanın Sakit okeandakı kolonial irsi ilə bağlı geniş müzakirənin bir hissəsidir.

1980-ci ildə müstəqillik əldə edənədək Fransa və Britaniya tərəfindən birgə idarə olunan Vanuatu iddia edir ki, adalar nəzarətinə qaytarılmayana qədər dekolonizasiyası tamamlanmayacaq.

Məsələ eyni zamanda Fransanın sağ siyasətçilərinin diqqətini çəkir; onlar Prezident Emmanuel Makron hökumətini Fransa ərazilərini təslim etməyə hazır olmaqda ittiham edir, Paris isə bu iddiaları dəfələrlə rədd edib.

Vanuatu müstəqillikdən sonra Fransanın adalar üzərində suverenliyini mübahisələndirir və deyir ki, kolonial dövrdə adaların Fransa nəzarətinə verilməsi yerli əhali ilə məsləhətləşmə aparılmadan həyata keçirilib.

Matthew və Hunter adaları Cənubi Sakit Okeanda, Fransaya məxsus Yeni Kaledoniyadan təxminən 300 kilometr şərqdə və Vanuatu cənub-şərqində yerləşən yaşanmayan vulkan adalarıdır.

Adalar kiçik olsa da, suverenlik ətrafdakı sulara, balıqçılıq hüququna və dəniz dibindəki resurslara nəzarətə təsir edir.

2025-ci ildə Fransa və Vanuatu 2018 və 2019-cu illərdə keçirilən danışıqlardan sonra adalar və onların dəniz sərhədləri ilə bağlı yeni ikitərəfli danışıqlara razılaşıb.

Bu ilin əvvəlində Vanuatu danışıqların tıxacda olduğunu bildirərək, mübahisəni beynəlxalq məhkəməyə daşıyacağını açıqlayıb.

BMT-nin ali məhkəməsi olan İƏM dövlətlərarası mübahisələrlə məşğul olur və tez-tez torpaq və dəniz sərhəd məsələləri üzrə qərar verir.