Ekspertlər xəbər veriblər ki, Şri-Lanka Cənub-Şərqi Asiyada tətbiq olunan məhdudiyyətlərdən sonra Çin rəhbərliyi altında fəaliyyət göstərən cinayətkar şəbəkələrin fırıldaqçı əməliyyatlarını başqa yerə köçürməsi səbəbindən beynəlxalq kibertəhlükəsizlik cinayətlərinin yeni mərkəzinə çevrilir.

Şri Lanka polisi sözçüsü Fredrik Vutler bildirib ki, ölkədə turistik viza ilə gələn şəxslərin törətdiyi kibertəhlükəsizlik cinayətlərində narahatlığa səbəb olacaq artım müşahidə olunur. Onlar dünya miqyasında insanları hədəf alan fırıldaq əməliyyatları təşkil edirlər.

Şri Lanka hakimiyyəti ilin əvvəlindən ölkədə şübhəli fırıldaq əməliyyatlarına qarşı ondan çox reyd keçirib, təxminən 700 əcnəbini həbs edib və deportasiya edib.

Cümə axşamı Şri Lanka polisi paytaxt Kolomboda son reydi həyata keçirib. Operasiya nəticəsində 18 Çin vətəndaşı və 1 Laoslu saxlanılıb. "The Guardian" reyd keçirilən ərazidə olub və fırıldaqçıların saxta sənədlər, saxta hüquqi sertifikat, saxta ABŞ xəzinə sənədləri və şirkətlərinin dəyərinin 10 milyard dollar olduğunu göstərən saxta qeydiyyat sənədləri saxladığını müəyyən edib.

Reyddə iştirak edən cinayət araşdırması idarəsinin əməkdaşı, kimliyi açıqlanmayan şəxs, əsasən Çin vətəndaşlarına məxsus olmaqla, 62 pasportun tapıldığını bildirib.

"Onların telefonları, noutbukları, yaddaş kartları, RAM-ları, prosessorları, saxta sənədlər üçün möhür və çox sayda saxta sənəd vardı. Biz tapdığımız bir sertifikatı da saxta kimi müəyyən etdik, ABŞ-da qeydiyyatdan keçmiş biznes kimi göstərmək üçün rəsmləşdirilib və divara asılmışdı," o qeyd edib.

İlin əvvəlindən fırıldaqçılıqda ittiham olunan və deportasiya edilənlərin çoxu Çin vətəndaşıdır, lakin Vyetnam, Hindistan, İndoneziya, Laos, Filippinlər, Malaziya və Myanmar vətəndaşları da mənzillərdə saxlanılıb. Şri Lanka polisi bildirib ki, həbs edilənlərin hamısı ölkəyə turistik vizalarla gəlib.

Beynəlxalq fırıldaq sənayesi, son on ildə Cənub-Şərqi Asiyada genişlənərək dünyanın ən iri təşkilatlanmış cinayət müəssisələrindən birinə çevrilib. Əsasən Çin qrupları tərəfindən idarə olunan və yüz minlərlə işçisi olan bu sənaye, bir çox halda qaçaqmalçılıq və ya məcbur etmə yolu ilə işçini cəlb edir.

Kamboca və Myanmardakı böyük qoruqlu komplekslərdə qlobal miqyasda romantik fırıldaq, kriptovalyuta saxtakarlığı, onlayn qumar və pul yuyulması əməliyyatları həyata keçirilir. ABŞ 2024-cü ildə amerikalıların Cənub-Şərqi Asiyanın fırıldaq mərkəzlərində 10 milyard dollar itirdiyini qiymətləndirir.

Lakin Cənub-Şərqi Asiyanın ev sahibliyi edən ölkələrində siyasi təzyiq artdıqca fırıldaq kompleksləri hakimiyyət orqanlarının ciddi tənbehinə məruz qalıb. Bu da Çinli operatorları və cinayətkar sindikatları fəaliyyətlərini davam etdirmək üçün yeni məkanlar axtarmağa vadar edib.

Ekspertlər bildirirlər ki, Şri Lanka turistik vizaların alınmasının asanlığı və yeni tətbiq edilən “rəqəmsal nomad” vizaları sayəsində seçilən yeni məkan olub. Həmçinin sim kart və internet əlaqələri üzərində məhdud tənzimləmə, uyğun qiymətə ofis və otellərin geniş icarəyə verilməsi mövcuddur.

Ölkədə Çin infrastrukturunda və biznesində böyük iştirak var və Çinli ziyarətçilər nadir görülmür. Şri Lanka onlayn qumar və oyun qaydalarını yumşaltmış, kibercinayətə qarşı mexanizmləri isə zəifdir. Hazırkı yanaşma daha çox kibercinayət törədən xaricilərin deportasiyasıdır, onların cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi deyil.

Kibercinayət üzrə tədqiqatçı və “Fırıldaq: Cənub-Şərqi Asiyanın Kibercinayət Kompleksləri” kitabının müəllifi Mark Bo deyib ki, iki il əvvəl əməliyyatların Şri Lankaya doğru yönəldiyini müşahidə edib, xüsusilə Telegramda yayılan paylaşımlar və işə qəbul kampaniyalarında.

"Sonra Kambocada məhdudiyyətlər güclənəndən sonra Telegram kanallarında insanlar Şri Lankaya köçmək barədə çoxlu paylaşımlar etdilər," Mark Bo qeyd edib.

"Dəqiq eyni quruluşun ora köçürüldüyü görünür. Bu sənayenin idarə edilməsindəki çətinliyi göstərir, çünki onun mobil və çevik olması əsas xüsusiyyətlərindəndir."

Əməliyyatlar hakimiyyət orqanlarının nəzarətindən çıxdıqca sürətlə artır. Kolomboda iş adamları bəzi komplekslərdə ofis icarə haqlarının iki dəfədən çox artdığını, tələb artımı və Çin qruplarının yüksək qiymət ödəməsi səbəbindən narazılıq bildirir.

Polis qeyd edib ki, bu əməliyyatlar görünən komplekslər yaratmaq əvəzinə, beş nəfərdən ibarət kiçik qruplar şəklində fəaliyyət göstərir və hər üç aydan bir fərqli otel, mənzil və ofislərə köçürlər. Bir əməkdaş son vaxtlar ələ keçirilən əməliyyatların böyük maliyyə dəstəyi ilə aparıldığını vurğulayıb və bir hadisədə səkkiz mərtəbəli mənzil binasının icarəyə götürüldüyünü deyib.

Polis rəisi Kamal Ariyawansa qeyd edib ki, amerikalı qurbanları saxta ABŞ şirkətinə investisiya etməyə aldadan Çin cinayət sindikatı bunun arxasında dayanıb.

Kolombo Çin səfirliyi telefon fırıldaq qruplarında vətəndaşlarının iştirakını açıq şəkildə tanıyıb. Səfirlik bildirib ki, bu qruplar Cənub-Şərqi Asiyada məhdudiyyətlərdən sonra Şri Lankaya köçüblər: "Belə hallar böyük zərbə vurur, Çin səfirliyi Şri Lanka hüquq-mühafizə orqanlarına şübhəlilərə qarşı qəti mübarizədə tam dəstək verir," deyə vurğulayıblar.