Kolumbiyada prezident seçkisi 21 iyun tarixində siyasi spektrin sağ və sol qanadından olan namizədlər arasında ikinci tura qalacaq. Bazar günü keçirilən səsvermədə birbaşa qalib müəyyənləşməyib.

Sağçı Abelardo de la Espriella, Donald Trampa heyranlığı ilə seçilərək birinci yeri tutub. Solçu senator İvan Sepeda isə hazırkı prezident Qustavo Petro ilə müttəfiqdir.

Kampaniya dövrü dron zərbələri, adam qaçırmalar, qətllər və ötən il prezident namizədinin mitinqdə sui-qəsd olunması kimi zorakılıq hadisələri ilə müşayiət olunub.

Hər iki namizəd Kolumbiyanın uzun müddətdir davam edən, ancaq son illərdə aktivləşmiş daxili silahlı münaqişəsini həll etmək üçün fərqli yanaşmalar irəli sürür.

Bazar günü heç bir namizəd səslərin 50 faizindən çoxunu toplayaraq birbaşa qalib gəlməyib.

Sorğular Sepedanın sağçı rəqibinə üstünlük verəcəyini göstərsə də, rəsmi nəticələr onun geridə qaldığını göstərir. Demək olar ki, bütün səsvermə protokolları sayıldıqda Sepedanın 41, De la Espriellanın isə 43,7 faizi var.

Sepeda 2016-cı ildə Kolumbiya hökuməti ilə FARC gerilla qrupu arasında tarixi sülh müqaviləsinin danışıqlarında fəal iştirak edib. Nəticədə minlərlə üsyançı döyüşçü təslim olub.

O, tez-tez prezident Petro tərəfindən təqdim olunan “ümumi sülh” strategiyasının memarı kimi tanınır. Bu strategiya atəşkəs vaxtı hərbi müdaxilə yerinə silahlı qruplarla dialoq və danışıqları üstün tutur.

Petronun prezidentliyi dövründə kokain istehsalı rekord səviyyəyə çatıb, silahlı qrupların üzvlərinin sayı artıb, sərhəddə zorakılıq son illərin ən yüksək həddinə yüksəlib və on minlərlə insan məcburi köçkün olub. Bu, onun tənqidçiləri və təhlükəsizlik analitikləri tərəfindən “ümumi sülh” strategiyasının uğursuzluğu kimi qiymətləndirilib. Lakin Petro hökuməti tarixdə ən çox narkotik vasitə aşkar etdiyini açıqlayıb.

Ölkədə iqtisadiyyat inkişaf edib, Petro minimum əmək haqqını əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Ancaq hər üç kolumbiyalıdan biri hələ də yoxsulluq içində yaşayır.

Sepeda seçilərsə iqtisadi islahatlar və sosial yardım proqramlarının genişləndirilməsi, daxili münaqişə qurbanlarına torpaq verilməsi kimi tədbirləri həyata keçirəcəyini vəd edib.

Abelardo de la Espriella hüquqşünas və iş adamıdır, özünü “El Tigre” — Pələng adlandırır. O, Petronun silahlı qruplarla danışıqlarını sərt tənqid edir, cinayətə qarşı sərt hərbi mübarizə, ABŞ-la daha sıx əməkdaşlıq, kartellərin ABŞ dəstəyi ilə bombalanması, orduya daha çox səlahiyyət verilməsi və kütləvi məhkəmələrin aparılmamasını müdafiə edir.

O, əl Salvadorun sərt sağçı prezidenti Nayib Bukelenin üslubunda cəngəllikdə 10 mega-həbsxana tikməyi vəd edib. Bir çox müşahidəçi onu həm saqqalı, həm də siyasətləri ilə Bukelə bənzədir. De la Espriella dövlət aparatını xeyli kiçiltməyi də planlaşdırır.

O, keçmişdə etdiyi müdafiəçiliklə bağlı qalmaqalla gündəmə gəlib. ABŞ tərəfindən hakimiyyətdən uzaqlaşdırılmış Venesuela lideri Nikolás Maduronun müttəfiqi Aleks Saabın vəkilliyini və Kolumbiyanın çoxmilyardlıq piramida sxemini idarə edən fırıldaqçı David Mursiya Guzmanın müdafiəsini edib. De la Espriella bunun yalnız vəkil kimi fəaliyyət olduğunu bildirib, lakin tənqidçilər onu güclü cinayətkarlara müdafiəçilik etməklə varlanmaqda ittiham edirlər.

Daha mülayim sağçı senator Paloma Valensiya üçüncü yeri tutub. Bu da De la Espriellaya ikinci turda mühafizəkar seçiciləri daha çox cəlb etmək imkanı verir.

Qonşularla və ABŞ-la münasibətlər

21 iyun ikinci turu Kolumbiyanın ABŞ və bir sıra qonşu ölkələrlə əlaqələrinə təsir göstərəcək.

Tramp Latın Amerikası siyasətində sərt xarici siyasət yürüdüb: keçmiş Venesuela lideri Nikolás Maduronun hərbi əməliyyatla həbs edilməsi, Karib dənizi və Şərqi Sakit Okeanda narkotik daşıyan gəmilərin vurulması, Kübaya neft blokadası tətbiq edilməsi, həmçinin bu il bölgədə sağçı liderlərlə narkotik kartellərinə qarşı “Amerikaların Qalxanı” təhlükəsizlik ittifaqının yaradılması.

Son seçkilərdə bir çox ölkələrdə sağçı meyllər üstünlük qazanıb, o cümlədən Ekvador, Çili, Argentina, Boliviya, Honduras və əl Salvador.

Petro ilə Tramp narkotiklərlə mübarizə və ABŞ-ın bölgəyə müdaxiləsi mövzularında tez-tez qarşılıqlı tənqid ediblər. Fevralda Ağ Evdə keçirilən görüşdən sonra münasibətlər nisbətən yaxşılaşıb, buna baxmayaraq, narkotiklərlə mübarizədə əməkdaşlıq əsasən davam edir.

Sepeda Petro kimi Kolumbiyanın ABŞ-ın “vassal dövləti” olmaması gərəkdiyini vurğulayır. De la Espriella isə ABŞ-la təhlükəsizlik ittifaqını gücləndirmək istədiyini bildirib və ideoloji baxımdan Trampa yaxın olduğunu deyir.

Tramp bu seçkidə açıq şəkildə namizədi dəstəkləməyib, ancaq bölgədəki digər seçkilərdə bəzən açıq dəstəyini ifadə edib.

İkinci tur həmçinin Kolumbiyanın qonşusu Ekvadorla münasibətlərə təsir edəcək. Kolumbiya dünyanın ən böyük kokain istehsalçısıdır, lakin kokainin böyük hissəsi Ekvador ərazisindən keçir. Bu isə ölkədə son illərdə zorakılığın artmasına səbəb olub.

Ekvadorun sağçı prezidenti Daniel Noboa Kolumbiyaya tariflər tətbiq edib və sərhədin təhlükəsizliyini təmin etmədiyini deyib. Ekvador ABŞ-la birlikdə narkotik kartellərinə qarşı birgə əməliyyatlar keçirib.

Noboa 1 iyun tarixində De la Espriella ilə görüşdə tariflərin ləğvi, “Kolumbiya ərazisində olan Ekvador cinayətkarlarının təhvil verilməsi” və “birgə narkoterrora qarşı mübarizə” məsələlərində razılığa gəldiklərini açıqlayıb.

Kolumbiyanın xarici işlər nazirliyi buna cavab olaraq Noboanı seçkilərə “qəsdən müdaxilə” etməkdə ittiham edib. Noboa ofisi dərhal şərh verməyib.