Uzun müddətdir gözlənilən hökm Fransanın siyasi gələcəyi üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Aylarla gözləndikdən sonra Paris Apellyasiya Məhkəməsi çərşənbə axşamı qərar verəcək. Bu qərarla ölkənin sağçı lideri Marine Le Pen-in 2027-ci il prezident seçkilərində iştirak hüququ müəyyənləşəcək.

Le Pen, uzun illərdir Milli Yığıncaq (RN) partiyasının tanınmış simasıdır. O, 2025-ci ildə Avropa Parlamentinin vəsaitlərini mənimsəməkdə ittiham edilərək məhkəmə qərarına qarşı apellyasiya verib. Həmin vəsait partiyasının əməkdaşlarının maaşlarının ödənilməsində istifadə olunub. Bu məhkəmə hökmü onun beş il müddətinə vəzifəyə namizədliyini qadağan edib.

Le Pen-in günahsızlığının təsdiqlənməsi ehtimalı azdır. Lakin cəzasının azaldılması ehtimalı mövcuddur ki, bu da ona namizədlik hüququ qazandıra bilər. Digər tərəfdən, ittihamın bir daha təsdiqlənməsi onun prezidentliyə namizəd olmaq arzularını tamamilə realizə etməsinə imkan verməyə bilər.

Le Pen artıq üç dəfə prezidentlik uğrunda mübarizə aparıb. 2022-ci il seçkilərindən sonra populyarlığı əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Gələn seçkilərin hər iki turunun açıq favoriti kimi siyasi taleyinin 7 iyul qərarından asılı olduğunu yaxşı bilir.

O, 3 fevralda Fransanın TF1-LCI kanalına demişdi: "Əgər prokurorluğun tələbləri qəbul edilərsə, mənə namizəd olmaq qadağan ediləcək."

2025-ci ilin noyabrında, apellyasiyanın sentyabrda planlaşdırıldığı vaxtda RTL-ə müsahibəsində RN partiyasının daha geniş sağçı vizyonuna sadiq olduğunu və lazım gələrsə, namizədliyindən imtina etməyə hazır olduğunu bildirmişdi.

"Məsələləri uzatmayacağam, çünki ideyalarımızı hakimiyyətə gətirməyə sadiqəm. Əgər namizədliyimə qadağa qoyularsa, amma Kassasiya Məhkəməsi üç-dörd ay sonra mənim xeyrimə qərar verərsə, tam prezidentlik kampaniyası aparmaq üçün çox gec olacaq," o əlavə edib.

Bir çox hüquqşünas Le Pen-in apellyasiya prosesində günahının sübut olunduğuna inanır. Hakimlərin prokurorluğun tövsiyələrinə əməl edəcəyi ehtimal olunur. Tövsiyəyə görə, dörd il həbs cəzası – onlardan bir il həbsdə, elektron nəzarət altında olmaqla – 100 min avro cərimə və beş il müddətinə ictimai vəzifə tutmaq qadağası nəzərdə tutulur. Qərar dərhal icra edilməyəcək.

Bardella rəhbərliyə hazırlaşır

Bəzi müşahidəçilər hesab edir ki, hakimlər çox güclü təzyiq altında olduqları üçün Le Pen-in prezidentliyə namizədliyinin qadağan edilməsinə səbəb olacaq hökm verməkdən imtina edə bilərlər.

Jean-Yves Camus, Jean Jaurès Fondunun Siyasi Radikalizm Müşahidə İnstitutunun prezidenti və sağçı mütəxəssis, sağçılar la bağlı bildirib: "İndiki vəziyyətdə – hakimlərin hədəf olduğu Lyhanna hadisəsi fonunda – və radikal sağ qanad hissələrin ədalət sisteminin siyasətlə qarışması barədə apardıqları kampaniyanın təsiri altındadırlar. Buna görə hakimlər 2027-ci il seçkilərində kimlərin namizəd olacağını müəyyənləşdirmək məsuliyyətini öz üzərlərinə götürməkdən çəkinə bilərlər."

Lyhanna işi son illərdə bir neçə qalmaqalda adı hallanan 11 yaşlı qızın amansız qətlinə aiddir. Bu məsələ siyasi və ədliyyə sistemlərindəki boşluqların simvoluna çevrilib. Camus əlavə edib: "Bir bələdiyyə başçısına beş il vəzifə tutmaq qadağası tətbiq etmək bir məsələdir, prezident yarışının favoritini bu yarışa qatmaqdan məhrum etmək isə tamamilə fərqlidir."

Le Pen və tərəfdarları hakimlərin ona namizəd olmaq imkanı verəcəyinə ya da ən azı qadağan müddətinin iki il və ya daha az olacağına ümid edirlər. Le Pen apellyasiya zamanı zarafatla deyib: "Mən inanclıyam... ona görə möcüzələrə inanıram."

Lakin heç bir təminat yoxdur. Artıq çoxları Le Pen-in 30 yaşlı yetirməsi Jordan Bardella-nın Milli Yığıncağın namizədi olacağını qəbul edir. Bardella qalib gələcəyi halda, Napoleon Bonapartedan sonra Fransanın ən gənc lideri olacaq.

Bardella Avropa Parlamentində səsli sosial mediadan istifadə edən deputatdır. 2022-ci ildə partiyanın rəhbəri olub və bəzən Le Pen-dən daha çox dəstək toplayır.

Son həftələrdə o, Le Pen-in yerini almaq üçün böyük maraq göstərir. Aprel ayında o, İtaliya sosialiti və Bourbon-Two Sicilies şahzadəsi Maria Carolina ilə münasibətini açıqladı. Bu münasibət Korsika adasında "Paris-Match" həftəlik jurnalında "səmimi" fotosessiya ilə əks olundu. Siyasi əlaqə üzrə mütəxəssis Filip Moreo-Şevrolet deyib: "Paris-Match prezidentliyə namizədlər üçün platformadır və jurnalda yer almaq prezidentlik yarışı üçün mərasimdir. Bu şəkillər isə prezident kampaniyasına inkarolunmaz girişdir."

Mayın əvvəlində o, Alman mətbuatına müsahibəsində Milli Yığıncağın qanuni təqaüd yaşının artırılması məsələsini araşdırdığını söyləyib ki, bu, partiya daxilində çaşqınlıq yaradıb.

Le Pen Prezident Emmanuel Makron-un mübahisəli təqaüd islahatlarını geri çəkməyi və ölkədə qanuni təqaüd yaşının 62, hətta 60 yaşa endirilməsini, sistemdə 40-42 il ödəniş müddətinin saxlanmasını vəd edib.

Vacib qərar

Bardella beynəlxalq nüfuzunu artırmaq məqsədilə iyunun ortalarında Polşaya səfər edib. Orada o, sağçı müttəfiqlərlə, o cümlədən konservativ euroskeptik Prezident Karol Navrotski və sabiq baş nazir Yaroslav Kaçinski ilə görüşüb.

Bu səfər Bardella-nın Le Pen-dən fərqləndiyini göstərir. Le Pen-in Rusiyaya yaxın əlaqələri – xüsusən 2017-ci il prezident seçkisi üçün rus bankından kredit alması – rəqibləri tərəfindən tez-tez tənqid olunur.

Camus deyib: "Onun təqaüd, beynəlxalq məsələlər və Polşaya səfər qərarı Le Pen-in partiya xəttindən uzaqlaşdığını göstərir. O, açıq kampaniyaya başlayıb. 7 iyul qərarını gözləmədən RN-in 2027 namizədi kimi yerini möhkəmləndirir."

Lakin Le Pen və Bardella qrupu 2025-ci ilin fevralındakı ilkin məhkəmə prosesində olduğu kimi birləşəcək. Əgər məhkəmə Le Pen-in namizədliyini qadağan etsə, RN rəhbərləri hakimləri və "hakimlərin respublikası"nı tənqid edib “siyasi ədalət” tələb edəcəklər.

Le Pen-in vəkillərindən Rodolf Bosselu apellyasiya dinləməsindən sonra bildirib: "Hörmətlə deyirəm, bu asan iş deyil. Məhkəmə hökmünün əhəmiyyəti böyük olacaq, çünki prezident seçkiləri yaxınlaşır."

Həm sağ, həm sol tərəfdən artan təzyiq altında Paris Apellyasiya Məhkəməsinin hakimləri qərarlarının ağır nəticələrini anlayır. Bu hökm yalnız 2027-ci il prezident seçkiləri üçün deyil, eyni zamanda Fransanın uzunmüddətli siyasi gələcəyi üçün dönüş nöqtəsi olacaq.

Bu məqalə fransız dilindən tərcümə olunub.