Fələstinlilər 1948-ci ildə baş vermiş "Nakba" — "böhran" hadisəsinin 78-ci ildönümünü yad edirlər. Bu istilah, İsrailin yaradılması zamanı baş verən genişmiqyaslı sürgün və qaçqın düşmə prosesinə aiddir və təxminən 750 min fələstinlinin öz evlərindən zorla çıxarılmasını əhatə edir.

Bu ilki ildönümü İsrailin Qazaya qarşı soyqırım müharibəsinin başlanmasından sonra üçüncü Nakba anma tədbiridir. Hazırda Qaza sektorunda iki milyondan çox sakin mühasirədədir və ərazinin yalnız az bir hissəsində məskunlaşa bilirlər. Onlar Aralıq dənizi sahilindəki 40 km-lik ərazinin yarısından da azında sıxışıb qalıblar, qalan ərazi İsrailin nəzarəti altındadır.

Nakba, 1947-1949-cu illər ərzində sionist paramilitariya qruplarının Fələstin şəhər və qəsəbələrini ələ keçirməsi nəticəsində fələstinlilərin sistemli şəkildə daşınması və sürgün edilməsini ifadə edir. Tarixçilər bildirir ki, o dövrdə əhalinin təxminən üçdə birini təşkil edən 750 min fələstinli evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb, 400-dən çox kənd və şəhər məhəlləsi dağıdılıb və ya boşaldılıb ki, yeni yəhudi mühacirləri buraya yerləşdirilsin.

Sürgün edilənlərin və onların nəslinin çoxu indiyə qədər işğal altında olan Qərb Şəriyyə, Qaza və regional ölkələrdə, o cümlədən İordaniya, Livan və Suriyada qaçqın düşərgələrində yaşayırlar. Onlar hələ də evlərinin açarlarını, sənədlərini saxlayırlar və gələcəkdə geri dönmək arzularını nəsildən-nəsilə ötürürlər.

Fələstin qaçqınları, BMT Baş Assambleyasının 194 saylı qətnaməsində təsbit olunmuş olan geri dönüş hüququnu tələb etməyə davam edir. Bu məsələ İsrail və fələstinlilər arasında uzun müddətdir bərpa edilməyən danışıqların əsas və həll olunmamış nüansıdır.

Fələstinli fəallar və münaqişədən sağ çıxanlar Nakbanın təkcə tarixi hadisə olmayıb, davam edən sürgün və məhrumetmə prosesinin davamı olduğunu bildirirlər. Onlar adət olaraq bu ildönümünü xatırlama və ədalət, qayıdış və öz müqəddəratını təyinetmə tələbini yenidən vurğulama aktı kimi qeyd edirlər.