ABŞ prezidenti Donald Tramp İran müharibəsinin növbəti mərhələsinin necə olacağı barədə ətraflı təsvir verib. O bildirib ki, İranlılar radar avadanlıqlarını bərpa etməyə çalışıblar və ABŞ son zərbələri məhz buna görə həyata keçirib: “Biz demək olar ki, tikilmək üzrə olan vaxta qədər gözlədik, sonra həmin nöqtəni vurduq.”

Çərşənbə axşamı ABŞ qüvvələri yenə bir neçə hədəfi vurub. ABŞ Mərkəzi Komandanlığına görə, məhv edilən obyektlər arasında hava müdafiə məntəqələri, radar sistemləri, dəniz vasitələri və obyektləri, mina yerləşdirmə imkanları və rabitə məntəqələri yer alıb.

"Ot biçmək" taktikasının tətbiqi

İran bölgədə ABŞ obyektlərinə raketlər və pilotsuz uçuş aparatları ilə cavab verib. Beləcə müharibə, Mərkəzi Komandanlığın bir neçə gün qabaq bildiriyi kimi, növbəti mərhələnin strategiyasına daxil olub.

Axios xəbər portalının məlumatına görə, ABŞ müntəzəm zamanlarda hədəflərə zərbələr endirməklə İranın hərbi imkanlarını yenidən bərpa etməsinin qarşısını almaq istəyir. Amerika hökumət nümayəndəsi bu yanaşmaya İsrail təhlükəsizlik siyasətindən götürülmüş bir terminlə - “ot biçmək” - adını verib.

Bu metafora rəqibin birdəfəlik məğlub edilməsini vəd etməyən strategiyanı ifadə edir. Düşmənin hərbi potensialını müəyyən həddə qədər davamlı şəkildə zəiflətmək, təhdidi idarə edilə bilən səviyyədə saxlamaq yetərlidir. Ot yenidən böyüdükdə onu yenidən “biçirlər”.

Əgər bu strategiya İran vəziyyətinə tətbiq olunarsa, ABŞ düşmənin hansı hərbi gücləri bərpa etməsinə nəzarət edəcək və müəyyən həddi keçəndə hücuma keçəcək.

Qarşılıqlı uğurların davamlı olmaması

Son aylarda ABŞ bir sıra hərbi nailiyyətlər əldə edib. Amerika qüvvələri Hormuz Boğazında İranın hərbi imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə zəiflədib və İranın dəniz minalarını təmizləməyə başlayıb.

Lakin bu uğurlar uzun müddət davam etməyəcək. Tehran radar qurğularını, hava müdafiə mövqelərini və gəmilərə qarşı raketləri təmir edir və ya yenilərini alır. ABŞ-ın hədəflənmiş zərbələri İran mövqelərini məhv edə bilər, amma İranın hərbi texnologiya sahəsində bilikləri və sənaye potensialı qalacaq.

Bərpa prosesi gecikdirilə bilər, lakin qarşısı alınmaz. ABŞ yenə qarşısına eyni sual çıxacaq: Tehranın gücünü bərpa etməsini qəbul edib-etməmək, yoxsa onu birdən-birə məhv etmək.

Vaşinqtondakı Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin (CSIS) Yaxın Şərq proqramının direktoru Mona Yakubyan apreldə xəbərdarlıq etmişdi ki, bu inkişaf “daha güclü müdaxilələrlə müşayiət olunan uzunmüddətli aşağı intensivlikli münaqişə” yarada bilər.

Trampın sərt xəbərdarlıqları

“Ot biçmək” strategiyası dövlətlə müharibə üçün nəzərdə tutulmayıb. İsrail bu taktikadan əsasən qeyri-dövlət aktorları, məsələn, Həməs kimi qruplarla mübarizədə istifadə edir.

Mona Yakubyan yazır ki, bu termini ilk işlədən İsrail alimləri rəqib dövlət xarakteri daşıyırsa və daha güclü imkanlara malikdirsə, “ot biçmək” taktikasının uyğun olmaya biləcəyini vurğulayıb. Bu, Hormuz Boğazında aydın görünür.

ABŞ boğazı etibarlı şəkildə açıq saxlamalıdır. İran isə sadəcə insanların keçidin təhlükəli olduğu təsəvvürünü yaratmağa çalışır. Bu səbəbdən zəif düşmən belə Vaşinqtona ciddi xərclər verə bilər.

Başqa problem odur ki, ABŞ öz zərbələrinin intensivliyinə nəzarət etsə də, Tehran cavab hücumunun nə dərəcədə olacağına nəzarət etmir. Bu həftə Tramp Tehranı cavab zərbələri endirməməyə çağırıb, əks təqdirdə İranın “tamamilə məhv ediləcəyini” bildirib.

Lakin İran rejimi dərhal bölgədəki Amerika obyektlərinə raketlərlə hücum edib. Yalnız İordaniya hava məkanında 13 ballistik raket aşkarlanıb, onlardan 10-u vurula bilib.

Nüvə məsələsinin riski

Mona Yakubyan Amerikanın təkrar zərbələrinin daha böyük risk yaratdığını düşünür. O xəbərdarlıq edir ki, bu, Tehranın nüvə silahı əldə etmək yolunu “uzunmüddətli qorxuducu vasitə” kimi qəbul etməsinə səbəb ola bilər. Bu da ABŞ və İsrailin nəzarət etməyə çalışdığı nüvə proqramının sürətlənməsinə gətirib çıxara bilər.

Vaşinqtonun baxımından Trampın alternativləri o qədər də məqbul deyil. Prezident İranın Hormuz Boğazı ətrafında hərbi gücünü bərpa etməsini qəbul etsə, gəmiçilikdə təkrar hücum təhlükəsi artacaq və bu, dünyada ən vacib enerji marşrutlarından birinə təsir göstərəcək. Gərginliklə bərabər bu amil qlobal iqtisadiyyata ciddi təsir edə bilər.

Vaşinqton və Tehran arasında siyasi razılaşma hələ də qarşılıqlı fərqlər səbəbindən əldə olunmayıb.

“Əbədi müharibə” riski

Donald Trampın “ot biçmək” strategiyası daxili siyasətdə cəlbedici olsa da, xarici siyasətdə qeyri-müəyyənliklərlə müşayiət olunur. O, işğal, dövlət quruculuğu və çoxsaylı amerikalı hərbçinin yerləşdirilməsindən qaça bilər. Eyni zamanda, bu ona keçmiş administrasiyaları “əbədi müharibələrdə” ittiham etmək üçün məsafə saxlamağa şərait verir.

Lakin bu qaçış yolu nəticədə “əbədi müharibə”yə çevrilə bilər. Mona Yakubyan bunu “Sifizsiz, bitməyən yorucu mübarizə strategiyası” adlandırır. Vaşinqton uzun müddət Tehranın gücünü bərpa etməsini qəbul etmədikcə, hər uğurlu zərbə növbəti zərbənin əsasını yaradacaq.

Bu məqalə alman dilindən tərcümə olunub.