Avropa komissarı Magnus Brunner cümə günü ukraynalılar üçün Avropa İttifaqında müvəqqəti qoruma statusuna təklif olunan dəyişiklikləri açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, hərbi öhdəlikləri səbəbindən Ukraynanı tərk etmək icazəsi olmayan yeni gələn şəxslərə müvəqqəti qoruma verilməməlidir.

Brunner iyunun əvvəllərində Lüksemburqda Aİ daxili işlər nazirlərinin toplantısında bildirib ki, ukraynalılar üçün müvəqqəti qoruma statusu qaldığı kimi saxlanmalıdır, lakin yeni şərtlər tətbiq edilə bilər.

Baxış olmadan verilən müvəqqəti qoruma

Ukrayna vətəninin Rusiya tərəfindən işğalı səbəbindən öz ölkələrindən qaçan ukraynalılar 2022-ci ilin martından bəri Avropa İttifaqında müvəqqəti qoruma statusundan istifadə edirlər.

Bu status 2027-ci ilin mart ayının əvvəlinə qədər qüvvədə olacaq və uzadılmalıdır. Müvəqqəti qoruma statusu sığınacaqdan fərqli olaraq müvəqqətidir və müraciətlər ayrıca fərdi qaydada yoxlanılmadan qəbul olunur.

Gənc ukraynalı kişilər üçün hərbi çağırış yaşı azala bilər

Avropa Komissiyasının təklifi cinsə görə ayrı-seçkilik olmadan hazırlanıb. Lakin bu, demək olar ki, əsasən 23-60 yaş arası kişilərə təsir göstərəcək. Yeni nizamlamalar Avropa Şurası tərəfindən təsdiq edilərək Aİ-nin Rəsmi Jurnalında dərc olunduqdan sonra qüvvəyə minəcək. Eyni zamanda, bu qaydalar artıq Aİ-də yaşayan ukraynalılara aid deyil.

Martın 31-də Aİ-nin statistika agentliyi Eurostat müvəqqəti qoruma statusunda olan 4,33 milyon ukraynalının Aİ-də yaşadığını açıqlayıb. Onlardan təxminən 1,3 milyonu Almaniyada, 950 min nəfəri Polşada, 380 min nəfəri isə Çex Respublikasında olub. Statistikaya görə, blokda olanların təxminən dörddə biri kişi və yetkin yaşda olanlardır.

"Daha çox həmrəylik vaxtıdır, az deyil"

Avropa Şurasının insan hüquqları üzrə komissarı Mihael O'Flaherty təklifi tənqid edib. O, müvəqqəti qoruma tədbirlərinin vaxtından əvvəl dayandırılmasına və hərbi çağırış yaşında olanların girişinin məhdudlaşdırılmasına artan təzyiqdən narahat olduğunu deyib. Komissar bildirib ki, indi "daha çox həmrəylik vaxtıdır, az deyil".

Aİ təklifin Ukraynanın müraciəti əsasında verildiyini və Kiyevin vətəndaşlarına hərbi öhdəliklər qoymasının legitim olduğunu əsas gətirib. Brunner bunu Aİ üzv ölkələri ilə müzakirə edildiyini əlavə edib.

Almaniya və Avstriya müvəqqəti qoruma şərtlərinin dəyişməsini istəyir

Aİ daxili işlər nazirləri görüşündə Almaniya daxili işlər naziri Aleksandr Dobrindt hərbi çağırış yaşındakı ukraynalı kişilər üçün müvəqqəti qoruma statusunun ləğvinə tərəfdar olduğunu bildirib. O, əlavə edib ki, həmin şəxslərə sığınacaq üçün müraciət etmək imkanı verilməlidir.

Avstriya daxili işlər naziri Gerhard Karner də avtomatik qorumanın dayandırılmasını güclü dəstəklədiyini vurğulayıb.

Estoniya daxili işlər naziri İqor Taro isə mövcud müvəqqəti qoruma sisteminin olduğu kimi, istisnasız uzadılmasının və Kiyevlə müzakirələrin aparılmasının daha düzgün olduğunu söyləyib.

Aİ məsələyə niyə indi baxır?

Dobrindt müzakirələrin vaxtının yaxınlaşmasını və "son aylarda Ukraynadan hərbi çağırış yaşında olan şəxslərin gəlməsinin artmasını" səbəb kimi göstərib.

Ukraynada 23-60 yaş arası kişilərin ölkəni tərk etməsi ümumiyyətlə qadağandır. Lakin 18 yaşdan çağırış qeydiyyatı aparılır və 25 yaşdan hərbi xidmətə cəlb olunurlar. Keçən yay Kiyev 18-23 yaş arası kişilərin ölkədən çıxmasına icazə verib ki, bu da xaricə getmədə artıma səbəb olub.

Aİ Ukraynanın bərpa fondundan 3,2 milyard avro ayırıb

Müzakirələr yeni deyil. Almaniya kansleri Fridrix Merz dəfələrlə Kiyevi gənc kişilərin ölkəni tərk etməsinin qarşısını almağa çağırıb ki, onlar hərbi xidmətə getsinlər. Apreldə Berlində səfərdə olan Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskiy bildirib ki, hərbi çağırış yaşındakı kişilərin geri dönməsi Ukrayna ordusunun mənafeyinə uyğun olacaq və bunun ədalət məsələsi olduğunu vurğulayıb.

Avropa Komissiyasının təklifini üzv ölkələrin əksəriyyəti təsdiqləməlidir. Aİ nazirləri bildirdilər ki, əvvəllər belə qərarlar çox tez qəbul olunub.

Məqalə əvvəlcə alman dilində hazırlanıb.