Tədqiqat: Yəməndə uşaq nikahını ailə təzyiqi, adət-ənənə və müharibə birlikdə şərtləndirir

Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu Yəməndə uşaq nikahının səbəblərini birbaşa qızların və icma üzvlərinin dilindən öyrənib. «Sexuality Research and Social Policy» jurnalında 30 may 2026-cı ildə dərc olunmuş məqalənin müəllifləri arasında Abdullah əl-Osaimi, Susanne Dahlqren, Birqitta Essen və yəmənli tədqiqatçılar var.

Necə aparılıb?

Tədqiqat 2024-cü ilin sentyabr–dekabr aylarında Yəmənin üç vilayətində – Marib, Səna və Taizdə keçirilib. Fokus qrup müzakirələrində ümumilikdə 97 nəfər iştirak edib: ərdə olan və olmayan qızlar, gənc qadınlar və icmanın yaşlı üzvləri. Məlumatlar tematik təhlil üsulu ilə araşdırılıb.

Üç yol

Müəlliflər qızları erkən nikaha aparan üç əsas yolu ayırır:

• Ailə nəzarəti. Patriarxal hakimiyyət, emosional təzyiq və ailədaxili zorakılıq qızların öz həyatı barədə qərar vermək imkanını məhdudlaşdırır.
• İctimai qəbul. Adət-ənənələr, dini şərhlər və icmanın gözləntiləri uşaq nikahını normal göstərir və ona müqaviməti çətinləşdirir.
• Münaqişə və köçkünlük. İqtisadi çətinlik, zəifləmiş hüquqi və sosial müdafiə ailələri erkən nikaha sağ qalma strategiyası kimi baxmağa vadar edir.

Tədqiqatçıların qənaətinə görə, bu amillər birlikdə erkən nikahı həm «mənəvi borc», həm də qeyri-müəyyənlik şəraitində çıxış yolu kimi göstərir. Ona görə də təkcə qanunla məsələni həll etmək mümkün deyil.

Tövsiyələr

Müəlliflər gender bərabərliyinə və hüquqlara əsaslanan kompleks yanaşma təklif edir: qızların təhsilinin fasiləsiz davam etdirilməsi, hüquqi müdafiənin gücləndirilməsi və köçkün ailələrin dolanışığına dəstək. UNFPA-nın məlumatına görə, Yəməndə qızların təxminən üçdə biri uşaq ikən ərə verilir, köçkünlər arasında bu göstərici daha yüksəkdir.

Mənbə: Sexuality Research and Social Policy (Springer), 30 may 2026.