Ştat və ərazi əlillik nazirləri Albanese hökumətinin təklif etdiyi NDIS-in yenidən qurulması barədə ciddi xəbərdarlıq verib. Onlar deyib ki, “eyni səviyyədə xidmətləri” təmin edə bilməyəcəklər. 2031-ci ilə qədər 200 minə yaxın iştirakçının proqramdan çıxarılacağı gözlənilir.

Albanese hökumətinin milli əlillik sığortası proqramı qanun layihəsi hər il 50 milyard dollarlıq proqramın inkişafını kəskin şəkildə məhdudlaşdırmaq məqsədi güdür. Bunun üçün ilk növbədə büdcələr azaldılacaq, 2028-ci ildən sonra isə proqramdan istifadə edə bilənlərin sayı ixtisar ediləcək.

Qanun layihəsi Labor Partiyasının rəhbərlik etdiyi Senat komitəsi tərəfindən nəzərdən keçirilir və tövsiyələrin gələn həftə təqdim olunması planlaşdırılır.

Cümə axşamı NDIS yoxlamasına təqdim olunan birgə açıqlamada dövlətlər və ərazilər proqramın böyüməsinin məhdudlaşdırılmasını vacib sayır, amma iştirakçıların təhlükəsizliyi, rifahı və həyat keyfiyyətinin üstün tutulmaması barədə xəbərdarlıq ediblər.

Əlillik nazirləri təklif olunan dəyişikliklərlə bağlı “mənalı məsləhətləşmələrin aparılmadığını” və federal NDIS nazirinə verilən tək tərəfli səlahiyyətlərin “ortaq idarəetmədən uzaqlaşmanın genişlənməsinə işarə etdiyini” vurğulayıblar.

Departamentin hesablamalarına əsasən, 2028-ci ildə yeni uyğunluq qaydaları qüvvəyə mindikdən sonra dörd il ərzində 240 minə yaxın iştirakçının proqramdan çıxarılması gözlənilir.

Əlillik nazirləri alternativ dəstəyin aydın müəyyən edilməməsini tənqid edərək bunun “qarşılanmamış ehtiyacların yaranma riski və dövlət, ərazi sistemlərinə (səhiyyə, təhsil, ədalət daxil olmaqla) məsrəf köçürmə təhlükəsi yaratdığını”, həmin qurumların artan tələblərə cavab verməyə hazır olmadığını və NDIS ilə eyni səviyyədə xidmət göstərə bilməyəcəyini bildiriblər.

“Bu dəyişikliklər əlillik dəstəyi sahəsində digər təkmilləşdirmələrlə uzlaşdırılmadan tətbiq olunarsa, əlilliyi olan şəxslərin xəstəxanalarda və ya ehtiyaclarını qarşılaya bilməyən yerlərdə qalmaq riski böyükdür,” təqdimatda qeyd olunub.

“Dövlətlər və ərazilər NDIS-dən çıxarılan şəxslərə eyni səviyyədə xidmət göstərmək vəzifəsində deyil və buna dair heç bir razılaşma yoxdur.”

Senat yoxlaması zamanı sosial və icma iştirak büdcələrində planlaşdırılan 50 faiz kəskin ixtisarların NDIS iştirakçıları üçün təcrid və ayrı-seçkilik hallarını artıracağı, həmçinin “təhlükəli vəziyyətlər” yaradacağı bildirilib.

Federal səhiyyə naziri Mark Batler cümə axşamı hökumətin azalmaların miqyasını yenidən nəzərdən keçirməyə hazır olub-olmadığı barədə sualı cavablandırmaqdan imtina edib. O bildirib ki, “bir neçə həftə əvvəl elan etdiyim plan və may ayında xəzinədarın təqdim etdiyi büdcənin tərkib hissəsi olan bu layihə NDIS-in yoluna qoyulması, uzunmüddətli təmin olunması və əlillərin mərkəzə qoyulması üçün yaxşı hazırlanmış plan idi”.

Nazir Senat yoxlamasının müddətinin uzadılmasının zəruriliyi barədə fikri rədd edib və qanun layihəsini parlament yay tətilindən əvvəl, yəni 2 iyuladək qəbul etməyi ümid etdiyini təsdiqləyib.