ABŞ vitse-prezidenti Cey-Di Vens İranla sülh danışıqlarına başlamaq üçün planlaşdırdığı İsveçrəyə səfərinimemorandum sazişi imzalandıqdan sonra təxirə salıb, Ağ Ev məlumat verib.

Vens əvvəlcə Vaşinqton və Tehran arasındakı razılaşmanı müdafiə edib. O, ABŞ rəsmilərinin və İsrailin tənqidlərinə baxmayaraq, memorandumun imzalanmasının yekun sazişə aparan 60 günlük danışıqlar dövrünü başlatdığını bildirib.

Məlumata görə, Vens və komandası cümə axşamı gecəsi İsveçrəyə yola düşməyə hazır idi, lakin Livanın cənubundakı İsrail hava hücumu səbəbindən səfər son anda ləğv olunub. Həmin gecə ən azı üç nəfər həlak olub.

İranın yarı-rəsmi Tasnim agentliyi bildirir ki, İran danışıqlarçıları görüşə getmələrinə dair təsdiq verməyib. Onlar əvvəlcə ABŞ və İran arasında atəşkəs sazişində Livanı da əhatə edən öhdəliklərin yerinə yetirilməsinə dair göstəriciləri görmək istəyirlər.

Hər iki ölkənin prezidentləri tərəfindən imzalanan razılaşma aylardır davam edən münaqişənin sona çatması istiqamətində addım kimi təqdim olunur. Ancaq sənədin şərtləri, buraxdığı boşluqlar və İran tərəfinin ona olan bağlılığı sual altındadır.

Baş verənlər:

Livanda

• İsrailin hücumlarında Livanın cənubunda azı üç nəfər həlak olub. Livan dövlət mediası xəbər verib ki, dron hücumu zamanı Kfar Tebnit yaxınlığında iki nəfər, Zabadində isə ayrı bir hücumda bir şəxs ölüb. Bu hadisələr ABŞ və İranın bütün cəbhələrdə, o cümlədən Livanda hərbi əməliyyatların dayandırılması barədə müvəqqəti razılaşma imzalamasından bir gün sonraya təsadüf edir. Hizbullah dörd günlük İsrail hücumunu dəf etdiyini açıqlayıb. İsrail isə razılaşma əsasında hücumları dayandırmaq və qüvvələrini çıxarmağa təzyiqlərlə üzləşir.

İranda

• ABŞ İranın dəniz blokadasını ləğv edir: ABŞ hərbi qüvvələri bildirir ki, İran limanları üzərindəki dəniz blokadası tehranın razılaşdırdığı danışıqlar çərçivəsində hərbi əməliyyatların dayandırılması məqsədilə aradan qaldırılıb. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) bütün blokada tədbirlərinin dayandırıldığını və ABŞ qüvvələrinin İranla bağlı dəniz trafikinə heç bir məhdudiyyət tətbiq etmədiyini açıqlayıb. Lakin ABŞ gəclərinin bölgədə qalaraq sazişin yerinə yetirilməsini izləyəcəyi bildirilib.
• İranın yüksək vəzifəli rəsmisi düşmənlərini alçaltdığını deyib: İranın ali rəhbərinin müşaviri Mohsen Rəzaei müharibədə İrannın "qələbəsini" vurğulayaraq düşmənlərin hakimiyyətini “sındırdığını” bildirib. X platformasında yazdığı postda münaqişəni tarixdə qalacaq “epik” adlandırıb, müharibədə ölən yüksək səviyyəli liderləri anıb və onların ölümünün yeganə dərmanının “qisas” olduğunu deyib.
• Qalibaf ABŞ-ın saziş pozuntularına xəbərdarlıq edib: İranın baş danışırcısı və parlament spikeri Məhəmməd Baqir Qalibaf Vaşinqtonun memorandumdakı pozuntularına qarşı dözümsüzlük göstərəcəyini deyib. X platformasında açıqlamasında "pis niyyət, müqavilə pozuntusu və həddindən artıq tələblərə" "sarsıdıcı cavab" veriləcəyini vurğulayıb. Bildirib ki, müharibə dövründə İranın rəqibləri artıq xəbərdarlıq alıb, təkrar olarsa daha sərt reaksiya olacaq.

ABŞ-da

• Şumer Trampı razılaşma üzərindən tənqid edib: Demokrat Senatın azlıq lideri Çak Şumer ABŞ-ın "Trampın bacarıqsızlığı, eqosu və faktlara qulaq asmaması səbəbindən daha pis vəziyyətdə olduğunu" söyləyib. O, Demokratların İrana hər hansı maliyyə yardımı göstərməyəcəyini bildirib: "Demokratlar Trampın İrana 300 milyard dollar göndərməsinə yardım etməyəcəklər." Memorandumun tənqidçiləri sənəddə İranın bərpası üçün 300 milyard dolların nəzərdə tutulduğunu iddia edir. Lakin Tramp və yüksək səviyyəli ABŞ rəsmiləri bu iddiaları təkzib edir, deyirlər ki, sərmayə İranın qonşuları və digər iştirakçı ölkələrdən gələcək.
• Tramp administrasiyası sazişi müdafiə edir: Vaşinqtondan Mayk Hanna bildirir ki, Respublikaçıların sərt qanadı memorandumda İranın çox güzəştlər aldığı, xüsusilə neft ixracı ilə bağlı sanksiyaların dərhal ləğv olunduğunu tənqid edir. Tramp administrasiyası bu tənqidlərə qarşı çıxaraq, ABŞ maraqlarına uyğun hərəkət etdiyini vurğulayıb. Hanna qeyd edib ki, rəsmilər ABŞ vəsaitinin İrana göndərildiyi iddialarına həssas yanaşır. Vits-prezident Cey-Di Vens "ABŞ dollarının heç bir qəpiyi İrana getmir" deyib. Vens razılaşmanın mühafizə tədbirləri ehtiva etdiyini, İranda riayət edilməsindən asılı olduğunu və sanksiyaların yüngülləşdirilməsinin nüvə danışıqları ilə əlaqəli olduğunu bildirib.
• ABŞ İsraili Livanın şərtlərinə əməl etməyə çağırır: ABŞ vitse-prezidenti Cey-Di Vens İsrailə "çox sərt" mesajlar verib. Bu sözlər iran sazişinə qarşı İsrail rəsmiləri və pro-israil qrupların tənqidləri fonunda səslənib. Məlumatda bildirilir ki, memorandumda Livanın razılaşmanın bir hissəsi olduğu göstərilir və İsrail orada hərbi əməliyyatları dayandırmalıdır. Bu şərt pro-israil qanunvericilərin narazılığına səbəb olub. Lakin Tramp administrasiyası Livanın sənədə daxil edilməsini müdafiə edir.

İsraildə

• ABŞ-İsrail münasibətləri iran razılaşması üzündən gərginləşir: Siyasi analitik Harlan Ullman ABŞ prezidenti Donald Tramp və İsrailin baş naziri Binyamin Netanyahu arasında razılaşma mövzusunda "böyük fərq" olduğunu deyib. Ullman bildirib ki, "Netanyahu qəzəblidir. Onun məqsədi razılaşmanı pozmaqdır." O, əlaqələri getdikcə "sərt" və "təhlükəli" adlandırıb. Ullman əlavə edib ki, Netanyahu razılaşmaya açıq hücum etməsə də, bunu siyasi gələcəyinə təhlükə sayır, xüsusilə oktyabr seçkilərindən öncə. "Trampın Netanyahuya qarşı çıxaraq, bütün qərarların ona məxsus olduğunu deməsi bu payız keçiriləcək seçkilərdə Netanyahuya rəqibə dəstək yaranmasına səbəb olur," o deyib.