Kanadadakı anbar işçiləri ilk kollektiv müqaviləni Walmart ilə imzalayıb. Bu, işçi təşkilatçıları tərəfindən “tarixi və güclü addım” kimi qiymətləndirilir.

Amma birliyə görə, uzun müddət təşkilatlanmaya qarşı çıxan bu korporasiya ilə razılaşma ölkədə başlıca işəgötürənlərin təşkilatlanması üçün başlanğıc məqamdır.

May ayında Ontario vilayətinin Mississauga şəhərində işçilər Walmart ilə əmək müqaviləsi bağlayıb. Müqavilə əməkhaqqının artırılmasını, iş şəraitinə zəmanət verilməsini və qeyri-ədalətli əmək təcrübələri ilə bağlı iddiaların həlli üçün birdəfəlik ödənişi ehtiva edir.

Kanadanın ən böyük özəl sektor əmək birliyi Unifor-un prezidenti Lana Peyn bildirib ki, “bu üzvlər iş yerində demokratiya yaratmaqda qərarlı idilər və məqsədlərinə sadiq qaldılar. Onların cəsarəti və qətiyyəti, dünyanın ən böyük korporasiyalarından biri ilə kollektiv danışıqlar aparmaq qərarı onlara əmək tarixində yer qazandırıb”.

Mississaguadakı yüksək həcimli paylama anbarında çalışan işçilər 2024-cü ildə təşkilatlanmağa qərar verib. Müqavilə üzərində razılaşmanın əldə olunması iki il çəkib.

Peyn deyib ki, qələbə işçilərin ən çox təsir göstərə biləcəyi iş yerlərini hədəf alan məqsədyönlü strategiyanın nəticəsidir. Keçmişdə pərakəndə satış məntəqələri təşkilatlanmışdı, lakin 100-dən çox fiziki mağazaya məhsul təmin edən və onlayn sifarişləri idarə edən güclü paylama mərkəzləri hələ təşkilatlanmamışdı.

O əlavə edib: “Təchizat zəncirinin tamlığını hədəf almağa ciddi səy göstərməli olduğumuzu düşündük. Bu qələbə anbar sektorunda təkan yaradacaq”.

Mississauga nümunəsində Walmart bölgədəki digər işçilərin əmək haqqını artırsa da, təşkilatlanmış paylama mərkəzində belə etməyib. Yeni kollektiv müqaviləyə görə Walmart qeyri-ədalətli əmək təcrübəsi ilə bağlı iddianı həll etmək üçün birdəfəlik ödəniş edəcək. Şirkət mövzu ilə bağlı şərh verməyib.

Peyn vurğulayıb ki, iqtisadiyyatın son illərdəki sürətli dəyişməsi texnologiya və elektron ticarət şirkətlərinin gücünü artırıb və bu, işçilərin təşkilatlanmasının formasını dəyişir.

O deyib: “Əmək qanunlarımız kütləvi korporasiyalarla mübarizə apara bilməyəcək şəkildə qurulmayıb və sistemdə çaşqınlıq yaradır. Bu vəziyyəti 70 il əvvəl avtomobil, polad və mədən işçilərinin əldə etdiyi yeniliklərlə müqayisə etmək olar”.

Unifor artıq ikinci cəbhə açıb: Britaniya Kolumbiyasında yerləşən Amazon müəssisəsində, burada qanunlar təşkilatlanmış işçilər üçün daha əlverişlidir.

Britaniya Kolumbiyasının əmək şurası Amazonun bu müəssisədə çalışanlara planlaşdırılmış əmək haqqı artımını qanunsuz olaraq verməməsini müəyyən edib. Buna baxmayaraq, regiondakı digər Amazon müəssisələrində əməkhaqqı artırılıb. Şirkət 1 milyondan çox geri ödənilməmiş əmək haqqını ödəməli ola bilər.

Amazon bildirir ki, əmək kodeksini düzgün başa düşməyib və “anbar əməkdaşlarının maaşını dəyişdirməyi önlədiyini zənn edirdi”.

Amma əmək şurasının qərarı göstərir ki, həmin işçilər yenilənmiş kompensasiyanı mümkün qədər tez alacaq.

Amazon-un sözçüsü Eileen Hards deyib: “Bu yenilikləri edə bildiyimiz üçün məmnunuq. İşçilərimizə qayğı göstərmək həmişə prioritetimiz olub. Qanuni prosesləri izləməklə və birliyə yaxşı niyyətlə danışıqları davam etdirməklə bunu təsdiq edirik”.

İki tərəf müqavilədə razılığa gəlmədikdə, Britaniya Kolumbiyasının əmək kodeksi hökumətə həyata keçirmək üçün ilkin müqavilə tətbiq etmək səlahiyyəti verir.

Yaxınlarda müstəqil vasitəçi Amazon-un ilkin müqavilə danışıqlarının pozulması məsuliyyətini müəyyən edib və problemin məcburi vasitəçilik-arbitraj yolu ilə həllini tövsiyə edib.

İqtisadçı, Future Work Mərkəzinin direktoru Jim Stanford deyib ki, Amazon və Walmart qiymətləri müəyyən etmədə böyük hakimiyyətə malikdirlər – həm istehlakçılar, həm də təchizatçılar və işçilər baxımından.

O vurğulayıb: “Walmart dünyanın ən gəlirli şirkətlərindən biridir, amma çoxsaylı işçilərinin ərzaq almaq üçün ərzaq banklarına müraciət etməsi təəccüblüdür. Amma birliyə və müqaviləyə malik işçilər yaratdıqları sərvətdən daha ədalətli pay əldə etmək imkanı qazanırlar”.

Stanford əlavə edib ki, son illərdə işçilər işəgötürənlərinin onlardan sui-istifadə edə biləcəyini, işlərin təhlükəli və maaşların aşağı olduğunu anlayıblar. Bu səbəbdən, çətinliklərə baxmayaraq, yaxında daha çox birliyin yaranacağı gözlənilir.

O qeyd edib: “Dünyada işçilər illərdir Walmartın mənfəətindən yüksək əməkhaqqı və daha yaxşı iş şəraiti üçün mübarizə aparırlar. Bu, David ilə Qoliatın mübarizəsi kimidir, çünki Walmartın gücü və anti-birlik mövqeyi var. Amma Walmart ilə kollektiv müqavilə aydındır. Bu, iş həyatını köklü şəkildə dəyişdirir və işçilərə böyük təsir göstərəcək”.