BMT Baş Assambleyası cümə günü bir neçə Afrika ölkəsinin təşəbbüsü ilə onların qitəsini daha böyük göstərən, Şimali Amerika və Avropanı isə kiçildən, dünya coğrafiyasını daha doğru əks etdirən yeni xəritəni qəbul etmək üçün qətnamə qəbul edib.

Qətnamə 164 ölkə tərəfindən dəstəklənib, ABŞ əleyhinə, altı başqa ölkə isə bitərəf qalıb.

Yeni xəritə — Bərabər Yer kartoqrafik proyeksiyası adlanır — qitələrin ölçülərinin daha düzgün təqdimatını verir. Qətnamədə bildirilir ki, bu xəritə dünyanın kartoqrafik təmsilində dəqiqliyi artırmaq üçün məqsədəuyğun seçimdir.

Qətnamə üzv ölkələri ənənəvi Merkator proyeksiyasını tərk edib yeni xəritəni qəbul etməyə çağırır. Merkator proyeksiyası 1569-cu ildə flaman kartoqrafı Qerardus Merkator tərəfindən dəniz naviqasiyası üçün hazırlanıb.

Təşəbbüskar ölkə Tqo xarici işlər naziri Robert Dussey BMT-də çıxışında xəritələrin dünyanı anlamağımıza təsir etdiyini, təhsilə yol göstərdiyini, təsəvvürü qidalandırdığını və kollektiv təsəvvürlərə təsir etdiyini qeyd edib. O bildirib ki, xəritələr heç vaxt neytral ola bilməz və təhrif edilmiş təsvirlərin nəsillər boyunca ötürülməsi riski daşıyır.

Təhrif edilmiş təsvir

Merkator proyeksiyası torpaq kütlələrinin formalarını və bucaqlarını düzgün göstərməyə yönəlib, amma onların nisbi ölçüləri tez-tez səhv olurdu. Bu, üçölçülü kürəni ikiölçülü xəritəyə çevirmək çətinliyi ilə bağlıdır.

O, şimal bölgələrini şişirdir, ekvatorial bölgələri isə sıxışdırır. Bu, Avropa və Şimali Amerikanın daha iri, Afrika və Cənubi Amerikanın isə kiçik görünməsinə səbəb olurdu.

2018-ci ildə kartoqraflar qrupu Bərabər Yer proyeksiyasını təqdim etdi. Bu xəritə Afrikanı, Latın Amerikası, Cənubi Asiya və Okeaniyanı xeyli böyük göstərir.

Qətnaməni dəstəkləyən və yeni xəritənin tərəfdarı olan Fransa xarici işlər nazirliyi cümə günü Merkator proyeksiyasını tərk edəcəyini açıqlayıb.

Fransa Xarici İşlər naziri Jan-Noel Barro bildirib ki, Merkator xəritəsində ABŞ, Rusiya və Çin Afrika, Latın Amerikası və Cənub-Şərqi Asiyaya nisbətən özlərini vizual olaraq həddindən artıq böyük göstərir. Qrenlandiya isə Afrika qədər böyük görünür.

Jan-Noel Barro qeyd edib: "Xəritələri dəyişmək dünyanı dəyişmir. Amma təhrif olunmuş təsviri düzəltmək artıq həqiqət aktıdır."

Bu təşəbbüs Fransa Afrikayla, xüsusilə keçmiş koloniyalarla mürəkkəb münasibətlərini yaxşılaşdırmağa çalışdığı bir dövrdə ortaya çıxıb.