Avropanın bir çox yerlərində temperatur 40 dərəcədən yüksəkdir və milyonlarla insan istilərin təsiri altında yaşayır. Gecələrin də isti keçməsi bərpa prosesini çətinləşdirir.

Çoxları günəşdən qorunmaq üçün günəş kremi istifadə etməyin vacib olduğunu qəbul etsə də, xüsusilə sosial mediada bu kremlərin ziyanlı ola biləcəyi ilə bağlı fikirlər ortaya çıxır.

Əsas müzakirə mövzusu günəş kreminin dəridə xərçəng riskini artırıb-artırmaması ətrafındadır.

Bu müzakirə yeni deyil, lakin qlobal istiləşmə və ekstremal hava şəraitinin gündəlik həyatın bir parçası olması ilə daha çox gündəmə gəlir.

Dəri xərçəngi riski günəş kremi ilə artır?

Bəzi iddialara görə, Milli Xərçəng İnstitutunun məlumatına əsasən, 1940-cı ildən sonra günəş kremi istifadəsi melanomanın 200 faiz artmasına səbəb olub.

Bu iddialar sosial mediada yayılır və günəş kremini bədənin günəş şüalarını düzgün qəbul etməsinə mane olan "zəhər" kimi təqdim edir.

Fakt yoxlaması: Bu fikirlər yanlış və yanıltıcıdır.

Bəzi tədqiqatlar göstərir ki, müntəzəm günəş kremi istifadəsi melanomanın yaranma riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.

Konektikut Dövlət Sağlamlıq Departamentinin ictimai məlumatlar üzrə əməkdaşı Britani Şaefer bildirib: "Heç bir elmi dəlil yoxdur ki, günəş kremi xərçəng riskini artırsın".

Şaefer 2025-ci ildə DW ilə söhbətində günəş kremi istifadəsinin çox olduğu ölkələrdə dəri xərçəngi hallarının daha çox olması iddialarını əsassız sayıb.

Digər tərəfdən, ABŞ Milli Xərçəng İnstitutu 1940-cı ildən bəri melanomanın 200 faiz artdığını söyləməyib. Mövcud məlumatlar 1975-ci ildən başlayır və orada melanomanın artımı 220 faizdən çoxdur. Amma bu artımla günəş kremi istifadəsi arasında əlaqə sübuta yetirilməyib.

Melanomanın artmasının səbəbləri

2023-cü ildə ABŞ, Almaniya, İsveçrə və Macarıstan alimlərinin iştirakı ilə aparılmış tədqiqatda melanomanın artmasının müxtəlif səbəbləri göstərilib:

• Daha çox halın sənədləşdirilməsi
• İnsanların günəşdə daha çox vaxt keçirməsi
• İqlim dəyişikliyi, xüsusən ozon təbəqəsinin azalması və ultrabənövşəyi şüa indeksində dəyişikliklər
• Günəş kreminin düzgün istifadə edilməməsi

Bir neçə ölkədə aparılan sorğular göstərir ki, insanlar günəş kremindən tövsiyə olunan qaydada istifadə etmirlər.

Almaniyada keçirilən sorğuda iştirak edənlərin 51 faizi 2024-cü ildə yalnız yayda və ya birbaşa günəş altında olduqda günəş kremi istifadə etdiyini, 17 faizi isə heç istifadə etmədiyini deyib.

ABŞ-da aparılan sorğu isə göstərib ki, 30 faizdən çox yetkin şəxsin günəş kremindən istifadəsi yoxdur.