ABŞ və İran münaqişəsini bitirmək və Hörmüz Boğazını yenidən açmaq məqsədilə razılaşma elan etdikdən sonra neft qiymətləri kəskin azalıb. Bazarlar yaxın vaxtlarda enerji axınının bərpasını qiymətləndirib.

Lakin sənaye ekspertləri xəbərdarlıq edir ki, Yaxın Şərqdə neft və qaz hasilatı, emal və ixrac infrastrukturu müharibə öncəsi səviyyəyə qayıtmaq üçün uzun müddət tələb edir və bu aylarla yox, illərlə davam edə bilər.

Razılaşmanın Dərhal Təsiri

ABŞ Prezidenti Donald Tramp deyib ki, aylarca İranın faktiki bağladığı Hörmüz Boğazı cümə günündən etibarən yenidən açılacaq. O, ABŞ-ın İran limanlarına qarşı blokadanı da dayandıracağını bildirib.

İranın Xarici İşlər Nazirliyi müavini Kazem Qəribabadi açıqlayıb ki, daha geniş münaqişəni əhatə edən, sanksiyaların aradan qaldırılmasını da içərisinə alan danışıqlar 60 günlük atəşkəs müddətində keçiriləcək.

Neft İstehsalının Bərpası Uzun Sürəcək

Səudiyyə Ərəbistanı, İraq, Küveyt və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri kimi böyük Körfəz ölkələri Hörmüz Boğazının bağlanması səbəbindən gündəlik milyonlarla barel neft hasilatını azaldıblar.

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatına görə, gündə 14 milyondan çox barel neft hələ də hasil edilmir ki, bu da qlobal neft tələbatının təxminən 14 faizini təşkil edir.

İraqda bəzı hasilat obyektləri fəaliyyətin bərpası qərarından sonra bir neçə gün içində işə düşə bilər, digər obyektlərin bərpası isə daha uzun zaman aparacaq.

Wood Mackenzie şirkətinin analitikləri bildirir ki, operatorlar planlı və nəzarətli artırma rejimi seçsələr, Hörmüz Boğazının bağlanmasından təsirlənmiş yataqlar üç ay ərzində əvvəlki hasilatın 70 faizinə, altı ay ərzində 90 faizinə qayıda bilər. Qalan təxminən 1 milyon barel gündəlik hasilat isə daha çox vaxt tələb edəcək.

Emal Sənayesində Yeni Maneələr

Münaqişə bölgədə emal fəaliyyətini də ciddi zərər vurub.

Sənaye monitorinq şirkəti IIR-in hesablamalarına görə, mayın əvvəlinə qədər gündəlik 3,52 milyon barel emal gücü dayandırılıb ki, bu da qlobal gücün təxminən 3,5 faizini təşkil edir.

Qoruyucu tədbir kimi bağlanan emal obyektləri həftələr ərzində yenidən işə salına bilər, lakin zərər çəkmiş sahələr təmir üçün geniş işlər tələb edir.

Mayın əvvəlində "Vitol Bahrain" şirkətinin tədqiqat rəhbəri Bader Nuruddin bildirib ki, Körfəzdəki neft emalı zavodları 40-60 gün ərzində tutumlarının 90-95 faizini bərpa edə bilər.

Tədqiqat şirkəti "Rystad Energy" hesablayır ki, Yaxın Şərqdə təmir işlərinə ümumilikdə təxminən 46 milyard dollar xərclənəcək. Bu xərclərin ən böyük hissəsi neft emalı və petrokimya sahələrinə aid olacaq.