ABŞ kənd təsərrüfatı və səhiyyə rəsmiləri 1966-cı ildən sonra ilk dəfə ölkədə aşkarlanan ət yeyən parazitin qarşısını almaq üçün plan hazırlayıblar.

Yeni Dünya Sarmalqurdu epidemiyasının qarşısını almaq üçün yüzlərlə milyon genetikcə dəyişdirilmiş sterilləşdirilmiş milçək buraxılması nəzərdə tutulur. Ancaq ekspertlər sterilləşdirilmiş milçəklərin sayının sarmalqurd populyasiyasını dərhal dayandırmaq üçün kifayət etmədiyini bildirirlər.

Digər tədbirlər arasında ABŞ-ın cənub sərhədində ilk infeksiya ərazisində nəzarət zonası yaratmaq və paraziti aşkar etmək üçün xüsusi təlim keçmiş itlərdən istifadə etmək var.

İnsanlar üçün təhlükə azdır, lakin maldarlar epidemiyanın mal ət bazarına ciddi təsir göstərə biləcəyindən narahatdırlar.

Sarmalqurdlar parazit milçəklərin bir növüdür. Dişi milçəklər hərarətli canlıların və insanların açıq yaralarında və selikli qişalarında yumurta qoyur. Yumurtalar çatladıqda larvalar canlı ətə girərək, müalicə olunmadıqda sahibini öldürür.

Çərşənbə günü ABŞ rəsmiləri 60 ildən sonra ilk yoluxmanı üç həftəlik buzağının göbək nahiyəsində larvaların tapılması ilə aşkar etdiklərini açıqlayıblar. Hadisə Texas ştatının La Pryor şəhərində baş verib, şəhər Meksika sərhədindən təxminən 48 km (30 mil) aralıdır.

ABŞ Kənd Təsərrüfatı Departamentinin (USDA) məlumatına görə, rəsmilər 20 km diametrində nəzarət zonası yaradıb və ərazidə karantin, hərəkət məhdudiyyətləri və monitorinq tədbirləri tətbiq edirlər.

Sarmalqurd larvalarından inkişaf edən milçəklər qısa məsafə uça bilir. Uzun məsafəyə yayılmaları əsasən insanlar tərəfindən daşınmaları ilə mümkündür. 1966-cı ildən bəri ABŞ-da az sayda yoluxma halı qeydə alınıb, turistlərin paraziti ölkəyə gətirməsi ilə, lakin daha geniş epidemiyalar olmayıb.

ABŞ və Latın Amerikası rəsmiləri son 60 il ərzində sarmalqurdlarla mübarizə aparır, lakin çox böyük uğur əldə edilmir.

Mübarizənin bir yolu dişi milçəklərin yalnız bir dəfə cütləşməsi və qoyduqları yumurtaların mayalanmaması səbəbindən yüzlərlə milyon sterilləşdirilmiş sarmalqurd milçəklərinin buraxılmasıdır.

Steril Milçək Texnikası adlı metod illərdir müxtəlif milçək növlərinin, o cümlədən meyvə milçəyi və ağcaqanadların populyasiyasını nəzarətdə saxlamaq üçün tətbiq edilir. Bu üsulda milçəklər möhürlü məkanda çatladılır, radioaktiv şüalara məruz qalaraq sterilləşdirilir və sonra açıq havaya buraxılır.

Rəsmi şəxslər bildirirlər ki, epidemiyanın qarşısını almaq üçün həftədə 600 milyon sterilləşdirilmiş milçək yetişdirmək lazımdır.

Hazırda ABŞ və Meksikadakı müəssisələr yalnız həftədə təxminən 100 milyon sterilləşdirilmiş milçək istehsal edə bilir.

ABŞ Kənd Təsərrüfatı naziri Bruk Rollins cümə axşamı bildirib ki, yoluxmuş buzağı aşkarladıqdan sonra fevraldan bəri təyyarə ilə həftədə 4 milyon, quru yolla isə əlavə 4 milyon sterilləşdirilmiş milçək buraxılıb.

Rollins deyib: "Bu parazitin ölkədə yayılacağına dair heç bir səbəb yoxdur."

Amma tənqidçilər, o cümlədən Texasdakı maldarlar tədbirlərin yetərsiz olduğunu düşünür, bəziləri isə problemə lazımi diqqət verilməməsində Tramp administrasiyasını ittiham edirlər.

Son dəfə ABŞ mal-qarasına epidemik təhlükə 1970-ci illərdə olub, lakin o vaxt ölkədə sarmalqurd aşkar edilməyib.

Steril milçəklərin tətbiqi Panama ilə Kolumbiyanın sərhədində, sıx meşəlik olan Darien Boğazının cənubunda sarmalqurd sayını geri itələyib. Texas A&M Universitetindən entomoloq Sonya Svigerin sözlərinə görə, o dövrdə Mərkəzi Amerikada hər həftə 500-700 milyon sterilləşdirilmiş milçək buraxılırdı.

Lakin son illərdə sarmalqurdlar yenidən şimal istiqamətində yayılır. 2022-ci ildə Panamada halların sayı kəskin artıb, ardınca digər Mərkəzi Amerika ölkələrində də müşahidə olunub. 2024-cü ilə qədər onlar Meksikada aşkar edilərək ABŞ-a yaxınlaşırlar.

ABŞ Xəstəliklərin Profilaktikası və Nəzarət Mərkəzlərinin (CDC) məlumatına görə, son epidemiyada insanlarda 2 min 70 sarmalqurd hadisəsi qeydə alınıb.

Demokratlar əvvəllər görülən tədbirləri gecikmiş və ləng hesab edərək tənqid ediblər. Onlar Mərkəzi Amerikada sarmalqurd izləmə proqramını qoruyan ABŞ Beynəlxalq İnkişaf Agentliyinin (USAID) ləğv edilməsini Trampun qərarı ilə əlaqələndirirlər.

Texas Dövlət Kənd Təsərrüfatı Komissarı Sid Miller federal hakimiyyəti "ləyən, bürokratik və natamam cavab verməkdə", bu zərərvericinin sərbəst şəkildə Meksikadan ABŞ-a daxil olmasına imkan yaratmaqda günahlandırıb.

Miller federal rəsmilərdən həşərat tələləri tətbiq etməyi tələb etsə də, onlar cümə axşamı keçirilən mətbuat konfransında bu üsulun sarmalqurdların qarşısını almaqda təsirsiz olduğunu və insanlara, təbiətə xərçəng yarada bilən kimyəvi maddələr istifadə etdiklərini qeyd edərək rədd ediblər.

Kənd Təsərrüfatı naziri Bruk Rollins cümə axşamı jurnalistlərə bildirib ki, sarmalqurdların şimala doğru yayılması "açıq sərhəd" siyasətləri və mal-qaranın qaçaqçılığı ilə bağlıdır.

O, həmçinin Meksika hökumətini cavab tədbirlərində yetərsiz qalmaqda günahlandırıb.

Tədbirlər çərçivəsində ABŞ sərhədlərində sarmalqurdu aşkar edə bilən itlər yerləşdirilib. Bu xüsusi təlim keçmiş itlər gömrük və sərhəd mühafizəsi orqanları ilə USDA tərəfindən işə götürülüb və "Beagle Brigade" adlanır.

Rəsmi şəxslər bildirirlər ki, maldarlar heyvanların yaralarını örtməklə parazitin yayılmasının qarşısını almalıdır.

Hər kəs özünü və ev heyvanlarını yoxlamalı, hər hansı parazit aşkar etdikdə dərhal rəsmilərə məlumat verməlidir.

Sarmalqurdlar əsasən daha isti iqlimdə yaşayır, lakin iqlim dəyişikliyi səbəbindən şimala doğru irəliləyə bilirlər. Onlar Amerikaların tropik bölgələrindən gələndir və invaziv növ hesab olunmur, Sonya Sviger qeyd edib.