Mükafat qazanmış Yamaykalı rejissor Sosiessia Nixonun yeni filmi ölkədə hələ də davam edən qərb Afrika mənşəli sehr və ruhani şəfa ənənəsi olan obeah inancını işıqlandırır.

Nixonun uzun metrajlı triller filmi Stew Peas Yamaykalı detektiv Tessa haqqındadır. O, köhnə qətl işi ilə bağlı obsesiyaya qapılıb.

Tessanın həyatı pozulur, çünki onun əri Nili yeni qulluqçusu Marsiyaya sehrlənib. Hekayənin qaranlıq tərəfi odur ki, Marsiya Nilin yeməyinə – yaşıl lobya və ət şorbasına menstruasiya qanını gizli şəkildə qatır.

“Film Yamaykada hələ də mövcud olan, qadının ənənəvi lobya və ət şorbasına öz menstruasiya qanını qatmaqla kişini özünə bağlamaq inancını əks etdirir,” deyə Nixon bildirib.

Nixon ümid edir ki, film xristianlıqla Yamaykada kolonizatorlar tərəfindən 1700-cü illərdə qadağan olunmuş, amma bu gün də gizlicə tətbiq edilən obeah inancı arasındakı gərginlik barədə dialoqun başlanmasına səbəb olacaq.

“Lobya şorbası ilə kişini bağlamaq Yamaykada hələ də tabu mövzusudur. Mən bu barədə müzakirə açmaq istədim və bu inancı dərindən araşdırmaq niyyətindəyəm. Yamaykalılar deyir ki, inanmaq həm öldürür, həm də şəfa verir, yəni hansı inanca sahib olsan, o baş verir. Bu, həqiqətən işləyir?”, Nixon söyləyib.

Yamaykanın cənub-şərqində, bəzən “obeah rayonu” adlandırılan sakit St Thomas bölgəsindən olan Nixon, yaşadığı təcrübələrdən ilham aldığını deyib.

“St Thomasda böyüyərkən çox obeahla rastlaşmışam,” Nixon bildirib.

Film istehsalçısı və aktyor Ava İql Braun, kim ki Yamaykada Black River film festivalını yaradıb, deyib ki, film Karib xalqlarına xitab edir. “Filmimiz Yamaykalıları formalaşdıran çox şeyləri əhatə edir – xüsusilə xarici diasporada yaşayanlar üçün… bu, sanki sizi evinizə qaytarır.”

Filmdə rol alan Braun əlavə edib: “İndi bəlkə də bəzi kişilər qadınlarına şübhə ilə baxıb soruşacaq: ‘Şorbama nə qatdın?’ Amma ciddi şəkildə oğluma dedim ki, qadın tərəfindən hazırlanmış lobya şorbası yeməsin!”

Yamaykalı mədəniyyət tədqiqatçısı və UWI-nin İdealların Bərpası Mərkəzinin direktoru Soncah Stenli Niaah, lobya şorbası inancının Afrikalıların təbiətə və menstruasiya qanına verdiyi mənəvi qüvvəyə əsaslandığını bildirib. Mənə görə, qırmızı lobya qanı gizlətməklə sehrli təsiri maskalayır.

Stenli Niaah Afrika ruhaniyyət formalarının çox vaxt yanlış başa düşüldüyünü, Avropa kolonistlərinin onları müqavimət və üsyanlarla əlaqələndirərək pis adlandırdığını vurğulayıb.

“Bu bölgənin insanları afrikan mənşəlidir və qanımızda geniş Afrikalı ruhaniyyət panteonu var... Lakin Afrika ruhaniyyəti hazırda diqqət və təhsil görmür, özümüzdən qorxuruq, onu unudurq,” deyə o qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, xristianlıq və Afrika ruhaniyyəti arasında dərin və davamlı gərginlik mövcuddur. Əsaret kilsə tərəfindən təsdiqlənib. Karib ölkələrində əsarətdə olan insanların toplaşmaması, tanrılarına sitayiş etməməsi və üsyan planlamaması üçün qanunlar tətbiq olunub və bu qanunlar indi də qüvvədədir. Yamaykada Obeah Aktı hələ ləğv edilməyib.

Stenli Niaah deyib ki, Yamayka bölgə, icma və mədəniyyətləri həmişə açıq və cəsarətlə təmsil edən filmlər çəkilməlidir, məsələn Melissa qasırğasından sonra bərpa məsələləri daxil.

Bu il Black River şəhərində keçirilən film festivalını Melissa qasırğası ləğv etdikdən sonra Braun Stenli Niaahın fikirlərini dəstəkləyib və Stew Peas filmini Yamayka yaradıcılıq sənayesinin bərpası üçün “ümid şüası” adlandırıb.

“Bu il Black River film festivalını təxirə salmalı oldum, bu böyük itki idi. Çünki bu festival Yamayka sənətkarlarının qlobal şəbəkələrlə, məsələn Canal+ və Netflix ilə əlaqələr qurması üçün başlanğıc idi,” o deyib.

“Qasırğa çox şeyi dağıtdı! İnfrastruktur, avadanlıq və bəzi insanların ümidini sildi. Buna görə belə layihələr vacibdir. Onlar Yamaykalıların dözümlülüyünü göstərir və dünyaya bildirir ki, biz hələ də musiqi və film istehsalına davam edirik; əyləncəyə Yamaykaya xas yaşıl, qızıl və qara rəng qatırıq.”

Yamaykanın film komissarı Ceki Ceklin Cekson deyib ki, Stew Peas kimi filmlər Yamaykanın yaradıcılıq sənayesinin dözümlülüyünün, zəka və iradəsinin güclü sübutudur.

“Davam etmək və Yamaykanın işə açıq olduğunu göstərmək vacibdir. Bu siqnal beynəlxalq istehsalların Yamaykaya qayıtmasına səbəb olur ki, bu da iş yerlərinə və film istehsalının xərclərinə müsbət təsir göstərir,” o əlavə edib.