Rusiyanın ilk dəfə olaraq Yaponiyanın şimal ucunda yerləşən mübahisəli Kuril adalarından birinə keçən həftə etdiyi səfər Tokioda qəzəblə qarşılanıb.

Yaponiyanın baş naziri Sanae Takaichi sosial mediada səfəri "tamamilə qəbuledilməz" adlandırıb. O, adaları "Şimal Əraziləri" kimi tanıdaraq onların əsasən Yaponiyanın hissəsi olduğunu vurğulayıb.

Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi isə adaların ölkənin ayrılmaz hissəsi olduğunu açıqlayıb.

Kuril adaları 1945-ci ilin avqustun 15-də Yaponiyanın II Dünya Müharibəsində təslim olmasından iki həftə sonra Sovet qoşunları tərəfindən ələ keçirilib. Burada yaşayan 17 min 300 yapon sakini növbəti il evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb.

Putin adaların Yaponiyanın Etorofu adlandırdığı İturup adasında məktəb, xəstəxana və sənaye obyektlərini ziyarət edib. Bu səfər Yaponiyanın II Dünya Müharibəsində təslim olmasının 81-ci ildönümündən cəmi iki gün əvvəl gerçəkləşib.

"Bu, açıq şəkildə Yaponiyaya mesaj idi," deyə Tokiodakı Temple Universitetinin beynəlxalq münasibətlər üzrə professoru, Rusiya məsələləri üzrə mütəxəssis Ceyms Braun bildirib.

"Rusiya Yaponiyanın Ukraynaya dəstəyindən və Tokionun NATO-nun Avropa üzvləri ilə əməkdaşlığının möhkəmlənməsindən narazıdır," o, deyib.

Braun əlavə edib ki, "bunlara görə Yaponiyanı cəzalandırmaq istəyirlər. Həmçinin, bu səfər Rusiyanın siyasi müstəvidə vətənpərvər dəstəyini artırmaq məqsədi daşıyır."

Rusiya və Yaponiyanın uzunmüddətli ərazi münaqişəsi

Yaponiyanın əvvəlki hökumətləri adaların qanunsuz ilhaq edildiyini həmişə bildiriblər. Bu münaqişə iki ölkə arasında rəsmi sülh müqaviləsinin imzalanmamasına səbəb olub.

1991-ci ildə Sovet İttifaqı dağıldıqdan sonra iqtisadi böhran Yaponiyada Moskvanı adaları qaytarmağa razı sala bilmək ümidi yaradıb. Buna qarşılıq iqtisadi yardım və ya regionun birgə inkişafı təklif olunurdu.

Keçmiş baş nazir Şinzō Abe bu məsələdə yapon liderləri arasında ən fəal sayılırdı. O, Putinin fikrini dəyişmək üçün bir neçə dəfə onunla görüşüb.

Lakin bütün diplomatik səylər nəticəsiz qaldı. Çünki Rusiya 2020-ci ildə konstitusiyasını dəyişərək xarici dövlətə ərazi verilməsini qadağan etdi. Moskva-Yaponiya münasibətləri 2022-ci ilin fevralında Ukraynaya genişmiqyaslı müdaxilədən sonra daha da pisləşib.

Tokyonun Vaseda Universitetindən siyasət üzrə professor Toşimitsu Şigemura deyib ki, bu son hadisələr Yaponiyanın adalarla bağlı məqsədlərinə böyük zərbə vurub.

"Tokio Rusiya səfirini çağıraraq rəsmi etiraz edib, lakin Ukrayna müharibəsinə görə artıq qüvvədə olan sanksiyalara əlavə təzyiq göstərmək çətindir," o, vurğulayıb.

Şigemura əlavə edib ki, Yaponiya Rusiyadan enerji idxal edir və İranla olan vəziyyət bunu daha da vacib edib, bu isə Tokionu zəif vəziyyətdə qoyur.

Putin Yaponiyanı sınayır

Şigemura düşünür ki, Putin – bəlkə də Çin və Şimali Koreya ilə birlikdə – bölgədə təhlükəsizlik məsələlərində sərt mövqe tutan baş nazir Takaichini zəiflətməyə çalışır. O, bildirib ki, Putin Takaichinin daxili populyarlığının zəiflədiyini bilir və ehtimal edir ki, yapon lider səfərə yalnız etirazla cavab verəcək.

Yaponiya Kuril adalarına Putinin səfərini pisləyir

Şigemura əlavə edib ki, Rusiyanın dəyişdirilmiş konstitusiyası və dövlət təbliğatı ilə güclənən milli ruh adaların yenidən Yaponiyanın nəzarətinə qayıtmasını demək olar ki, mümkünsüz edir.

"Putin indi zəif ola bilər, amma Çin və Şimali Koreya ilə əməkdaşlıq edərək Takaichini çətin vəziyyətə salır. Onun seçimi azdır," o qeyd edib. "Putin getsə belə, yeni Rusiya hökumətinin adaları qaytarmaq istəyi olmayacaq."

Braun razılaşaraq bildirib ki, bəzi həyəcanlanan şərhçilər Putinin Kreml rəhbərliyindən getməsini fürsət sayırlar, amma Rusiyanı kim idarə edərsə-etsin, Yaponiyanın ərazi maraqlarını qəbul etməyəcək.

"Sovet İttifaqı dağılanda və sonrakı iqtisadi çətinliklərdə belə bu baş vermədi və mən yeni rus liderinin adaları qaytarmaq addımı atacağını gözləmirəm," deyə o əlavə edib.