ABŞ-da 100 minlərlə federal elmi işçi və iqlim, dəniz və hava şəraitinin monitorinqinə ayrılan vəsait Trampın siyasətləri nəticəsində azalıb. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu, ölkənin iqlim tədqiqatları üzrə dünya liderliyinin itirilməsinə səbəb olur. Buna baxmayaraq, bir qrup əvvəlki dövlət işçiləri maliyyəni təmin edərək iqlim dəyişikliklərinin reallıqlarını izləmək məqsədilə yeni sayt açıblar.

Climate.us saytı kimi tanınan platforma NOAA-nın Climate.gov saytının keçmiş işçiləri tərəfindən yaradılıb və "düzgün, əlçatan və elmi cəhətdən ciddi" iqlim məlumatlarına çıxış imkanı bərpa etməyə çalışır. Burada istilik dalğaları, fırtınalar, dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi və digər mövzular əhatə olunur.

Keçmiş əməkdaşlar, Trampın ikinci dəfə prezident olduğu 2025-ci ilin əvvəllərində iqlim saytının bağlanmasından sonra məlumatları qorumağa başlayıblar. Climate.gov saytına qarşı siyasət dəyişiklikləri və maliyyə azalmaları onu siyasi təyinatlı şəxslərin idarə etdiyi başqa NOAA saytına yönləndirib.

Climate.us saytı 2025-ci ildə fəaliyyətə başlayıb və əlavə xəbərlər, mütəxəssis bloqları, məlumat vizuallaşdırmaları və iqlim göstəricilərinə dair hesabatlar təqdim edir. Məzmunun dəqiqliyi könüllü alimlər tərəfindən təsdiqlənir. Sayt həm ABŞ, həm də dünya üzrə minlərlə kiçik bağışla maliyyələşdirilir.

Climate.gov saytının keçmiş redaktoru Rebeka Lindsinin sözlərinə görə, iqlimlə bağlı etibarlı məlumatların siyasətdən asılı olmadan mövcud olması çox vacibdir və ABŞ vətəndaşları belə məlumatlara yüksək maraq göstərir. O, həmçinin iqlim məlumatlarının qorunub saxlanılması üçün beynəlxalq dəstəyin artırılmasından məmnundur.

Tramp administrasiyasının dövlət elminə ayırdığı vəsaitləri kəskin şəkildə azaltması ABŞ-ın bir çox elmi sahələrdə əməkdaşlığını və yenilikçiliyini təhlükə altına qoyur. Aidiyyəti qurumların sayı 18 ay ərzində 12 faiz azalmışdır, lakin bu azalma elmi agentliklərdə 40 faiz olmaqla 118 min iş yerinin itirilməsinə səbəb olmuşdur.

Ətraf mühit və sağlamlıq sahəsindəki qrantlar 79 faiz azaldılıb. Bu vəziyyət tədqiqat sahələrinin sürətlə bağlanmasına və yerli icmaların zərərli təsirlərə - çirklənmiş hava və suya, ekstremal hava şəraitinə və insektlər vasitəsilə yayılan yoluxucu xəstəliklərə daha açıq olmasına gətirib çıxarıb.

Climage.us-un meneceri bildirir ki, bu dəyişikliklər icmaların sağlamlığı və rifahına mənfi təsir göstərir, xüsusilə də elmi dərəcəsi olan 10 min federal işçinin itirilməsi problemi daha da artırır.

Bir çox ekspertlər bildirirlər ki, federal işçilərin ixtisarı dövlətin nüvə sənayesinin tənzimlənməsi, balıqçılığın və insan icmasının qorunması kimi vacib funksiyalarını yerinə yetirməsini çətinləşdirir. Bunlar özəl sektorun öhdəsinə götürməyəcəyi imkanlardır.

Federal işçilər hara gedir?

Climate.gov saytının keçmiş redaktoru Rebeka Lindsey deyir ki, dövlət səhiyyə təminatını itirmək və ya karyera dəyişdirmək kimi problemlərlə üzləşib. O, vətənpərvərlik hissi ilə Climate.us saytını yaratmağa qərar verib.

Onun sözlərinə görə, gənc alimlərin vəziyyəti üzərində ciddi narahatlıq mövcuddur, çünki yalnız dövlət tərəfindən tənzimlənən sahələr mövcuddur və özəl sektor bu funksiyaları icra etməz.