Kosovoda seçki kampaniyası təkcə rəqib siyasi partiyalar arasındakı mübarizə ilə deyil, həm də ölkənin son illərdə ən önəmli siyasi ittifaqlarından biri olan Baş nazir Albin Kurti ilə keçmiş Prezident Vyoza Osmani arasındakı əlaqələrin dağılması ilə yadda qalır. Kurti son altı ildir hökuməti idarə edir.

Osmani 2021-ci ildə Kosovonun parlamenti tərəfindən prezident seçilərkən artıq Albin Kurtinin siyasi tərəfdaşı idi və onun dəstəyini almışdı.

O zaman hər ikisi dəyişiklik və korrupsiyaya qarşı mübarizənin qüvvəsi kimi qəbul olunurdu. İndi isə onlar rəqib kimi çıxış edirlər.

Parlamentdə razılıq yoxdur

Osmaninin prezidentlik müddəti bu ilin əvvəlində bitəndə Kurti ona ikinci müddət üçün dəstək vermədi.

Kurti bildirdi ki, “prezident birləşdirici və təmsilçi sima olmalıdır” və onun qənaətincə, Osmani siyasi partiya qurmaq və seçicilərdən birbaşa dəstək almaq istəyir.

Baş nazir öz partiyasından, "Vetevendosje"dən namizədlər irəli sürdü. Lakin müxalifət qanunvericiləri bu namizədləri dəstəkləmədi.

Beləliklə, apreldə parlament ikinci dəfə prezident seçə bilməyərək iyunun 7-də üçüncü parlament seçkilərinin keçirilməsi ilə nəticələndi. Bu müddət 16 aydan azdır.

Osmani isə keçmiş partiyası Kosovonun Demokratik Liqası (LDK) adından parlamentə namizədliyini verib.

Seçki mitinqində tərəfdarlarına deyib: “Siz səs verirsiniz ki, Kosovo öz vətəndaşlarının dövlətimi, yoxsa yalnız bir adamın dövlətimi olacaq."

Kurti-Osmani ittifaqı niyə pozuldu?

Siyasi analitik və jurnalistika professoru Arben Fetoşi "DW"yə açıqlamasında dedi ki, "Kurti və Osmani qərar ideoloji baxışları fərqli olan siyasətçilərdir. Onlar müvəqqəti siyasi sinerji üçün birləşmişdilər və vətəndaşlar tərəfindən dəyişiklik və korrupsiyaya qarşı ümid kimi qəbul olunurdular."

Fetoşi əlavə etdi ki, onların xarici siyasət və beynəlxalq tərəfdaşlarla əlaqə mövzusunda fərqlilikləri olsa da, Kurti hökumətinin dörd illik müddətində ciddi münaqişələri olmayıb.

O qeyd etdi ki, "Buna görə, onların hazırkı rəqabəti əsasən Osmaninin ikinci müddəti üçün dəstək almaması ilə əlaqəlidir, lakin şəxsi münasibətlər və ideoloji fərqlilikləri də istisna etmir."

Siyasi blokada

Analitiklər bildirirlər ki, hələ də demokratik institutlarını möhkəmlətməyə çalışan, Aİ-yə yaxınlaşmaq və qonşu Serbiya ilə dialoq aparmaq istəyən Kosovo üçün uzunmüddətli təkrarlanan seçki mərhələləri siyasi qurumların kompromis qurmaqda çətinlik yaşadıqlarını göstərir.

Baş nazir Kurtinin "Vetevendosje" partiyası 2021-ci ildən bu yana keçirilən bir neçə seçkidə qələbə qazanıb. Sonuncu 28 dekabr 2025-ci ildə keçirilən seçkidə 51 faiz səslə qalib gəlib. Bu nəticə onu ən yaxın rəqibi Kosovonun Demokratik Partiyasından (PDK) təxminən 30 faiz qabağa çıxarıb. Bu isə Kurtiyə rəqiblərinə nəzərən mühüm üstünlük verib.

Siyasi elmlər üzrə ekspert Artan Muhaqxiri bildirir ki, Kurtinin partiyası ilə müxalifət arasında böyük seçki fərqi yeni siyasi nizamsızlıq yaradıb və heç bir tərəf qərarları qəbul etdirə bilmir.

O xəbərdarlıq edir ki, əgər bu seçkinin nəticələri böyük dəyişiklik gətirməzsə, hazırkı siyasi blokada davam edə bilər.

Xarici əlaqələrə təsiri

Hazırkı vəziyyətin nəticələri təkcə daxili siyasətlə məhdudlaşmır.

Son illərdə Kurti hökuməti ilə Qərb tərəfdaşları arasında münasibətlər gərgin olub, xüsusən şimal Kosovoda, orada əhalinin 90 faizdən çoxu Kosovo serblərindən ibarətdir, vəziyyət gərginləşib. Kurti hökuməti Vaşinqton və Brüsselin tənqidinə baxmayaraq, orada birtərəfli addımlar atıb.

Bu addımlar paralel fəaliyyət göstərən serb strukturlarının, məsələn, serb poçtlarının, serb sakinlər üçün müxtəlif sənədlər verən ofislərin və bələdiyyə obyektlərinin bağlanmasını əhatə edir.

Bu səbəbdən Kosovoya Aİ tərəfindən intizam tədbirləri tətbiq olunub və bəzi müttəfiqlərlə əlaqələr soyuyub.

Kosovo, Serbiya və Aİ

Kosovo Balkan ölkələri arasında tək hələ Aİ-nin namizəd statusuna malik deyil.

Aİ rəsmiləri dəfələrlə Kosovonun Avropa inteqrasiyasının vətəndaşların həyatının yaxşılaşdırılması və Serbiya ilə münasibətlərin inkişafı baxımından Serbiya ilə dialoqun uğurundan asılı olduğunu qeyd ediblər.

Artan Muhaqxiri bunu təsdiqləyərək əlavə edib: "Bu mövqeyi sadəlövhcəsinə görməzdən gəlmək hazırkı durğunluğu dərinləşdirir və Aİ-nin yardımıyla minlərlə milyon dollar və hərtərəfli siyasi və iqtisadi bərpa imkanlarını əldən verir."

Dialoqun idarə olunma qaydası barədə də fikir ayrılıqları mövcuddur.

Arben Fetoşi bildirir ki, Aİ-nin vasitəçiliyi ilə aparılan Serbiya dialoqundakı tıxac Serbiya hökumətinin aqressiv yanaşması və genişlənmə məqsədləri olmadan başa düşülə bilməz.

O deyir: "Brüssel dialoqundakı tıxaclarda Serbiya tərəfindən Kosovoya qarışmalar — xüsusilə seçkilərdə — serb icmasının təmsilçiliyinə nəzarət etmək və Kosovoya qarşı onu alət kimi istifadə etmək məqsədi daşıyır. Aİ-nin bu normallaşma prosesində neytrallığı uğurlu olmayıb."

Siyasi ritorikanın sərtləşməsi

İyunun 7-də keçiriləcək seçki kampaniyasının başqa bir xüsusiyyəti siyasi dilin sərtləşməsidir — həm seçki mitinqlərində, həm də sosial mediada.

Pristina Universitetinin jurnalistika professoru Alban Zeneli "DW"yə deyib ki, sərt dil seçkidə istifadə olunan siyasi alətə çevrilib.

O əlavə edib: "Siyasətçilər bu dil vasitəsilə — ki, burada təhqir, damğalama və xülasələr çoxdur — 'böl və hakim ol' taktikası tətbiq edirlər. Bu yolla cəmiyyəti daha çox qütbləşdirərək dəstəyi artırırlar."

O əlavə edib ki, bu dilin cəmiyyət üçün ciddi nəticələri var və iqtisadiyyat, təhlükəsizlik və təhsil kimi elə də siyasi olmayan sahələrdə də bölünmələrə səbəb olur.

Zeneli onu da deyib ki, demək olar ki, iki ilə yaxın davam edən milli və yerli seçki kampaniyalarından sonra ritorika yüksəlib və "fiziki dava, təhdid və rəqiblərə qarşı onlayn zorakılıq baş verir."

Kosovo bu seçkidən nə gözləyir?

"DW" ilə danışan ekspertlər razılaşırlar ki, partiyaların iqtisadi inkişaf, maaş artımı və strateji investisiyalar vəd etsələr də, əsas sual onların kompromisə hazır olub-olmaması, yəni hələ çatışmayan kompromis mədəniyyətini qura bilməsidir.

Daha önəmlisi isə gələn seçkilərin Kosovoya idarəçilik, əməkdaşlıq, islahat yolu və Avropa inteqrasiyasına dönmək qabiliyyətli siyasi elita verib-verməyəcəyidir.