Klimenko süni intellektin gələcəyini izah edib

Süni intellekt sürətlə həyatın yeni sahələrini ələ keçirir və artıq idarə olunmaqdan çıxmağa hazırdır. Onun imkanlarından bu gün də məktəblilər geniş istifadə edir. Rəqəmsal çevrilişin hansı sahələrdə baş verəcəyi, İİ-nin xərçəngi məğlub edib-etməyəcəyi və proqramçı kultunun sona çatması haqda LiveInternet və MediaMetrics şirkətlərinin qurucusu Herman Klimenko NEWS.ru-ya müsahibəsində danışıb.

"Bizə "ələktronlar" ehtiyatı lazımdır"

— Herman Sergeyeviç, siz Runetin formalaşmasına çox işlər görmüsüz. O, bu gün hansı daxili və xarici çağırışlar və təhlükələrlə üzləşir?

— Biz bu sahəni inkişaf etdirməyə başlayanda hər şeyi özümüz edirdik: həm yaradıb, həm də idarə edirdik. İnternetdə hələ pul yox idi, buna görə proses sakit gedirdi. Pul ortaya çıxanda tendensiya yarandı: insanlar başqa sahələrdən keçir və şərti olaraq rəhbər vəzifələri tutmağa başlayırdılar. Bu, balerinlərin metallurgiya zavodunu idarə etməsi kimidir.

İnternet şirkətlərinin rəhbərliyinə tez-tez varlı və ixtisası olmayanlar gəlir. Məsələn, direktor zavod tikibsə, niyə axtarış sistemini tikməsin? Mən bunu sadələşdirirəm, fərdi məna daşımadan.

İnternet sahəsi digər sahələrdən sürətinə görə kəskin fərqlənir. Burada ildə şərti olaraq 10 il inkişaf keçir. Köhnə idarəetmə üsulları və pul buna çatmır. Məncə, bu ən böyük riskdir.

— Runet üçün yaxın illərdə hansı vəzifələri əsas hesab edirsiniz? İnkişafını necə görürsüz?

— Ümumi Runetə baxsaq və nəzərə alsaq ki, hamımız süni intellektə doğru gedirik, əsas vəzifəmiz öz İİ-si olan ölkələr sırasında qalmağa çalışmaqdır.

Biz əlbəttə, "Alisaya" gülə bilər və "GigaChatla" tənqid edə bilərik. Amma onların yaradıçıları böyük iş görür. Video generasiyasında biz "ələktronlar"ın çatışmaması səbəbindən geridəyik, çünki sanksiyalar onu bizə vermir. Ancaq sadə sahələrdə, məsələn, üz tanıma texnologiyalarında vəziyyət yaxşıdır.

Əsas vəzifəmiz süni intellektin inkişafının təməlində duran "ələktronlar" ehtiyatını tənzimləyə bilməkdir. Ola bilsin, bu müharibə bitəndən və sanksiyalar götürüləndən sonra gerçəkləşəcək. Bu "ələktronlar"da yaxşı məhsul çıxara bilənlər lider olacaqlar.

— Sizin fikrinizcə, Rusiya rəqəmsal infrastrukturunun inkişafı necə olmalıdır?

— Biz nəhayət kifayət qədər yol keçmişik və onu çox yaxşı keçə biləcəyimizi demək olmaz. Lakin indiki bazar üçün ciddi qanunverici dəstək lazımdır. Bu, sadəcə tənzimləmə deyil, dövlət tərəfindən dəstəkdir.

Son vaxtlar rəqəmsal dünyanın əhəmiyyəti kəskin artıb. Amma bizdə "relssiz"ik. Biznes yalnız qadağa olmayan tənzimləmə varsa yaxşı işləyir. Məsələn, avtomobillər çıxdı, amma sağ və sol istiqamətdə hərəkətin ayrılması olmazsa, sürə bilməzdik.

Ona görə rəqəmsal iqtisadiyyatı tənzimləyəcək, qaydalar qoyacaq və inkişafını stimullaşdıracaq vahid sənəd – "rəqəmsal kodeks" hazırlanmalıdır.

— Rusiya "bulud" xidmətləri bazarının inkişafını necə görürsüz? Ən vacib məsələ nədir?

Məncə, "bulud" xidmətləri imkan daxilində inkişaf edir. Burada proqram məhsullarının olması problemi yoxdur. Bu alətlər sadəcə serverləri bulud halına gətirir və bundan faydalanır. Əsas istehlakçılardır, onların öz serverindən imtina edib kirayə modelinə keçməsi vacibdir. Bu yavaş-yavaş artır. Lakin hələ də öz məlumat mərkəzlərini saxlayan və şəxsi serverlərdən istifadə edənlər var.

Bulud xidmətləri anlaşılandır. Onların inkişafı qiymət siyasətindən çox asılıdır. Müharibə və sanksiyalar imkan verib ki, yerli istehsalçılar daha çox inkişaf etsin, çünki xarici buludlardan istifadə edənlər yerli xidmətlərə keçiblər. Amma bu stimulun da həddini aşmaq olmaz.

"Proqramçı kultu hələ də davam edir"

— Dumasının 9-cu çağırışında rəqəmsal inkişaf və İİ üzrə xüsusi komitə yaradılıb. Onun qarşısında hansı vəzifələr durur? Həmin qurum sahəyə nə əlavə edə bilər?

— İnternet məsələlərinə müəyyən həcmdə informasiya siyasəti komitəsi cavabdehdir. Duma İİ komitəsi yaratmışdırsa, ona da müəyyən səlahiyyətlər verilməlidir. Lakin "rəqəmsal" və İİ-nin ayrı idarə olunması çətindir. Mən Duma aparatına hörmət edirəm, Volodinlə işləmişəm və bilirəm ki, o vəziyyətdən çıxış yolu tapacaq, amma ehtimal ki, komitələr arasında bu sahənin tənzimlənməsi üçün mübahisələr olacaq.

Bundan başqa, Senatda oxşar komitə yarana bilər. Ola bilər, hökumətdə İİ üzrə departament və ya əhəmiyyətli komissiya formalaşacaq. Bunlar isə qaydaları öz əlində saxlamaq istəyirlər. Bu halda üstünlüklərdən çox zərərlər ola bilər.

Mən düşünmürəm ki, bu çox mane olacaq. Amma ola bilər ki, bir komitə təşəbbüslə çıxış etsin, digər komitə onu ləğv etsin. Bəlkə də İİ komitəsi balans rolunu oynayacaq və bizi qoruyacaq.

— Siz proqram sektorunda maaşların azalmasını müzakirə etdiniz. Proqramçı kultunun dövrü bitdi? İndiki sənayədə kim hakimdir?