Böyük Britaniya İntərpola Argentina tələblərini rədd etməyi xahiş edir

Böyük Britaniya Foklend adalarının yaxınlığında iri neft layihəsində iştirak edən şəxslərin həbsinə dair Argentinanın tələblərini rədd etmək üçün İntərpola müraciət edib.

Böyük Britaniya ərazisinin suverenliyi ilə bağlı gərginlik 1982-ci ilin müharibəsindən bəri görmədiyi səviyyəyə çatdığından rəsmi şəxslər beynəlxalq təşkilatdan təcili təminatlar istəyib.

Lyon şəhərində yerləşən İntərpolun mərkəzinə ünvanlanan məktubda, Argentinanın belə şəxslərin, o cümlədən britaniyalıların həbsinə dair “qırmızı xəbərdarlıq” tələbləri siyasi motivli sayılmalıdır.

Məlumata əsasən, Böyük Britaniya hökuməti insanların və şirkətlərin Foklend adalarında fəaliyyət göstərməsinə qarşı zorakılıq cəhdindən narahatdır.

Cənub Atlantikdə, şimal Foklend hövzəsində yerləşən "Sea Lion" adlı neft layihəsi adaların ÜDM-ni üç dəfə artıra bilər. Lakin Argentinanın prezidenti Xavyer Milei layihəni əngəlləməklə hədəfləyir. Argentina bu sahədə iştirak edənləri cinayət məsuliyyətinə cəlb etməyi və digər investorları caydırmağı planlaşdırır.

Böyük Britaniya hökuməti məktubunda İntərpola Argentinanın həbs tələblərinə diqqətlə yanaşmağı tövsiyə edib.

Foklend hökumətinin baş icraçı direktoru Andrea Klausen Argentinanın İntərpoldan istifadə etməsini təhlükə kimi qiymətləndirərək deyib: "Ümid edirik ki, İntərpol bunun əleyhinə addım atmaz."

O əlavə edib ki, maraqlı tərəflər İntərpolun konstitusiyasının bəzi bölümələrini analiz edib və bunun nə mənaya gələ biləcəyini düşünüblər.

Məlumata görə, İntərpol Böyük Britaniyanın məktubuna cavabında təşkilatın konstitusiyasının 3-cü maddəsinə əməl edəcəyini bildirib. Bu maddə siyasi xarakterli müdaxilə və fəaliyyəti yasaqlayır.

İntərpol qırmızı xəbərdarlıqları – axtarış və müvəqqəti həbs tələblərini nəzarətdə saxlayır. Bu tələblər icra orqanlarına göndərilir və üzv ölkələr istəyə bağlı olaraq tədbir görür. Keçən il 20 minə yaxın belə xəbərdarlıq verilib.

Xarici İşlər Nazirliyi məsələyə münasibət bildirməyib.

Böyük Britaniya rəsmi şəxsləri bildirir ki, Foklend adaları ilə bağlı Argentinanın təzyiqi 44 il əvvəl gen. Leopoldo Qaltierinin əmri ilə başlayan müharibədən bəri belə güclü olmayıb.

74 günlük münaqişə Argentinanın təslim olması ilə bitib, müharibədə 649 Argentinalı, 255 britaniyalı hərbçi və üç Foklend adaları sakini həlak olub.

Argentina Foklend adalarını təşkil edən 700 adanın suverenliyini iddia edir və 2013-cü ildə adalarda əhalinin 99,8 faizinin Britaniyanın tərkibində qalmasını dəstəkləyən referendumun nəticələrini rədd edir.

İntərpolun qırmızı xəbərdarlıq tələblərini nəzərdən keçirmə strategiyasına baxmayaraq, hələ də narahatlıq var ki, Argentina üzv ölkələri inandıra bilər ki, bu tələblər siyasi yox, milli qanunvericiliyə əsaslanır.

Milei İsrailli "Navitas" şirkəti və Britaniyalı tərəfdaşı "Rockhopper Exploration" əleyhinə cinayət işləri başlayıb. Bu şirkətlər "Sea Lion" layihəsinin əsas iştirakçılarıdır.

Argentinanın milliyyətçilik haqqında qanun layihəsi bu şirkətlərin tərəfdaşları, maliyyə vasitəçiləri, səhmdarları və təchizatçılarını da haqqa daxil edəcək.

Layihədə Foklend adalarındakı balıqçılıq sektorunda iştirak edən şəxslər də hədəf alınacaq. Bu sektor adaların iqtisadiyyatında böyük yer tutur. Arxipelag Argentinanın cənub Patagoniyası sahilindən 500 km şərqdə yerləşir.

Adalardakı neft və balıqçı işçiləri Argentinanın suverenlik iddiasını dəstəkləyən Cənubi Amerika ölkələrinə səfər etdikdə məqsədə alına biləcəklərindən narahatdır.

Sea Lion layihəsini öldürmək üçün Argentina BMT-nin dəniz hüququ konvensiyasının Voeg VII əlavəsi çərçivəsində Britaniyaya qarşı arbitraj tələbini 24 saat ərzində artıracaq.

28 sentyabrda Milei Böyük Britaniyaya layihəni dayandırmaq üçün iki həftə vaxt verib. Bu müddət keçib və Argentinanın qəzetləri arbitraj müraciətinin tezliklə olacağını xəbər verib.

Buenos Ayres BMT-nin suverenlik mübahisəsi ilə bağlı danışıqları təşviq edən qətnaməsini Böyük Britaniyanın pozduğunu iddia edəcək. O, Birləşmiş Krallığın qazma işlərinə son qoyması üçün məcburi qərar tələb edəcək. Amma britaniyalı mənbələr bildirir ki, konvensiyanın arbitraj tribunalının suverenlik məsələsinə qarışmayacağına əmindir.

Bazar ertəsi Foklend adaları məclisinin üzvü Din Dent seçicilərə deyib ki, Böyük Britaniya hökuməti Argentina ilə mübahisəyə sərt cavab üçün hüquqşünaslar komandasını yığıb.

O bildirib: "Hökumət əsas hüquq məsləhətçilərindən ibarət komanda yığıb. Son vaxtlar Unclos tribunalı üzərində dörd oxşar suverenlik işi götürülüb və tribunallar bu halların hamısını suverenlik məsələsi kimi rədd edib."

Gələcək günlərdə Böyük Britaniya hökuməti Argentina ilə münasibətlərdə daha qətiyyətli olacaq. Baş nazir Endi Bernam parlamentdə deyib ki, o, məsələni ABŞ prezidenti Donald Trampla müzakirə edib və adalıların "Britaniya olaraq qalmaq istəyini" qətiyyətlə çatdırıb.