Hökumət tələbə kreditlərinin (Hecs borcları) indeksləşmə tarixini dəyişərsə, universitet məzunları on il ərzində 3 milyard dollardan çox vəsaitə qənaət edə bilərlər. İndiki sistem müstəqil deputat Monik Rayan tərəfindən “çatışmayan sistem” adlandırılıb.

Təxminən 3 milyon tələbə və məzun bazar ertəsi Hecs borclarının 2,8 faiz indeksləşməsi nəticəsində 1 milyard dollar əlavə borc öhdəliyi ilə üzləşəcək.

Hecs borclarına faiz əlavə olunmur, lakin borcun “real dəyərini” qorumaq üçün illik inflyasiya və ya əmək haqqı indeksi əsasında artırılır.

Tələbələr Hecs borcları üçün məcburi ödənişlər edir, pul isə vergi idarəsi tərəfindən toplanır. Ancaq ödənilən məbləğ şəxsin vergi bəyannaməsinin təqdim edilməsindən sonra borcdan çıxılır.

Yəni borcun indeksləşməsi başa çatdıqdan sonra məbləğ mənimsənilir.

Parlament Büdcə Ofisinin hesabatına görə, hökumət indeksləşmə tarixini 1 iyundan 1 noyabra dəyişsə, yəni borcun məcburi azaldıldığı dövrə təxirə salsa, büdcədə dörd il ərzində 1,2 milyard dollar gəlir itkisi yaranacaq.

Rayan bildirib ki, gənc avstraliyalılar artıq böyük təzyiq altındadır və hökuməti sistemi ədalətli etməyə çağırır.

“Tələbə borcunun artımı təsadüfi deyil. Bu, Liberal və Əmək hökumətlərinin apardıqları məqsədli siyasətlərin nəticəsidir” – deyə Rayan vurğulayıb.

“Biz bu pozulmuş sistemi yenidən qurmalıyıq. Ev kreditinə ödəmə etdikdə borc azalır, amma məzunların Hecs ödənişləri real vaxtda hesablarına əlavə olunmur və bu, onlara baha başa gəlir.”

Data analizləri göstərir ki, ilk il tələbələr indeksləşmədən 58 milyon dollar qənaət edəcək. Universitet haqları, borclar və tələbə sayının artması ilə bu məbləğ 2035-36-cı illərdə ildə 150 milyon dollardan çox olacaq.

Əməkhaqqı, yaşa görə pensiya, işsizlik və gənclər müavinəti kimi sosial ödənişlər hər il fərqli vaxtlarda indeksləşir. Əməkhaqqı, əlillik pensiyası və baxıcı ödənişləri sentyabrın 20-də, işsizlər üçün müavinət isə hər il martın 20-si və sentyabrın 20-si iki dəfə indeksləşir.

Perşənbə günü təhsil naziri Ceyson Kler bildirib ki, 2024-cü ilin dekabrında Hecs indeksləşmə qaydaları dəyişdirilib. Borclar inflyasiya və ya əmək haqqı indeksindən aşağı olan kursda artırılır. Əmək partiyası 2025-ci ilin seçki proqramında isə Hecs borclarını 20 faiz azaltmağı vəd edib.

“Biz Hecs indeksləşmə üsulunda mühüm dəyişikliklər etmişik və bu, ölkə üzrə gənclər üçün əhəmiyyətli faydalar yaradıb. Hələ görüləsi çox iş var” – deyə Ceyson Kler əlavə edib.

“Gənclərin təhsil almağı daha ucuz və sürətli etmək istəyirik” – nazir vurğulayıb.