İstehlakçıların məxfilik müdafiəçiləri Coles və Woolworths supermarketlərinin üz tanıma texnologiyasını test etdiklərini təsdiqləməsindən sonra narahatlıq ifadə ediblər. Bu texnologiya Avstraliyadakı supermarketlərdə alış-veriş edənlərin şəxsi biometrik məlumatlarını qeyd etməkdə istifadə edilə bilər.

Bazar ertəsi supermarket nəhəngləri texnologiyanı sınadıqlarını təsdiqləyib. Onlar pərakəndə cinayətkarlığa, o cümlədən işçilərə qarşı zorakılıq hallarına qarşı mübarizə məqsədilə Avstraliya mağazalarında quraşdırılmasını nəzərdən keçirirlər.

Woolworths və Coles yayım mərhələsinə başlamaq barədə hələ qərar verməyib. İki supermarket zənciri test üçün hansı şirkətin proqram təminatından istifadə etdiyini açıqlamayıb.

RMIT Universitetinin marketinq mütəxəssisi Dr. Ceyson Pallant bildirib ki, sınaqlar təhlükəsizliklə məxfilik arasında dilemmanı ortaya qoyur.

O vurğulayıb: “Hamımız razıyıq ki, pərakəndə satış işçilərinin təhlükəsizliyi vacibdir, amma bu o deməkdir ki, supermarketə daxil olan hər kəs üzünün skan edilməsinə razı olmalıdır”.

“Həqiqi həll tam şəffaflıq və istehlakçıların texnologiyanın necə işlədiyi barədə məlumatlandırılmasıdır,” o əlavə edib.

Supermarketlərin üz tanıma proqramını sınaqdan keçirməsi Bunnings şirkətinin müştərilərinə bu texnologiyanı tətbiq etməsinə inzibati nəzarət tribunalının fevral ayında icazə verməsindən sonra baş verir.

Tribunal 2024-cü ildə Məxfilik Komissiyasının Bunnings-in üz tanıma sistemindən istifadə edərək mağaza ziyarətçilərinin şəxsi məxfiliyini pozduğunu müəyyən edən qərarını apellyasiya ilə ləğv edib. Lakin tribunal qəbul edib ki, Bunnings müştərilərə üzlərinin skan olunacağı barədə kifayət qədər xəbər verməyib.

Üz tanıma texnologiyası video kameralar, məsələn CCTV vasitəsilə insanların üz şəkillərini unikal üz izi kimi müəyyən edir, saxlayır və sonra onları digər üz izləri ilə müqayisə edir.

Pərakəndə satıcılar zorakılığı azaltmaq üçün siyahıda olan tanınmış aqressiv və ya qadağan olunmuş şəxslərin üz izləri ilə müqayisə apara bilərlər.

Nəzarət və şəxsi məlumatların saxlanması ilə bağlı narahatlıqlardan başqa, üz tanıma texnologiyası mübahisəlidir, çünki əldə edilmiş məlumatlar göstərir ki, rəngli insanlar ağ insanlara nisbətən daha çox səhv tanına bilərlər.

Digital Rights Watch təşkilatının siyasət rəhbəri Tom Salzton üz tanıma texnologiyasını “son dərəcə yalnış” adlandırıb.

O həmçinin Woolworths və Coles-un müştərilərin biometrik məlumatlarının istifadəsi ilə bağlı nəzarət imkanları barədə istehlakçı narahatlığını qeyd edib.

“Bu texnologiyanın pərakəndə satıcılar, xüsusən də qida satıcıları tərəfindən istifadəsi açıq şəkildə həddindən artıqdır,” o deyib.

“Supermarketlər adi insanların yemək almaq üçün getdiyi təhlükəsiz məkanlardır və bunu edərkən məxfiliyimizdən imtina etməməliyik.”

Coles nümayəndəsi bildirib ki, şirkət bu texnologiyanın tətbiqilə bağlı sınaq keçirməyib. Onlar kiçik, bir dəfəlik, idarə olunan konsepsiya yoxlaması aparıb, bu zaman müştəri və işçi məlumatları istifadə edilməyib.

“Biz komandamızın və müştərilərimizin təhlükəsizliyini təmin edəcək texnologiyaları daim araşdıracağıq,” deyə nümayəndə vurğulayıb.

Woolworths nümayəndəsi bildirib ki, onlar Yeni Zelandiya ofislərində texnologiyanı sınaqdan keçirir və “komanda və müştərilərimizin təhlükəsizliyi üçün müxtəlif təşəbbüsləri sınamağa davam edirlər”.

“Hazırkı təhlükəsizlik tədbirlərimiz müəyyən fərq yaradır, lakin mağazalarımızda hər gün zorakılıq və münaqişə hallarının, o cümlədən silahın göstərilməsi kimi əlamətlərin olması narahatlıq doğurur,” Woolworths qeyd edib.

Queensland Universitetinin Rəqəmsal Mədəniyyətlər və Cəmiyyətlər Mərkəzinin tədqiqatçısı Dr. Luk Man texnologiyanın ilkin məqsədindən kənar istifadəsi barədə narahatlığını ifadə edib.

O bildirib: “Personalə qarşı zorakılıq qəbuledilməzdir, ancaq mən bu texnologiyanın Avstraliyanın gündəlik həyatının mərkəzində olan pərakəndə infrastrukturunda tətbiqi vasitəsi kimi istifadə olunmasını, nəzarətin normallaşması kimi görürəm”.

Əgər Woolworths və Coles üz tanıma texnologiyasını mağazalarında tətbiq etsə, bu, oğurluğa qarşı quraşdırılmış keçid qapıları və öz-özünə ödəniş terminallarından sonra texnoloji yenilik olacaq. Bu yeniliklər insan işçilərin yerini almaqdadır.

Luk Man əlavə edib ki, böyük supermarketlər “məsələləri həll etmək üçün texnologiyadan istifadə etməklə daha çox problem yaradırlar”.

“Əgər alış-veriş üçün işçi maaşı ödənilsə, oğurluq azalacaq,” o qeyd edib.