ABŞ məcburi əməyin aradan qaldırılması ilə bağlı narahatlıqları əsas gətirərək, demək olar ki, bütün idxal etdiyi məhsulların daxil olduğu 60 ölkəyə 10-12,5 faiz yeni tariflər tətbiq edib.

Prezident Donald Tramp administrasiyasının bu qərarı ikinci dəfədir ki, elan olunur. ABŞ ali məhkəməsi fevral ayında onun əvvəlki tariflərinin çoxunu ləğv etmişdi.

ABŞ Ticarət Departamenti bu ölkələrin məcburi əməyin istifadə olunduğu malların idxalının qarşısını almaqda uğursuz olduğunu bəyan edib.

Böyük Britaniya məcburi əməyin aradan qaldırılması istiqamətində tədbirlər gördüyünü bildirir, Çin isə malların məcburi əmək nəticəsində istehsalını inkar edib. Avropa İttifaqı isə tarifləri əsassız sayır.

Hindistandan olan analitik bu addımı təzyiq taktiki hesab edir.

İnsan haqları təşkilatları bildirir ki, Çin daxilində məcburi əməyin mövcudluğu var və Böyük Britaniya ilə digər ölkələr firmaların tədarük zəncirlərində məcburi əməyin olmaması üçün daha çox iş görməlidir.

Lakin onlar qeyd edirlər ki, ABŞ tarifləri bu problemi həll etmədiyi barədə sual doğurur.

Siyahıda olan 60 ticarət tərəfdaşı — o cümlədən Böyük Britaniya, Avropa İttifaqı, Kanada, Hindistan və Yaponiya — ABŞ-a satılan demək olar ki, bütün məhsulları təşkil edir.

ABŞ hökumətinin mövqeyi budur ki, məcburi əməyə əsaslanan malların alqı-satqısı ABŞ üçün ədalətsizdir.

ABŞ Ticarət Nümayəndəsi Cemzın Gir deyib ki, "bu, amerikalı işçilərin qeyri-bərabər şəraitdə qlobal rəqabətə məcbur olması üçün dinamik yaradır".

Elan olunan tariflər hələ qüvvəyə minməyib. Tramp administrasiyası tətbiqi üçün prosedurdan keçməlidir.

Təklif olunan tariflər mart ayında Girin 60 ticarət tərəfdaşı üzrə başladığı araşdırma nəticəsində ortaya çıxıb. Bu ölkələrin məcburi əməli qadağan etməkdə tədbir görmədiyi təhlil edilib.

Araşdırma hesabatı göstərib ki, 54 ölkə "məcburi əməkdən tam və ya qismən hazırlanmış malların idxalına qanuni qadağa qoymaqda və onu effektiv icra etməkdə uğursuz olub".

Daha 6 ticarət tərəfdaşı—Kanada, Avropa İttifaqı, Ekvador, İndoneziya, Meksika və Pakistan—"məcburi əmək idxalına qadağa tətbiqində effektivlik göstərməyib".

Ticarət departamenti Kanada, Avropa İttifaqı, Böyük Britaniya, İndoneziya, Meksika, Pakistan, Argentina, Banqladeş, Kamboca, El Salvador, Qvatemala, Malayziya və Tayvan tərəfindən idxala 10 faiz tarif tətbiq edəcəyini açıqlayıb.

Qalan 45 ölkə, o cümlədən Çin və Hindistan, 12,5 faiz tariflərlə üzləşəcək.

"Əsassız" addım

Böyük Britaniya hökumətinin nümayəndəsi bildirib: "Biz Böyük Britaniyada və qlobal tədarük zəncirlərində məcburi əməyin aradan qaldırılması üçün çalışırıq ki, Böyük Britaniya şirkətləri məcburi əmək və insan haqları pozuntularında iştirak etməsin".

"ABŞ administrasiyası ilə danışıqlar çərçivəsində əlaqədəyik və atdığımız addımları dəqiq açıqlamışıq".

"Amnesty International" BBC-yə bildirib ki, "ticarət tədbirləri məcburi əmək risklərinin aradan qaldırılmasında rol oynaya bilər, lakin effektiv icranın, şirkət məsuliyyətinin və məcburi insan haqları yoxlamalarının əvəzi deyillər".

"Böyük Britaniya hökuməti öz daxili işlərini təcili qaydada düzəltməlidir; burada böyük inkişaf üçün yer var".

Böyük Britaniyanın Müstəqil Anti-Slaveriya Komissarı qeyd edib ki, "Böyük Britaniya qanunları tədarük zəncirlərində məcburi əməyin aradan qaldırılması üçün kifayət qədər irəli getmir".

O, bildirib ki, Böyük Britaniya ildə təxminən 20 milyard funt dəyərində məcburi əməyin mümkün olduğu malları idxal edir.

Çin hər hansı tək tərəfli tarifə qarşı olduğunu deyib və məcburi əmək ittihamlarını rədd edib.

Çin xarici işlər nazirliyi nümayəndəsi Mao Ning qeyd edib: "Çində məcburi əməyin heç bir forması yoxdur və biz bunu siyasi manipulyasiya üçün bəhanə kimi işlətməyə qarşıyıq".

Beynəlxalq insan haqları təşkilatları Çin, xüsusilə Şincan bölgəsində müsəlman azlıqlar arasında məcburi əməyin olduğunu bildirir.

Avropa Komissiyası Avropa İttifaqının keçən il Tramp administrasiyası ilə razılaşdırılmış ticarət sazişinə sadiq olduğunu bildirib.

Komissiya nümayəndəsi deyib: "ABŞ tərəfindən qoyulan bu tip tarifləri əsassız hesab edirik. Avropa İttifaqı olaraq, Birgə Bəyanat tarif öhdəliklərinin iyunun sonuna qədər həyata keçirilməsini təmin etməyə çalışırıq".

Delidə fəaliyyət göstərən Global Ticarət Araşdırma İnstitutu üzvü Ajay Srivastava qeyd edib ki, Hindistan təklif olunan tariflərin hüquqi əsaslarına qarşı çıxmalıdır. O, bu tariflərin Amerika Birləşmiş Ştatlarının ədalətsiz ticarət təcrübələrini araşdırmaq və cəzalandırmaq hüququ verən Section 301 qanununun hüdudlarını aşdığını vurğulayıb.

Srivastava bildirib ki, bu addım "ABŞ-ın daha geniş təzyiq taktikalarının bir hissəsi" kimi görünür və davam edən ticarət danışıqlarından ayrı tutulmalıdır.

O əlavə edib: "Hindistan iştirakını yenidən qiymətləndirməli və Malesiyanın etdiyi kimi ikitərəfli ticarət sazişindən çəkilə bilər".

Tarif qərarı ABŞ-ın mart ayında 60 ticarət tərəfdaşı üzrə apardığı araşdırmadan sonra verilib. Bu tərəfdaşlar ABŞ idxalının 99,4 faizini təşkil edir və məcburi əməl narahatlıqları əsas götürülüb.

ABŞ Ticarət Departamenti qeyd edib ki, 60 ölkənin hamısı "məcburi əmək ilə istehsal olunmuş malların idxalına qanuni qadağa qoymaqda və onu effektiv icra etməkdə" uğursuz olub.

Tramp administrasiyası fevral ayından sonra yeni tarif tətbiq etməyib. Ali məhkəmə aprel 2025-ci ildə Trampın dünyanın müxtəlif ölkələrinə tətbiq etdiyi "Azadlıq Günü" tariflərinin qanunsuz olduğu barədə qərar çıxarmışdı.

Tramp qərarı "dəhşətli" adlandırıb və ticarət siyasətini rədd edən hakimləri "axmaq" sayıb.

Qərardan dərhal sonra Tramp müvəqqəti 10 faiz qlobal tarif elan edib, daha sonra isə bunu 15 faizə qaldıra biləcəyini söyləmişdi.

Lakin tarif 10 faiz səviyyəsində tətbiq olunub və artırılmayıb. Tramp və digər rəsmilər tarifin 15 faizə yüksələcəyini bildiriblər.

Bu tədbir iyulda qüvvəsini itirəcək, əgər Konqres onu uzatmasa.

Əlavə məlumatlar Hindistandan müxbir Soutik Bisvas tərəfindən hazırlanıb.