Niderland məhkəməsi keçmiş Suriyalı prezident Bashar əl-Əsəd rejimində işlədiyi dövrdə insanlığa qarşı cinayətlər törətməkdə təqsirli bilinən Suriyalı kişini 26 il azadlıqdan məhrum edib.

Haaq məhkəməsi bazar ertəsi Rafik A.-ya hökm oxuyub. Onun sorğuçu kimi işlədiyi müddətdə həbs olunanlara işgəncə vermək və zorakılıqda suçlandığı təsdiqlənib.

Məhkəmə məlum edib ki, təqsirləndirilən şəxs 2013-2014-cü illərdə həbsxanalarda müxalifət üzvlərinə qarşı müxtəlif işgəncə metodlarından istifadə edib. Bunlara onları başaşağı asmaq və elektrik cərəyanına məruz qoymaq daxil olub.

Hakim Vim van Hattum qərar icmalında bildirib: “Şübhəli bu işdə səkkiz qurbanı ya özü işgəncə, zorakılıq və digər cinsi təzyiqlərə məruz qoymaqla, ya da başqalarına bunu etməyi əmr etməklə məşğul olub.”

Bu höküm, uzunmüddətli prezident Bashar əl-Əsədin 2014-cü ilin dekabrında üsyançılar tərəfindən devrilməsindən sonra Suriyada vətəndaşlara qarşı irəli sürülmüş işlərdən sonuncusudur.

Bu nümunəvi işlər əl-Əsədin hakimiyyəti dövründə törədilmiş ağır insan haqları pozuntularına diqqət çəkir. 2011-ci ildə başlayan və təxminən 14 il davam edən vətəndaş müharibəsi ilə bağlıdır.

Avropa məhkəmələri beynəlxalq hüquqa əsaslanan universal yurisdiksiya prinsipini tətbiq edir. Bu prinsipə görə, xaricdə törədilmiş cinayətlər üzrə də cinayətkarlar məsuliyyətə cəlb edilə bilər.

Rafik 2023-cü ildə Niderlanda sığınacaq üçün gəldikdən sonra, orada iki il yaşadıqdan sonra həbs olunub. Ona qarşı digər bir neçə ittiham sübut çatışmazlığından ləğv edilib.

Almaniya məhkəməsi keçən ilin iyununda Suriyalı həkimi əl-Əsədin müxaliflərinə qarşı insanlığa qarşı cinayətlərdə günahkar bilinərək ömürlük həbsə məhkum edib.

Məhkəmə Alaa Musa-nı 2011-2012-ci illərdə müxalifətə qarşı qətl və işgəncə verməkdə təqsirli bilib. Bu iş üzrə məhkəmə prosesi üç ildən çox davam edib.

Rafik A.-nın məhkəməsi Niderlandda insanlığa qarşı cinayət kimi cinsi zorakılığın ilk dəfə araşdırıldığı prosesdir.

Proses zamanı təqsirləndirilən şəxs ittihamları rədd edib və onları “məxfi plan” adlandırıb.

Onun vəkilləri bildiriblər ki, Rafik A. özü də milis qüvvələri tərəfindən işgəncə ilə üzləşib və posttravmatik stress pozuntusundan əziyyət çəkir.

Keçən ilin mayında Fransada məhkəmə Majdi Nemanı Suriya vətəndaş müharibəsində törədilmiş müharibə cinayətlərində iştirakına görə 10 il azadlıqdan məhrum edib. Nema əl-Əsədə qarşı döyüşən üsyançı qrupunun sözçüsü olub. O, 15-18 yaşlı uşaqları orduya çağırmaqda və müharibə cinayətlərinin planlaşdırılmasına kömək etməkdə təqsirli bilinib.