Francis Halzen 2026-cı il Nobel Fizika Mükafatını aldı

Anadolu Ajansı yazır ki, 2026 Nobel Fizika Mükafatı Antarktikada yerləşən IceCube Nötrino Rəsədxanasının inkişafı və idarə edilməsində öncül rol oynamış Francis Halzenə verilib. Halzen elektrik yükü olmayan və maddə ilə zəif qarşılıqlı təsir edən yüksək enerjili nötrinoların kəşfinə əhəmiyyətli töhfə verib.

IceCube rəsədxanası təxminən 1 kubkilometr həcmində buz kütləsinin içərisinə yerləşdirilmiş detectorlardan ibarətdir. Burada zaman-zaman buzla az qarşılıqlı təsirə girən nötrinolar müşahidə olunur və bu qarşılıqlı təsirdən yaranan işıq detectorlar tərəfindən qeydə alınır.

İşığın istiqaməti müəyyən edilməklə nötrinoların hansı istiqamətdən gəldiyi hesablana bilir və beləliklə uzaq kosmik hadisələrin mənbəyi barədə məlumat əldə etmək mümkündür.

Francis Halzen 1944-cü ildə Belçikada doğulub. O, parçacıq fizikası, astrofizika və kosmologiya sahələrində fəaliyyət göstərir və Wisconsin-Madison Universitetində çalışır. Halzen 1966-cı ildə Leuven Universitetindən magistr, 1969-cu ildə isə doktorluq dərəcəsi alıb.

Halzen 1987-ci ildə IceCube-un əsasını təşkil edən AMANDA nötrino teleskopu üzərində işləməyə başlayıb. O zamanlardan bəri Wisconsin-Madison Universitetində IceCube-un baş tədqiqatçısı kimi fəaliyyət göstərir.

Nobel mükafatları 1900-cü ildə Alfred Nobelin vəsiyyəti ilə təsis olunub və insanlığa xidmət edən fərd və ya qurumlara fizika, kimya, ədəbiyyat, sülh və tibb sahələrində təqdim edilir. Mükafatlar hər il 10 dekabrda sahiblərinə təqdim olunur.